All Jharkhand Competitive Exam JSSC, JPSC, Current Affairs, SSC CGL, K-12, NEET-Medical (Botany+Zoology), CSIR-NET(Life Science)

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

Tuesday, March 16, 2021

Jharkhand Gk Question Answer Class-30

Jharkhand Gk Question Answer Class-30

 
ЁЯТе рджोрд╕्рддों рдЖрдЬ рдЖрдк рд╕рднी рдХे рд▓िрдП Jharkhand GK Question Answer рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдРрд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпे рд╣ैं। рдЗрд╕ (Jharkhand GK Question Answer) рдХी рдкोрд╕्рдЯ рдоें рдЖрдкрдХो рдРрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рд╕ंрдЧ्рд▓рди рдоिрд▓ेрдЧा।рдЬो рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╕рднी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдФрд░ рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू рдоें рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोंрдЧे।
 
Q.01 рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рднाрд░рдд рдХी рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХी рдорд╣ाрд░ाрдиी рд╡िрдХ्рдЯोрд░िрдпा рдХे рдкाрд╕ рдЖрдИ рдеी? -  1858 рдИрд╕्рд╡ी рдоें  
 
Q.02 рдкाрд░рд╕рдиाрде рдкрд╣ाрдб़ (рд╢्рд░ी рд╕рдо्рдоेрдж рд╢िрдЦрд░) рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдХिрд╕ рдЬिрд▓े рдоें рдЕрд╡рд╕्рдеिрдд рд╣ै? - рдЧिрд░िрдбीрд╣ 
 
Q.03 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдХिрд╕ рдкрдаाрди рд╢ाрд╕рдХ рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рд╣ुрдЖ рдеा ? - рд╢ेрд░рд╢ाрд╣ рд╕ूрд░ी 
 
Q.04 рдЯाрдиा рднрдЧрдд рд▓ैंрдб рд░ेрд╕्рдЯोрд░ेрд╢рди рдПрдХ्рдЯ рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा ? - 1947 рдИрд╕्рд╡ी 
 
Q.05 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै ? - рдШрд░ рдмंрдзु 
 
Q.06 рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЖрдпोрдЧ рдХे 2018 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХौрди рд╣ै ? - рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рдиाрд░ाрдпрдг рд░ाрдп 
 
Q.07 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЕрдн्рд░рдХ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै ? - рд░ूрдмी 
 
Q.08 рдХ्рд░िрд╢्рдЪिрдпрди рд╕्рдЯूрдбेंрдЯ्рд╕ рдСрд░्рдЧेрдиाрдЗрдЬेрд╢рди, (1912 рдИрд╕्рд╡ी) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХिрд╕рдиे рдХी ? - рдЬे. рдмрд░्рдеोрд▓ोрдоेрди 
 
Q.09 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдШрдирдд्рд╡ рд╡ाрд▓ा рдЬिрд▓ा рдХौрди рд╕ा рд╣ै ? - рдзрдирдмाрдж 
 
 
Q.11 рд╕ैрдиिрдХ рд╡ेрд╢ рдзाрд░рдг рдХрд░ рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд▓ोрдХ рдиृрдд्рдп рдХ्рдпा рд╣ै ? - рдкाрдЗрдХा рдиृрдд्рдп 
 
Q.12 рдХोрд▓ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рджрдорди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ेрдиा рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा рдеा ? -  рдХैрдк्рдЯрди рдЗрдо्рдкे 
 
Q.13 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╣ाрдЗрдбрд▓ рдкाрд╡рд░ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ै ? - рддिрд▓ैрдпा 
 
Q.14 рд░ाрдордЧрдв़ рдХे рд░ाрдЬा рдХी рдЕंрддिрдо рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХрд╣ां рдеी ? - рд░ाрдордЧрдв़ рдоें 
 
Q.15  рдЭूрдо рдХृрд╖ि рдХिрд╕ рдЬाрддि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै ? - рдкрд╣ाрдб़िрдпा рдЬрдирдЬाрддि 
 
Q.16 рд╣ो рдЬрдирдЬाрддि рдоें рд╡рдзू рдоूрд▓्рдп рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै ? - рдЧोрдиोंрдЧ рдпा рдкोрди 
 
Q.17 рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рддीрд░ंрджाрдЬ рджीрдкिрдХा рдХुрдоाрд░ी рдиे рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕े рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рд╣ै? - рдЯाрдЯा рдзрдиुрд╡िрдж्рдпा рдЕрдХाрджрдоी 
 
Q.18 рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдХे рдХिрд╕ рд╕्рдерд▓ рд╕े рдЖрджि рдоाрдирд╡ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рдЪिрдд्рд░ рдоिрд▓े рд╣ैं ? - рдЗрд╕्рдХो 
 
Q.19 рдХिрд╕ рдк्рд░рддाрдкी рдЪेрд░ो рд░ाрдЬा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдбाрд▓рдЯेрдирдЧंрдЬ рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдоेрджिрдиीрдкुрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा ? - рдоेрджिрдиी рд░ाрдп 
 
Q.20 рднाрд░рдд рдЫोрдб़ो рдЖंрджोрд▓рди рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ 13310 рд╡्рдпрдХ्рддि рдХिрд╕ рдЬिрд▓े рд╕े рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рд╣ुрдП рдеे ? - рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ
 
Q.21 рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдоें рдХुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХा рдХिрддрдиा рдк्рд░рддिрд╢рдд рднाрдЧ рд╡рди рд╣ै ? - 29.61 % 
 
Q.22 рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднाрд░рдд рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рдХौрди рд╕ा рд╕्рдеाрди рд╣ै ? - 32 
 
Q.23 рдХोрд╣рдмрд░ рдЪिрдд्рд░рдХाрд░ी рдоें 'рдХोрд╣рдмрд░' рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ोрддा рд╣ै ?/ - рдЧुрдлा рдоें рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдЬोрдб़ा
 
Q.24 рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдкрдд्рд░िрдХा 'рдмिрдЬрд▓ी' рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ рдХौрди рдеे ? - рдк्рд░рдл्рдлुрд▓рдЪंрдж рдУрдЭा рдоुрдХ्рдд 
 
Q.25 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд▓ाрд▓ рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХ्рдпा рд╣ै ? - 90% 
 
Q.26 рдкाрд▓рдХोрдЯ рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХिрд╕ рд░ाрдЬा рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬा рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рдмрдирд╡ाрдпा рдЧрдпा ? - рд░рдШुрдиाрде рд╢ाрд╣ 
 
Q.27 рдХिрд╕ рдоुрдЧрд▓ рдмाрджрд╢ाрд╣ рдХे рд╕рдордп рдоें 1585  рдИрд╕्рд╡ी рдоें рдоुрдЧрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдмीрдЪ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдЖ ?  - рдЕрдХрдмрд░ 
 
Q.28 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рди्рдпूрдирддрдо рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдШрдирдд्рд╡ рд╡ाрд▓ा рдЬिрд▓ा рдХौрди рд╕ा рд╣ै ? - рд╕िрдордбेрдЧा 
 
Q.29 рдирдЧेрд╕िрдпा рдХिрд╕ рдЬрдирдЬाрддि рдХा рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рд╣ै ? - рдХिрд╕ाрди рдЬрдирдЬाрддि 
 
Q.30 рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдоें рд╕ंрдеाрд▓ рдкрд░рдЧрдиा рдФрд░ рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे 18 рдЬिрд▓ों  рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХ्рд╖ेрдд्рд░ 
рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рдкрд░िрд╖рдж् рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЧрдпा ? - 1995 
 
Q.31 рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХिрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рддрд╣рдд рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдоें рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╡िрддрд░िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै ? - рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрди्рдирддि рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
 
 
Q.33 рдЪрддрд░ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдмрдЧंрдЬ рдЬिрд▓े рдХिрд╕ рдкрдб़ोрд╕ी рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ीрдоा рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं ? - рдмिрд╣ाрд░ 
 
Q.34 рдЕрд╕рд╣рдпोрдЧ рдЖंрджोрд▓рди (1920-22 ) рдХे рджौрд░ाрди рдХिрд╕े 'рдкрд▓ाрдоू рдХा рд░ाрдЬा' рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा ? - рдзрдиी рд╕िंрд╣ рдЦрд░рд╡ाрд░
 
Q.35 рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рд╕्рдеिрдд рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЧрд░्рдо рдкाрдиी рдХे рд╕ोрддे рд╕ूрд░рдЬрдХुंрдб рдХा рддाрдкрдоाрди рдХ्рдпा рд╣ै ? - 88 рдбिрдЧ्рд░ी рд╕ेрд▓्рд╕िрдпрд╕ (190 рдбिрдЧ्рд░ी рдлॉрд░ेрдирд╣ाрдЗрдЯ)
 
Q.36 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд░ाрдЬрдХीрдп рдкुрд╖्рдк рдХौрди рд╕ा рд╣ै ? - рдкрд▓ाрд╢ 
 
Q.37 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХिрд╕ рдЧोрд▓ाрд░्рдж्рдз рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै ? - рдЙрдд्рддрд░ी рдЧोрд▓ाрд░्рдж्рдз
 
Q.38 рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдХे рдЧुрд░ु рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै ? - рдЖрдиंрдж рдкांрдбेрдп 
 
Q.39 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें  рдХिрд╕ рдХ्рд░рдо рдХी рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХा рдЕрднाрд╡ рд╣ै ? - рдХुрдбрдк्рдкा рдХ्рд░рдо
 
Q.40 рдЕрдмुрдЖ рд░ाрдЬ (рдЕрдкрдиा рд░ाрдЬ) рдХी рдЙрдж्рдШोрд╖рдгा рдХिрд╕ рдоुंрдбा рд╕рд░рджाрд░ рдиे рдХी рдеी ? - рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा 
 
Q.41 рдХिрд╕ рдЬрдирдЬाрддीрдп рднाрд╖ा рдХो рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░  рдиे рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд░рдЦा рд╣ै ? - рд╕ंрдеाрд▓ी
 
Q.42 'рдорд╣ाрднाрд░рдд' рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै ? - рдкुंрдбрд░ीрдХ рджेрд╢ 
 
Q.43 рдЙрдд्рдкाрджрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдХोрдпрд▓े рдХी рдЦाрди рдХौрди рд╕ा рд╣ै ? - рдЕрдо्рд░рдкाрд▓ी, рдЯंрдбрд╡ा, (рдЪрддрд░ा)
 
Q.44 рдкूрд░्рд╡ рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рдЯांрдЧीрдиाрде рдоंрджिрд░ (рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░) рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдХिрд╕ рдЬिрд▓े рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै? - рдЧुрдорд▓ा рдоें 
 
Q.45 рдХिрд╕ рдоुрдЧрд▓ рдХाрд▓ीрди рдЖрдд्рдордХрдеा рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ंрдЦ рдирджी рд╕े рд╣ीрд░े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рддрд░ीрдХे рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै ? - рддुрдЬुрдХ-рдП-рдЬрд╣ांрдЧीрд░ी 
 
Q.46 рдХिрд╕ рдЬेрд▓ рдоें рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ैрдЬे рд╕े рд╣ुрдИ ? - рд░ांрдЪी рдЬेрд▓ рдоें 
 
Q.47 рд░рдЬрд░рдк्рдкा рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдХिрд╕ рдирджी рдХे рд╕ंрдЧрдо рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै ? - рджाрдоोрджрд░ рдПрд╡ं рднेрдб़ा рдирджी 
 
Q.48 'рдоुंрдбा рд░ाрдЬा' рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХिрд╕рдиे рдХिрд╕े рджी рдЧрдпी ? - рдЬрдпрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ 
 
Q.49 рджाрдоिрдиे-рдП-рдХोрд╣ рдХी рдШोрд╖рдгा рдХрдм рд╣ुрдИ ? - 1824 рдИрд╕рд╡ी рдоें
 
Q.50 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдУрд░рдоांрдЭी рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдХौрди рд╕ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ेрдЦा рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ै ? - рдХрд░्рдХ рд░ेрдЦा 
 
Share:

Monday, March 15, 2021

Jharkhand Ke Prachin Rajvansh (рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢)

Jharkhand Ke Prachin Rajvansh

(рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢)


➤рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдХाрд░्рдп рдоुंрдбाрдУं рдиे рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рдмाрдж рдоें рдЕрди्рдп рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдиे рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдиे рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП। 

рдЗрдирдоें рддीрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдк्рд░рдоुрдЦ рдеे

1) рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे рдиाрдЧрд╡ंрд╢ 

2) рдкрд▓ाрдоू рдХे рд░рдХ्рд╕ैрд▓ 

3) рд╕िंрд╣рднूрдо рдХे рд╕िंрд╣рд╡ंрд╢ 

1) рдоुрдг्рдбा рд░ाрдЬ्рдп (рд╕ुрддिрдпा рдиाрдЧрдЦрдг्рдб)

➤рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдоें рдоुंрдбाрдУं рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рдеी рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╢ुрд░ू рдХी।  

рдЫोрдЯा рдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рд░िрддा/рд░िрд╕ा рдоुंрдбा рдк्рд░рдердо рдоुंрдбा рдЬрдирдЬाрддीрдп рдиेрддा рдеा, рдЬिрд╕рдиे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╢ुрд░ू рдХी

рдЙрд╕рдиे рд╕ुрддिрдпा рдкाрд╣рди рдХो рдоुंрдбाрдУं рдХा рд╢ाрд╕рдХ рдЪुрдиा рдФрд░ рдирдпे рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा -рд╕ुрддिрдпा рдиाрдЧрдЦंрдб

рд╕ुрддिрдпा рдиे рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХो 7 рдЧреЭों рд╡  21 рдкрд░рдЧрдиों рдоें рд╡िрднрдХ्рдд рдХिрдпा рдеा 

7 рдЧреЭों-рд▓ोрд╣ाрдЧрдв़ (рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा) , рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ (рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ) , рдкाрд▓ुрдирдЧрдв़ (рдкрд▓ाрдоू) , рдоाрдирдЧрдв़ (рдоाрдирднूрдо) , рд╕िंрд╣рдЧреЭ (рд╕िंрд╣рднूрдо) , рдХेрд╕рд▓рдЧреЭ рдФрд░ рд╕ुрд░рдЬрдЧреЭ (рд╕ुрд░рдЧुрдЬा)

21 рдкрд░рдЧрдиों - рдУрдорджंрдбा , рджोрдЗрд╕ा, рдЦुрдЦрд░ा , рд╕ुрд░рдЧुрдЬा , рдЬрд╕рдкрд░ ,рдЧंрдЧрдкुрд░ ,рдкोрд░рд╣рдЯ , рдЧिрд░рдЧा , рдмिрд░ुрдЖ , рд▓рдЪрд░ा ,рдмिрд░рдиा , рд╕ोрдирдкुрд░ , рдмेрд▓рдЦाрджрд░ , рдмेрд▓рд╕िंрдЧ , рддрдоाреЬ , рд▓ोрд╣ाрд░рдбीрд╣ , рдЦेрд░рд╕िंрдЧ , рдЙрджрдпрдкुрд░, рдмोрдиाрдИ , рдХोрд░рдпा , рдФрд░ рдЪंрдирдоंрдЧрдХрд░ 

рдЗрдирдоें  рдХुрдЫे рдкрд░рдЧрдиों рдХे рдиाрдо рдЖрдЬ рднी рдпрдеाрд╡рдд рдмрдиे рд╣ुрдП рд╣ैं 

рд╕ुрддिрдпा рдкाрд╣рди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рд░ाрдЬ्рдп рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдлैрд▓ा рдеा рдкрд░ंрддु рджुрд░्рднाрдЧ्рдпрд╡рд╢ рдпрд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдЬрд▓्рдж рд╣ी рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा

2) рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ (рдХोрдХрд░ा) рдХा рдиाрдЧрд╡ंрд╢

рдЫोрдЯा рдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी  рд░ाрдЬ्рдп рдоुрдЦ्рдпрдд: рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдХा рд░ाрдЬ्рдп рдеा 

рдЗрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдк्рд░рдердо рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдиे рдХी рдеी

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдкुंрдбрд░ीрдХ рдФрд░ рдиाрдЧ рдПрд╡ं рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдХी рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХрди्рдпा рдкाрд░्рд╡рддी рдХा рдкुрдд्рд░ рдеा 

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдкंрдЪेрдд рдХे рдЧोрд╡ंрд╢ीрдп рд░ाрдЬрдкूрдд рдШрд░ाрдиे рдоें рд╣ुрдЖ рдеा

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдоें 66 рдкрд░рдЧрдиे рдеे ( 22 рдШрдЯрд╡ाрд░ी рдоें, 18 рдЦुрдЦрд░ाрдЧрдв़ рдоें, 18 рджोрдпрд╕ाрдЧреЭ рдоें рдФрд░ 8 рдЬрд░рдЪीрдЧреЭ рдоें )

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдиे рд╕ुрддिрдпाрдо्рдмे рдХो рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрдпी

рд╕ुрддिрдпाрдо्рдмे рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी 

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдХे рд╕рдордп рдпрд╣ां рдХी рдЬрдирддा рдоुрдЦ्рдпрдд: рдЬрдирдЬाрддीрдп рдеी рдЙрдирдХे рд░ाрдЬा рдмрдирдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рдпрд╣ां рдкрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг , рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╣िंрджू рдЬाрддिрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдмрдв़ोрддрд░ी рд╣ुрдИ 

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдХो рдиाрдЧрд╡ंрд╢ рдХा рдЖрджिрдкुрд░ुрд╖ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै 

рдлрдгिрдоुрдХुрдЯ рд░ाрдп рдХा рджीрд╡ाрди рдкांрдбे рднрд╡рд░ाрдп рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡ рдеे 

рдЪौрдеा рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬा рдк्рд░рддाрдк рд░ाрдп рдиे рд╕ुрддрдпाрдо्рдмे рд╕े рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрджрд▓-рдХрд░ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдЪुрдЯिрдпा рд▓े рдЧрдпा 

рдирдИ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоें рдмाрд╣рд░ рд╕े рд▓ोрдЧों рдХो рдмुрд▓ाрдХрд░ рдмрд╕ाрдпा рдЧрдпा 

рдк्рд░рддाрдк рд░ाрдп рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕рд░्рд╡рдд्рд░ рд╢ांрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХाрдпрдо рдеी 

рдПрдХ рдЕрди्рдп рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬा рднीрдордХрд░्рдг рдиे рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕े рдЪुрдЯिрдпा рд╕े рдХोрдЦрд░ा рд▓े рдЧрдпा 

рднीрдордХрд░्рдг рдХो рд╕рд░рдЧुрдЬा рдХे рд╣ैрд╣рдпрд╡ंрд╢ी рд░рдХ्рд╕ेрд▓ рд░ाрдЬा рдХे рд╕ाрде рднीрд╖рдг рдпुрдж्рдз рдХрд░рдиा рдкрдб़ा 

рдмрд░рд╡ा рдХी рдЗрд╕ рд▓рдб़ाрдИ рдоें рднीрдордХрд░्рдг рд╡िрдЬрдпी рд╣ुрдЖ 

рднीрдордХрд░्рдг рдиे рд░ेрдХ्рд╕ेрд▓ो рд╕े рдЬो рдХुрдЫ рд▓ुрдЯा рдЙрд╕рдоें рд╡ाрд╕ुрджेрд╡ рдХी рдПрдХ рдоूрд░्рддि рднी рдеी  

рднीрдордХрд░्рдг рдиे рднीрдорд╕ाрдЧрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдпा рдЬो рдЖрдЬ рднी рд╣ै 

рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬा рдиे рджोрдпрд╕ा рдоें рдирд╡рд░рдд्рди рдиाрдордХ 5 рдоंрдЬिрд▓ा рднрд╡рди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा

➤рдпрд╣ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдордз्рдпрдХाрд▓ рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рддрдХ рдЬाрд░ी рд░рд╣ा 

рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬाрдУं  рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиिрдпों рдХा рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд░рд╣ा :-  рд╕ुрддाрдпाрдо्рдмे , рдЪुрдЯिрдпा, рдХोрдЦрд░ा , рджोрдпрд╕ा,  рдкाрд▓рдХोрдЯ, рд░ाрддूрдЧреЭ

3) рдкрд▓ाрдоू рдХा рд░рдХ्рд╕ेрд▓ рд╡ंрд╢ 

рдкрд▓ाрдоू рдоें рдк्рд░ाрд░ंрдн рдоें рд░рдХ्рд╕ेрд▓ों рдХा рдЕрдзिрдкрдд्рдп рдеा 

рдпे рд░рдХ्рд╕ेрд▓ рд░ाрдЬрдкूрддाрдиा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд░ोрд╣рддाрд╕рдЧрдв़ рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдкрд▓ाрдоू рдкрд╣ुंрдЪे рдеे рдлिрд░ рд╕्рд╡рдпं рдХो рд░ाрдЬрдкूрдд рдХрд╣рддे рдеे

рд░рдХ्рд╕ेрд▓ों рдиे рдХुрдЫ рд╕рдордп рддрдХ рд╕ुрд░рдЧुрдЬा рдХो рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдоिрд▓ा рд▓िрдпा рдеा

рдЗрд╕ рд╕рдордп рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬрдирдЬाрддिрдпां рдЦрд░рд╡ाрд░, рдЧोंрдб, рдоाрд╣े , рдХोрд░рд╡ा, рдкрд╣ाрдб़िрдпा рддрдеा рдХिрд╕ाрди рдеी 

рдЗрдирдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा рдЦрд░рд╡ाрд░ों рдХी рдеी, рдЬिрд╕рдХे рд╢ाрд╕рдХ рдк्рд░рддाрдк рдзрд╡рд▓ рдеे 

рд░рдХ्рд╕ेрд▓ों рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХाрдлी рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓ा, рд▓ेрдХिрди рдмाрдж рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЪेрд░ो рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрджрд╕्рде рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा

4) рд╕िंрд╣рднूрдо рдХा рд╕िंрд╣рд╡ंрд╢
 
рд╕िंрд╣рднूрдо рдХो рдкोрд░рд╣ाрдЯ рдХे рд╕िंрд╣ рд░ाрдЬाрдУं рдХी рднूрдоि рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рд╕िंрд╣рд╡ंрд╢ рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░िрдпों  рдХा рджाрд╡ा рд╣ै рдХि рд╕िंрд╣рднूрдо рдоें 'рд╣ो' рдЬाрддि рдХे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╕े рд╣ी рд╡े рдЕрдкрдиा рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдЪुрдХे рдеे

рд▓ेрдХिрди рд╣ो рдЬрдирдЬाрддि рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдЗрд╕ рджाрд╡े рдХा рдЦंрдбрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдк्рд░рддिрд╡ाрдж рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╕िंрд╣рднूрдо рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдЙрдирдХे рдХुрд▓рджेрд╡рддा рд╕िंрдЧрдмोंрдЧा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै   

рдпрд╣ рдордд рдЬ्рдпाрджा рд╕рд╣ी рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै рд╕िंрд╣ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ी рд░ाрдаौрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рдеे, рдЬो рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд░рдд рд╕े рдЖрдП рдеे рдФрд░  рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдард╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдЖрдзिрдкрдд्рдп рдЬрдоा рд▓िрдпा

рд╕िंрд╣рд╡ंрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╢ाрдЦा рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдХाрд╢ीрдиाрде рд╕िंрд╣ рдеे 

рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдиे 52 рдкीрдв़िрдпों рддрдХ рд░ाрдЬ рдХिрдпा

рд╕िंрд╣ рд╡ंрд╢ рдХी рджूрд╕рд░ी рд╢ाрдЦा рдХा рд╕рдд्рддाрднिрд╖ेрдХ 1205 рдИрд╕्рд╡ी  рдХे рдХрд░ीрдм рд╣ुрдЖ рдеा рдЗрд╕ рд╢ाрдЦा рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рджрд░्рдк  рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣ рдеे

рджрд░्рдк рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣ рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдпुрдзिрд╖्рдаिрд░ рд╢ाрд╕рдХ рдмрдиा, рдЬो 1262рдИрд╕्рд╡ी рд╕े 1271 рдИрд╕्рд╡ी рддрдХ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рддा рд░рд╣ा 

рдпुрдзिрд╖्рдаिрд░ рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рдХाрд╢ीрд░ाрдо рд╕िंрд╣ рдеा, рдЬिрд╕рдХे рд╕рдордп рдоें рдирдпी рд░ाрдЬрдзाрдиी 'рдкोрд░ाрд╣ाрдЯ' рдоें рдеी 

рдЗрд╕ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХा рдЪौрдеा рд╢ाрд╕рдХ рдЕрдЪ्рдЪुрдд рд╕िंрд╣ рдеा

➤рддेрд░рд╣рд╡ाँ рд░ाрдЬा рдЬрдЧрди्рдиाрде рдж्рд╡िрддीрдп рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ी рд╡ рдиिрд░ंрдХुрд╢ рдеा, рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг 'рднुрдЗрдпा' рд▓ोрдЧों рдиे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рджिрдпा рдеा

 5)рдЕрди्рдп рд░ाрдЬрд╡ंрд╢

рдоाрдирднूрдо  рдХा рдоाрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ :- рдоाрди рд░ाрдЬाрдУं рдХा рд░ाрдЬ्рдп рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдФрд░ рдоाрдирднूрдо рдоें рд╡िрд╕्рддृрдд рдеा

рдЧोрд╡िंрджрдкुрд░ (рдзрдирдмाрдж) рдоें рдХрд╡ि рдЧंрдЧाрдзрд░ (1373 - 78 рдИрд╕рд╡ी)  рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдФрд░ рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдХे рджूрдзрдкाрдиी рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рдоें 8рд╡ीं рд╕рджी рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдоें рдЗрдирдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै 

рд░ाрдордЧрдв़ рд░ाрдЬ्рдп  :- рд░ाрдордЧрдв़ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1368 рдИрд╕्рд╡ी рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рдмाрдШрджेрд╡ рд╕िंрд╣ рдиे рдХी рдеी 

рдпे рдЕрдкрдиे рдмрдб़े рднाрдИ рд╕िंрд╣рджेрд╡ рдХे рд╕ाрде рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рдорд╣ाрд░ाрдЬा рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рдеे

рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें  рдмाрдШрджेрд╡ рд╕िंрд╣ рдФрд░ рдЙрдирдХे рднाрдИ рд╕िंрд╣рджेрд╡ рд╕िंрд╣ рдХा рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬाрдУं рдХे рд╕ाрде рдорддрднेрдж рд╣ो рдЧрдпा

рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рд░ाрдЬा рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдХрд░ рдпрд╣ рд▓ोрдЧ рдХрд░्рдгрдкुрд░ा рдЖ рдЧрдП। рдпрд╣ां рдкрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬा рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХрд░ рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рдХрд░्рдгрдкुрд░ा рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा

рджोрдиों рднाрдЗрдпों рдиे рд▓рдЧрднрдЧ 21 рдкрд░рдЧрдиों рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдХिрдпा

рдЙрди рд▓ोрдЧों рдиे рд╕िрд╕िрдпा рдХो рдЕрдкрдиी рдкрд╣рд▓ी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрдпा। рдмाрдж рдоें рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрджрд▓рдХрд░ рдЙрд░рджा, рдлिрд░ рдмाрджाрдо рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рд░ाрдордЧрдв़ рдЧрдпे 

рд░ाрдЬा рд╣ेрдоंрдд рд╕िंрд╣ (1604 - 1661 ) рдиे рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдЙрд░्рджा рд╕े рд╣рдЯाрдХрд░ рдмाрджाрдо рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी

рд░ाрдЬा рджрд▓ेрд▓ рд╕िंрд╣ рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрдо рд╕े рд╣рдЯाрдХрд░ 1670 рдоें рд░ाрдордЧрдв़ рд▓े рдЧрдпा

рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рднौрдЧोрд▓िрдХ рдПрд╡ं рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдмрджाрдо рдХा рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрдиा рдеा

1772 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рд╕िंрд╣рджेрд╡ рд╡ंрд╢ рдХे рддेрдЬ рд╕िंрд╣ (1772 рд╕े 80 рддрдХ) рд░ाрдордЧрдв़ рдХे рд░ाрдЬा рдмрдиे рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рд╢ाрд╕рди рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рдЗрдЪाрдХ (рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ) рд╕े рдХिрдпा

1880 рдИрд╕्рд╡ी рдХे рдк्рд░ाрд░ंрдн рдоें рд░ाрдордЧрдв़ рд░ाрдЬ्рдп рдПрдХ рддीрд╕рд░े рд╡ंрд╢рдЬ рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдЪрд▓ा рдЧрдпा рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдХे рдк्рд░рдердо рд░ाрдЬा рдм्рд░рд╣्рдорджेрд╡ рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣ рдеे рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рд░ाрдордЧрдв़ рд╕े рд╣рдЯाрдХрд░ рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 22 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдкрджрдоा рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी рдЧрдпी

рдкрджрдоा рдоें рдПрдХ рд░ाрдЬрдк्рд░рд╕ाрдж рдХा рднी рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬो рдЖрдЬ рднी рд╡िрдж्рдпрдоाрди рд╣ै

рдХाрдоाрдЦ्рдпा рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣ 1937 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рд░ाрдордЧрдв़ рдХी рдЧрдж्рджी рдкрд░ рдмैрдаे। рдЗрдирдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рднी рдЕंрддिрдо рд╕рдордп рддрдХ рдкрджрдоा рдоें рд╣ी рд░рд╣ी

1368 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рдмाрдШрджेрд╡ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рд░ाрдордЧреЭ рд░ाрдЬ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХी рдзाрд░ा 3 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд 26 рдЬрдирд╡рд░ी, 1955 рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा

рд░ाрдордЧрдв़ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиिрдпों рдХा рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд░рд╣ा :- рдЙрд░्рджा-рд╕िрд╕рдИ, рдмाрджाрдо, рд░ाрдордЧрдв़ , рдЗрдЪाрдХ, рдкрджрдоा

рдкрд▓ाрдоू рдХा рдЪेрд░ों рд╡ंрд╢ :- рдкрд▓ाрдоू рдХा рдЪेрд░ो рд╡ंрд╢ рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे рдиाрдЧрд╡ंрд╢ी рдПрд╡ं рдоाрдирднूрдо рдХे рдкंрдЪेрдд рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рдорд╣ाрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдеा

рдЪेрд░ो рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рднाрдЧрд╡рдд рд░ाрдп рдиे рдХी рдеी рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХा рд░ाрдЬ्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд▓ाрдоू рдеा

рд╕िंрд╣рднूрдо рдХा рдзाрд▓ рд╡ंрд╢ :- рд╕िंрд╣рднूрдо рдХे рдзाрд▓рднूрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें  рдзाрд▓ рд░ाрдЬाрдУं рдХा рд╢ाрд╕рди рдеा рдзाрд▓ рд░ाрдЬा рд╕ंрднрд╡рдд: рдЬाрддि рдХे рдзोрдмी рдеे

рдкंрдЪेрдд  рдХे рд░ाрдЬा рднी рд╕ंрднрд╡рдд: рдзोрдмी рд╣ी рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХрди्рдпा рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХрд░ рд▓िрдпा рдеा рдЗрд╕ी рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рдмाрд▓рдХ рдиे рдзाрд▓рднूрдо рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी

рдЦрд░рдЧреЬीрд╣ा рд░ाрдЬ्рдп :- 'рдЦрд░рдЧреЬीрд╣ा (рд╡рд░्рддрдоाрди рдЧिрд░िрдбीрд╣ рдЬिрд▓ा) рд░ाрдЬ्рдп' рд░ाрдордЧрдв़ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╕्рдеिрдд рдеा

рдЗрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 15рд╡ीं рд╕рджी рдоें рд╣ंрд╕рд░ाрдЬ рджेрд╡ рдиाрдордХ рдПрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдиे рдХी рдеी

➤рдоूрд▓рдд: рдЙрд╕рдиे рдмंрджाрд╡ाрдд рдЬाрддि рдХे рдПрдХ рд╢ाрд╕рдХ рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХрд░ рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдХे 90 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓рдо्рдмे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें рдХрд░ рд▓िрдпा

рдЗрд╕ рд░ाрдЬ-рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХा рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рд╕ंрдмंрдз рдЕрдзिрдХांрд╢рдд: рдЙрдд्рддрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬрдоींрджाрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд╕ाрде рдеा

рдкंрдЪेрдд рд░ाрдЬ्рдп :- рдкंрдЪेрдд рд░ाрдЬ्рдп рдоाрдирднूрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд░ाрдЬ्рдп рдеा

рдЗрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдФрд░ рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдЬрдирд╢्рд░ुрддि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХाрд╢ीрдкुрд░ рдХे рд░ाрдЬा рдФрд░ рд░ाрдиी рдХी рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ा рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдкैрджा рд╣ुрдП рдкुрдд्рд░ рдиे рдХिрдпा рдеा

➤рдмреЬा рд╣ोрдиे рдкрд░ рдпрд╣ рдмाрд▓рдХ рдкрд╣рд▓े рдоांрдЭी рдмрдиा,рдлिрд░ рдкрд░рдЧрдиा рдЪौрд░ाрд╕ी рдХा рд░ाрдЬा рдмрдиा।рдЗрд╕ी рд░ाрдЬा рдиे рдЖрдЧे  рдкंрдЪेрддрдЧреЭ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा।

➤рд░ाрдЬा рдиे рдХрдкिрд▓ा рдЧाрдп рдХी рдкूँрдЫ рдХो рд░ाрдЬрдЪिрди्рд╣ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा। 

➤рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рдкूрд░्рд╡-рдордз्рдп рдХाрд▓ рдоें рдЫिрдЯрдкुрдЯ рдЖрдХ्рд░рдордгों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕्рд╡ंрддрдд्рд░ рдмрдиे  рдФрд░ рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рд╡ंрдЫрджрддा рдХाрдпрдо рд░рдЦрдиे рдоें рдХाрдордпाрдм рд░рд╣ा। 






Share:

Unordered List

Search This Blog

Powered by Blogger.

About Me

My photo
Education marks proper humanity.

Text Widget

Featured Posts

Popular Posts

Blog Archive