Child Learner рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╡े рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЪрд░рдг рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬिрдирдХा рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдЦेрд▓ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рддेрдЬी рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдордЬ़ेрджाрд░, рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдмрдиाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै।
Teaching Process for Child Learners
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ (рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ) рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕ीрдЦрдиे рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдоें рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬ्рдЮाрди, рдоूрд▓्рдпों рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХें рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рднाрд╡ी рд░ूрдк рд╕े рднाрдЧ рд▓े рд╕рдХें। рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмрдЪ्рдЪों рдХो рднाрд╖ा, рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рд╕рдордЭ, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рддाрд░्рдХिрдХ рд╕ोрдЪ рдоें рджрдХ्рд╖ рдмрдиाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी, рдЖрдд्рдо-рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд, рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा, рдЙрдирдХी рд╕ंрд╡ाрдж рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдо-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдмрдиाрдиा рднी рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рди рдХेрд╡рд▓ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдиाрдиा рднी рд╣ै।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиे рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рддाрдХि рд╡े рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдмुрдиिрдпाрдж рдмрдиा рд╕рдХें рдФрд░ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░, рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрди рд╕рдХें।
- рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╕рдордЧ्рд░ рд╢िрдХ्рд╖ा (Holistic Education) рд╣ै, рдЬो рди рдХेрд╡рд▓ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░े, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ (Cognitive), рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ (Emotional) рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ (Social) рдХौрд╢рд▓ों рдХो рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░े। рдЙрди्рд╣ें рдРрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП рдЬो рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ो, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЖрдиंрджрджाрдпрдХ рдФрд░ рд░ुрдЪिрдХрд░ рдмрдиा рд╕рдХें।
- рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд, рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдиैрддिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рддाрдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХा рднाрд╡ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд╕рдХें। рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЙрдирдХी рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕्рдеिрд░рддा рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
- рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХी рднूрдоिрдХा рднी рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиे, рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╕рд╣ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рдЖрдд्рдо-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬो рдЙрдирдХे рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु, рд╕рдХ्рд░िрдп рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд, рдЕрдиुрднрд╡ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХो рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡े рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░ें, рддाрдХि рд╡े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рдЬीрд╡рди рдЬी рд╕рдХें। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╡े рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЪрд░рдг рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬिрдирдХा рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдЬ्рдЮाрди рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
- рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╣рд░ рдЪीрдЬ़ рдХो рдЬाрдирдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рд╕ुрдХ рд░рд╣рддे рд╣ैं। рд╡े рдмाрд░-рдмाрд░ “рдХ्рдпों?” рдФрд░ “рдХैрд╕े?” рдЬैрд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рддि рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддी рд╣ै।
- рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдмрдб़े рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдХे рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдЬो рджेрдЦрддे рд╣ैं, рд╡рд╣ी рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рджेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдордЬ़ेрджाрд░ рдФрд░ рдЗंрдЯрд░ैрдХ्рдЯिрд╡ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ाрдиिрдпाँ, рдЪिрдд्рд░, рд╕ंрдЧीрдд, рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдмрд╣ुрдд рдк्рд░рдмрд▓ рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдирдИ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЧрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЪिрдд्рд░ рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рдЪीрдЬों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕рдоूрд╣ рдоें рд░рд╣рдХрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрд╡ाрдж рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдмрдЪ्рдЪे рдмрд╣ुрдд рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡े рдк्рдпाрд░, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдирдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рд╕े рд╡े рдЬрд▓्рджी рд╣рддोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рдЖрджрддें рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЬीрд╡рдирднрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдиैрддिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
- рдмрдЪ्рдЪों рдХी рднाрд╖ा рдФрд░ рд╕ंрдЪाрд░ рдХौрд╢рд▓ рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдирдП рд╢рдм्рдж рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рд╡ाрдХ्рдп рдмрдиाрдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╕ीрдЦрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рдЙрдирдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдФрд░ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рдЬाрдирдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдЬрд▓्рджी рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдирдИ рдЪीрдЬ़ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдЦेрд▓ рдФрд░ рдоैрдд्рд░ीрдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд░ुрдЪि рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдоें рдХрдо рд╕рдордп рдоें рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрдирдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
- рдЙрдирдХी рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рджृрд╢्рдп (Visual), рд╢्рд░рд╡्рдп (Auditory), рдФрд░ рдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ (Kinesthetic) рддрд░ीрдХों рд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рд░ंрдЧीрди рдЪिрдд्рд░ों, рдХрд╣ाрдиिрдпों, рдЧाрдиों рдФрд░ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि (Attention Span) рдЫोрдЯी рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЫोрдЯा рдмрдиाрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдирдХрд▓ рдХрд░рдХे рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡े рдЕрдкрдиे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рджोрд╣рд░ाрддे рд╣ैं। рд╡े рдк्рд░рдпोрдЧों рдФрд░ рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рднाрд╖ा рдФрд░ рдЧрдгिрддीрдп рдХौрд╢рд▓ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рдФрд░ рд╡े рд╕рдоूрд╣ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдХрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рднी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
- рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдЙрдирдХी рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдЙрдирдХे рд╕ीрдЦрдиे рдХे рддрд░ीрдХे, рд░ुрдЪि рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдПрдХ рдЕрдиुрдХूрд▓ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рджेрдХрд░ рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪे рджूрд╕рд░ों рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдоिрдд्рд░ों рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХे рддрд░ीрдХे рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡े рд╕рдоूрд╣ рдоें рд░рд╣рдиा рдкрд╕ंрдж рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиिрдпрдоों рдХो рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдоें рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрднी-рдХрднी рд╡े рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдпा рдЬिрдж्рджी рднी рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рд╡े рд╕ंрдмंрдз рдмрдиाрдиे рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдирдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рд╣рдЬ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों рд╕े рдоिрд▓े рдк्рд░ेрдо, рд╕рд░ाрд╣рдиा рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕े рдЙрд╕ рдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ोрддा рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рднाрд╡рдиाрдПँ рдЬрд▓्рджी рдмрджрд▓рддी рд╣ैं, рд╡े рдХрднी рдмрд╣ुрдд рдЦुрд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं рддो рдХрднी рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрджाрд╕ рдпा рдиाрд░ाрдЬ़ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЦुрд▓рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдмाрд░ рдЙрди्рд╣ें рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддे।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдФрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рдлрд▓рддा рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै। рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрдкрдиाрдкрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рд╡े рдк्рдпाрд░ рдФрд░ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдкाрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдбांрдЯ-рдлрдЯрдХाрд░ рд╕े рд╡े рднрдпрднीрдд рдпा рдЕрд╕рд╣рдЬ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдиुрдХрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рдпाрдиी рд╡े рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рд╡े рдЖрдд्рдо-рдиिрдпंрдд्рд░рдг, рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рдзैрд░्рдп рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ (Cognitive) рдХ्рд╖рдорддाрдПँ рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрдХрд░ рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░िрдпाँ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪрдиे, рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдмрдв़ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ़ рдХे рдмाрд░े рдоें “рдХ्рдпों?” рдФрд░ “рдХैрд╕े?” рдкूрдЫрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдк्рд░рдмрд▓ рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЧрдв़рддे рд╣ैं рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрддे рд╣ैं।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЪीрдЬों рдХो рд╕ीрдзे рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдоें рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХाрд░्рдп рдкрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдХрдаिрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдирдХрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдФрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि (Attention Span) рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЧрддिрд╡िрдзि-рдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиाрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡े рдзीрд░े-рдзीрд░े рднाрд╖ा, рдЧрдгिрддीрдп рддрд░्рдХ рдФрд░ рд╕्рдорд░рдг рд╢рдХ्рддि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рдЙрдирдоें рддрд░्рдХрд╢ीрд▓рддा, рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд╕ीрдЦ рд╕рдХें।
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░рдгрдиीрддिрдпाँ
рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдЙрдирдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рддैрдпाрд░ рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЬрдм рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдЦेрд▓, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд╕ाрде рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдмрдЪ्рдЪे рди рдХेрд╡рд▓ рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХा рдЖрдиंрдж рднी рд▓ेрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ाрдд्рдордХ рдмрдиाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै рддाрдХि рдЙрдирдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдмрдиी рд░рд╣े। рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рд╕рдлрд▓ рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдордоुрдЦी рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ैं:
- рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг (Play-based Learning): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЦेрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдПрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддि рд╣ै। рдЦेрд▓ рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рддौрд░ рдкрд░, рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЦेрд▓, рдЬैрд╕े рдкрдЬрд▓्рд╕, рдмोрд░्рдб рдЧेрдо्рд╕, рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдЙрдирдХे рдХौрд╢рд▓ рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ैं।
- рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдг (Visual-Auditory Learning): рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рджृрд╢्рдп рдФрд░ рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕ंрдХेрддों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЪिрдд्рд░, рд╡ीрдбिрдпो, рд╕ंрдЧीрдд, рдФрд░ рдЕрди्рдп рджृрд╢्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдХे рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि рдмрдв़ाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдФрд░ рд╡े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдд्рдордХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ (Sensory Activities): рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЙрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░ें рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ंрд╡ेрджी рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рдЙрдд्рддेрдЬिрдд рдХрд░ें, рдЬैрд╕े рд░ंрдЧीрди рдЪिрдд्рд░ рдмрдиाрдиा, рдкाрдиी рдоें рдЦेрд▓рдиा, рдпा рдоोрд▓्рдбिंрдЧ рдХ्рд▓े рд╕े рдЖрдХाрд░ рдмрдиाрдиा। рдЗрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।
- рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг (Fostering Empathy and Motivation): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд╕िрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ुрджृрдвीрдХрд░рдг (Positive Reinforcement) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें। рдЙрдирдХी рд╕рдлрд▓рддाрдУं рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрд╕рдлрд▓рддाрдУं рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдоौрдХा рджें। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╢рдХ्рддि рдмрдв़ेрдЧी।
- рд╕рдоूрд╣ рдХाрд░्рдп рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ (Group Work and Collaboration): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рд╡े рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ंрд╡ाрдж, рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ुрд▓рдЭाрдиे рдХी рдХрд▓ा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╕рдоूрд╣ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХौрд╢рд▓ рдХो рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
- рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा (Assessment and Feedback): рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдгाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджें। рдпрд╣ рдЙрди्рд╣ें рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдк्рд░ेрд░рдХ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ (Motivational and Creative Stories): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ेрд░рдХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕ुрдиाрдПं рдЬो рдЙрди्рд╣ें рдиैрддिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХौрд╢рд▓ рд╕े рдЬुрдб़ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрддें рд╕िрдЦाрдПं। рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ैं।
- рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ (Opportunities for Independence and Decision Making): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ेрдЧी। рд╡े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиे рдФрд░ рдЪुрдирдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ेंрдЧे, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो рд╕рдХे рддрдеा рдРрд╕ा рдоाрд╣ौрд▓ рдмрдиाрдиा рдЬрд╣ां рд╡े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рдЧрд▓рддिрдпां рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ें।










