All Jharkhand Competitive Exam JSSC, JPSC, Current Affairs, SSC CGL, K-12, NEET-Medical (Botany+Zoology), CSIR-NET(Life Science)

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

Thursday, July 30, 2026

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी (Child Learners)



Child Learner рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╡े рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЪрд░рдг рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬिрдирдХा рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдЦेрд▓ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рддेрдЬी рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдордЬ़ेрджाрд░, рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдмрдиाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ (рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ) рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕ीрдЦрдиे рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдоें рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬ्рдЮाрди, рдоूрд▓्рдпों рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХें рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рднाрд╡ी рд░ूрдк рд╕े рднाрдЧ рд▓े рд╕рдХें। рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмрдЪ्рдЪों рдХो рднाрд╖ा, рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рд╕рдордЭ, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рддाрд░्рдХिрдХ рд╕ोрдЪ рдоें рджрдХ्рд╖ рдмрдиाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी, рдЖрдд्рдо-рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд, рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा, рдЙрдирдХी рд╕ंрд╡ाрдж рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдо-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдмрдиाрдиा рднी рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рди рдХेрд╡рд▓ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдиाрдиा рднी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиे рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рддाрдХि рд╡े рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдмुрдиिрдпाрдж рдмрдиा рд╕рдХें рдФрд░ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░, рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрди рд╕рдХें।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु, рд╕рдХ्рд░िрдп рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд, рдЕрдиुрднрд╡ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХो рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡े рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░ें, рддाрдХि рд╡े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рдЬीрд╡рди рдЬी рд╕рдХें। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╡े рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЪрд░рдг рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬिрдирдХा рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдЬ्рдЮाрди рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╕ीрдЦрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рдЙрдирдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдФрд░ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рдЬाрдирдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдЬрд▓्рджी рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдирдИ рдЪीрдЬ़ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдЦेрд▓ рдФрд░ рдоैрдд्рд░ीрдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд░ुрдЪि рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдоें рдХрдо рд╕рдордп рдоें рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрдирдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪे рджूрд╕рд░ों рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдоिрдд्рд░ों рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХे рддрд░ीрдХे рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡े рд╕рдоूрд╣ рдоें рд░рд╣рдиा рдкрд╕ंрдж рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиिрдпрдоों рдХो рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдоें рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрднी-рдХрднी рд╡े рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдпा рдЬिрдж्рджी рднी рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рд╡े рд╕ंрдмंрдз рдмрдиाрдиे рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдирдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рд╣рдЬ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों рд╕े рдоिрд▓े рдк्рд░ेрдо, рд╕рд░ाрд╣рдиा рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕े рдЙрд╕ рдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ोрддा  рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рднाрд╡рдиाрдПँ рдЬрд▓्рджी рдмрджрд▓рддी рд╣ैं, рд╡े рдХрднी рдмрд╣ुрдд рдЦुрд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं рддो рдХрднी рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрджाрд╕ рдпा рдиाрд░ाрдЬ़ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЦुрд▓рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдмाрд░ рдЙрди्рд╣ें рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддे।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдФрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рдлрд▓рддा рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै। рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрдкрдиाрдкрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рд╡े рдк्рдпाрд░ рдФрд░ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдкाрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдбांрдЯ-рдлрдЯрдХाрд░ рд╕े рд╡े рднрдпрднीрдд рдпा рдЕрд╕рд╣рдЬ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдиुрдХрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рдпाрдиी рд╡े рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рд╡े рдЖрдд्рдо-рдиिрдпंрдд्рд░рдг, рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рдзैрд░्рдп рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ (Cognitive) рдХ्рд╖рдорддाрдПँ рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрдХрд░ рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░िрдпाँ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪрдиे, рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдмрдв़ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ़ рдХे рдмाрд░े рдоें “рдХ्рдпों?” рдФрд░ “рдХैрд╕े?” рдкूрдЫрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдк्рд░рдмрд▓ рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЧрдв़рддे рд╣ैं рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрддे рд╣ैं।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЪीрдЬों рдХो рд╕ीрдзे рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдоें рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХाрд░्рдп рдкрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдХрдаिрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдирдХрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдФрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि (Attention Span) рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЧрддिрд╡िрдзि-рдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиाрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡े рдзीрд░े-рдзीрд░े рднाрд╖ा, рдЧрдгिрддीрдп рддрд░्рдХ рдФрд░ рд╕्рдорд░рдг рд╢рдХ्рддि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рдЙрдирдоें рддрд░्рдХрд╢ीрд▓рддा, рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд╕ीрдЦ рд╕рдХें।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░рдгрдиीрддिрдпाँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдЙрдирдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рддैрдпाрд░ рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЬрдм рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдЦेрд▓, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд╕ाрде рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдмрдЪ्рдЪे рди рдХेрд╡рд▓ рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХा рдЖрдиंрдж рднी рд▓ेрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ाрдд्рдордХ рдмрдиाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै рддाрдХि рдЙрдирдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдмрдиी рд░рд╣े। рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рд╕рдлрд▓ рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдордоुрдЦी рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ैं:

  • рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг (Play-based Learning): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЦेрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдПрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддि рд╣ै। рдЦेрд▓ рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рддौрд░ рдкрд░, рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЦेрд▓, рдЬैрд╕े рдкрдЬрд▓्рд╕, рдмोрд░्рдб рдЧेрдо्рд╕, рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдЙрдирдХे рдХौрд╢рд▓ рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдг (Visual-Auditory Learning): рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рджृрд╢्рдп рдФрд░ рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕ंрдХेрддों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЪिрдд्рд░, рд╡ीрдбिрдпो, рд╕ंрдЧीрдд, рдФрд░ рдЕрди्рдп рджृрд╢्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдХे рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि рдмрдв़ाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдФрд░ рд╡े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
  • рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдд्рдордХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ (Sensory Activities): рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЙрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░ें рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ंрд╡ेрджी рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рдЙрдд्рддेрдЬिрдд рдХрд░ें, рдЬैрд╕े рд░ंрдЧीрди рдЪिрдд्рд░ рдмрдиाрдиा, рдкाрдиी рдоें рдЦेрд▓рдиा, рдпा рдоोрд▓्рдбिंрдЧ рдХ्рд▓े рд╕े рдЖрдХाрд░ рдмрдиाрдиा। рдЗрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।
  • рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг (Fostering Empathy and Motivation): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд╕िрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ुрджृрдвीрдХрд░рдг (Positive Reinforcement) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें। рдЙрдирдХी рд╕рдлрд▓рддाрдУं рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрд╕рдлрд▓рддाрдУं рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдоौрдХा рджें। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╢рдХ्рддि рдмрдв़ेрдЧी।
  • рд╕рдоूрд╣ рдХाрд░्рдп рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ (Group Work and Collaboration): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рд╡े рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ंрд╡ाрдж, рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ुрд▓рдЭाрдиे рдХी рдХрд▓ा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╕рдоूрд╣ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХौрд╢рд▓ рдХो рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा (Assessment and Feedback): рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдгाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджें। рдпрд╣ рдЙрди्рд╣ें рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
  • рдк्рд░ेрд░рдХ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ (Motivational and Creative Stories): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ेрд░рдХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕ुрдиाрдПं рдЬो рдЙрди्рд╣ें рдиैрддिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХौрд╢рд▓ рд╕े рдЬुрдб़ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрддें рд╕िрдЦाрдПं। рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ (Opportunities for Independence and Decision Making): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ेрдЧी। рд╡े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиे рдФрд░ рдЪुрдирдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ेंрдЧे, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो рд╕рдХे рддрдеा рдРрд╕ा рдоाрд╣ौрд▓ рдмрдиाрдиा рдЬрд╣ां рд╡े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рдЧрд▓рддिрдпां рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ें।
    Share:

    Tuesday, July 14, 2026

    Santhali Kahni "Tara-Anchar" (рддाрд░ा рдЕंрдЪाрд░)

     рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░ (рдХाрд╣рдиी)

    At 71, Doyen Of Tribal Languages On A New Mission - The ...
    рдк्рд░ो. (рдбॉ.) рдХृрд╖्рдг рдЪंрдж्рд░ рдЯुрдбू

    Santhali Kahni "Tara-Anchar"  (рддाрд░ा рдЕंрдЪाрд░)
    рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рддрд╕्рд╡ीрд░

                       рдЪाрдЗрдд् рдмाрдЗрд╕ाрдШ рджिрди рддाँрд╣ेंрдХाрдиा। “рдмाрд╕рдпाрдо рддोрд░ाрдЦोрди рдЧे рд▓ोрд▓ो рд╣ोрдп рд╕ाँрд╡рддे, рдмाрд░рдбू рдУрдЯाрдЩ рд░ाрдХाрдк рдЗрджीः рдХाрдиा, рд╕ेрд░рдоा рдкेрд░ेрдЪ् । рдоोрдиे рд░े рдЪेрдд् рдЪो рд╣ेрдЪ рдЖрджेрдпा “рд╕ाрдиो рдоुрд░рдоू“ рджो, рд╕ेंрди्рджрд░ा рдП рд╕ाрдкреЬाрд╡ рдУрдбोрдХ рдПрдиा, рд╕ाрд░рджी рд╕िрддुрдЩ, рддी рд░ेрдЖः рд╕ाрд░,рд╕ाрдк् рдХाрддे, “рдЖрд░ाрд░ू рдмू “ рд╕ेрдд । рдЖрд░ाрд░ू рдмुрд░ू рд░े рджो рдЮुрдд- рдЮुрд╣ुрдо рддोрд░ा рдЦाрди рдЧे рд╣ुрдбिрдЮ-рдоाрд░ाрдЩ, рдЬिрдм рдЬिрдпाрд▓ी рдЖрд░ рдЬाрдирд╡ाрд░рдХो рджाः рдЮूрдХो рдЖँреЬрдЧोрдиा, рдмाрд╣ा рдЭाрд░рдиा рддे, рдЖрд░ рдУрдХाрд╡ाः рддेрддाрдЩ рдХो рдоाрд░рддोрдХ рдЗрджिрдпा।

                      рд╕ाрдиो рдоुрд░рдоू рд╣ों рд╕ेंрджрд░ा рдЖреЬिрд╕ рдоोрдиे рд░े, рд▓ोрд▓ो рд╣ोрдп, рд╕िрддुрдЩ рд░ेрдпाः рдПрд▓ाрдЩ рддे, рдЧोрд╕ो рддोрд▓рдоोрдЬ рдЖрдХाрди рд╣ोреЬрдоो, рдЬिрд╡ी рд░ेрдиाः рддेрддाрдЩ рдоाрд░рддोрдХ рд▓ाрдЧिрдд, рдЖँрдбрдЧो рдПрдиाрдп рдмाрд╣ा рдЭाрд░рдиा рд╕ेрдд् рдЧे। рдЖँрдЬрд▓े рдкेрд░ेрдЪрджाः рдП рдЮू рдЖрдиा । рддेрддाрдЩ рдоाрд░рддोрдХ рдПрди рддाрдпा। рд░ूрд╡ाреЬ рдЪाрд▓ाः рдХाрдиाрдп, рдЖрдЬाः рд░ूрд╡ाреЬ рд╣ोрд░ рддे । рдЖрдЪрдЧा рдЧे, рд╕ाрд░рджी рд╕िрддुрдЩ рд░े рдмिрдЬोреЬ рдкोрддाрдо рд▓ेрдХा рдХुрдХुрдбुрдмुрд░ рд╕ेрд░ेрдЮ рд░ाрд╣ाрдп рдЖрдЬोрдо рдЖрдо рдХेрдд рдЖ।

                     рдЖрдЬोрдо рдЖрдо рд╕ाँрд╡рддे рдЧोрд╕ो рддोрд▓рдоोрдЬ рдЖрдХाрди рд╣ोреЬрдоोрд╣ों рдлांрдбрдЧाрд░ рдЖрд░ूрдЧोंрдж рдПрдиा। рд╕ेрд░ेрдЬ рд░ाрд╣ा рд░ेрдпाः рдоोрдЬ рд╣ेрдбेрдо рд╕िрдмिрд▓ рдЖрдЯрдХाрд░ рдЧोः рдЖрджेрдпा। рдоोрдиेрдп рджाреЬ рдХेрджा, рд╕ेрд░ेрдЮ рд░ाрд╣ा рдЖрдЬोрдо рд▓ाрдЧि, рдоेрдирдЦाрди рдЖрддेрди рдЖрддेрди рддे, рдмाрдИ-рдмाрдИ рддे рд╕ेрд░ेрдЬ рд░ाрд╣ा рдоुрдЪाрдд् рдЗрджीрдпेрдиा рд╕ाрд░рджी рд╕िрддुрдЩ рд░ेрдиाः рд▓ोрд▓ो рдЖрддाрд╕ рд░ें рдЖрд░ рд╕ेрд░ेрдд्рд░िрдЬाः рдЙрдоुрд▓ рдЖрд▓рд╣ा рд╣ों рджाрдиाрдЩ рдЗрджीрдпेрдиा, рд╕ाрдиोрд╡ाः рдоेрдд् рдЖрд╣ा рдЦोрди рд╕िрддुрдЩ рдЭाँрдЬ рддे।

                        рджोрд╕ाрд░ рд╣िрд▓ोः рдЖрд░рд╣ों рдЬाрд╡ рджिрди рд▓ेрдХा рдЧे рддी рд░े рдЖः-рд╕ाрд░ рд╕ाрдк рдХाрддे, рдУрдбोрдХ рдПрдиाрдп рд╕ेंрди्рджрд░ा рдмिрд░ рддे рдЪेंреЬे рд╕ेрди्рджрд░ा। рдЪाрд▓ाрд╡-рдЪाрд▓ाрд╡ рддुрд▓ुрдЪ् рддाрдпोрдо рд╕ेрдд् рдП рдХोрдпोः рд░ूрд╡ाрдб рдХेрдд् рдЖ। рдЬेрд▓ेрдпाрдп рдоिрдд् рдХुреЬी рд╣ोрдкोрди рдП рдкाँрдЬा рдЖрдХाः рджेрдпा, рдоाрд░ाрдЩ рдЖрд╣ाрд░ рд░ेрдиाः рдЖреЬे рджाрдиाрдЩ-рджाрдиाрдЩ рддे ।

    -рддिंрдЧुрдпेрдиाрдп рд╕ाрдиो рдоुрд░рдоू рд▓ाрдбрдпा рдмाреЬे рджाрд░े рдмुрдЯा рд░े рдЬाрд╡ рджिрди рд▓ेрдХा рдЧे।

       рд╣ेрдЪ् рд╕ुрд░ рд╕ेрдЯेрд░ рд╕ाँрд╡рддे рдЬेрд▓ेрдпाрдп, рдЖрдЬिрдЬ рдоिрд▓ोрди рдЬुрд░ी “рдмाрд╣ा“ рдЧे рдХाрдиाрдп ।

    - “рдоाрдИ рдмाрд╣ा, рд╣ोрд▓ा рджो рдЖрдордЧेрдо рддाँрд╣ेंрдХाрдиा“ рдЖрдЯूрдкाрдЯू рд╕ाрдиोрдп рдоेрдирдХेрдд् рдЖ। 

       рдЖрдоाः рд╕ेрд░ेрдд्рд░ рд░ाрд╣ाрдЧिрдд्рд░ рдЖрдЬोрдо рд▓ाःрдЖ, рдкाрд▓ेрдд्?

    -  “рд╣ोрдп рдЗрдЮाः рд╕ेрд░ेрд╕ рд░ाрд╣ा рдЧे рддाँрд╣ेंрдХाрдиा, рдЖрд░ рдЗрдЧिрдд्рд░ рддाँрд╣ेंрдХाрдиा।  

    “ рджृрдмोрддोрд░ рд╕ाрддाрд▓ाः рдП рд▓ाрдИ рдХेрдЖрдп рдмाрд╣ा рдоाрдИ рджो।

    -  “рдЪेрджाः рдиोрдЩрдХा рджो ?“ рд╣ाрд╣ाреЬाрдпाрддे рд╕ाрдиोрдп рд░ोреЬ рдХेрдд् рдЖ।

     -  рдмाрд╣ा рдЪेрдд् рд╣ों рдмाрдп рд▓ाрдЗ рд▓ेрдд् рдЖ, рдиाрдбрд░ी рд░ोрд╣ोреЬ рдкोрд╕ाрдЧोः рдХाрди рд▓ेрдХाрдп рдЖрдЗрдХाрд╡ рд▓ेрджा рдкाрд▓ेрдд् । рдПрди рд╣ों рдЬाрд╡ рджिрди рд▓ेрдХाрдЧे “рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░’ рдЖрдЯेрдд् рдХाрддे рджुрдбुрдк рдПрдиाрдп рд╕ाрдиोрд╡ाः рд╕ुрд░ рд░े, рдмोрд╣ोः рдХुрдЯрдмुрд░ рдЖрддे рдеिрд░ рдПрдиाрдп।

                  рд╕ाрдиो рдоुрд░рдоू рджो рдЖрдЯोрдкाрдЯो рдм्рд░ाрд╣ाрд╡ाः рдмोрд╣ो. рдП.рд░ाрдХाрдк рдХेрддुрдЖ। рд░ाрдХा рд╕ाँрд╡рддे рдЬेрд▓ рдХेрддु рдЖрдп-рдмाрд╣ाрд╡ाःрддाрд▓ा рд╣ोрд░ाрд╕ी рд░े “рдмाрд╣ा рд╕िрди्рджुрд░’ рдЖрд░ рд▓ेंрдЧा рддी рд░े ’рднेреЬрд╣ेंрдд् рд╕ाрдХोрдо” । рдПрдирд░ेрд╣ों рдХुрд▓ी рдХेрджेрдпाрдп- “рдмाрд╣ा рдиोрд╡ा рджोрдо рдЪेрдХा рдХेрдЖ? рдмाрд╣ा рдоेрдд् рджाः рдЬोрдд् рдЬोрдд्рддे рдоेрди рдХेрджाрдпрджृ “рджाрджा рддोрдкोрд▓ рд▓ेрдиा рд▓ाрдЩ рдоोрдиे рддे, рдЬिрд╡ी рд░ेрдиाः рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рдЧाँрдЯ рдХाрддे, рд╕ाрдЦीрд▓ाрдЩ рджोрд╣ो рд▓े рдпा рдиुрдИ рд▓ाрдбрдпा рдмाреЬे рджाрд░े рдЧे। рдЖрд▓ाрдЩा рдЬिрд╡ीрдд् рдЬिрд╡ोрди рдЖрдЦिрд░ рджिрди рд╣ाрдмिрдЪ рд╕ाрд░ीрдХोрдоा рдоेрдирддे। рдоेрдирдЦाрди рддेрд╣ेрдЬ рдУрдиा рддोрдиोрд▓ рддोрдкोрд▓, рдЖрд▓ाрдХ рдЬाреЬी рдиाреЬी рд▓ेрдХा рд░ेрдЪрд░ाрдЪाः рддोрдкाрдЧोः рдХाрдиा-рдмाрд╣ा“ рдоाрдИ рд▓ाрдЗ рдоुрдЪाрдд् рд╕ाँрд╡рддे рд░ा рд░ाः рдП рдзुрд░ाрд╡ рдПрдиा।

                        “рдмाрд╣ा рдЖрдо рдиुрдиा рдЪाँреЬे,рдиुрдиा рд▓ोрдЧोрди, рдЗрдЮ рдмाрдЧी рдХाрддेрдо рдУрдбोрдХ рдЪाрд▓ाःрдЖ рдоेрдирддे рдЗрдЮाः рдЙрдЗрд╣ाрд░ рд╣ों рдмाрдЩ рддाँрд╣ेंрдХाрдиा рдЖрд░ рдиुрдиाः рджुрд▓ाреЬ рддाрд╣ेंрдХाрддे рд░ेрд╣ों, рдоोрдиे рдЖрдЬाреЬी рд▓ेрдХा рддिрд╕ рд░ेрд╣ों рдЖрдоाः рдмाрдк्рд▓ा рд░ेрдиाः рдХाрдеा рдмाрдо рд▓ाрдИ рдЖрд╣िрдЮा, рдиोрд╡ा рдЦोрди рд╣ाрд╣ाреЬा рджो рдЪेрдд् рд╣ुрдп рджाрдпा рдЖ।“ - рд╕ाрдиोрдп рдоेрди рдХेрддुрдЖ।

                        “рдЖрд░ рдмाреЬрддी рдЬाрд╣ाँрдиाः рдмाрдЩ рдмिрд▓ोрдо рдХाрддे, рджेрд▓ाрдЩ рдЬाрд╣ाँрд╕ेрдд् рдоेрдд्

    рд▓ुрддुрд░ рдУрдирддे рдЧेрд▓ाрдЩ рдЬिрд░ा। “ - рдмाрд╣ाрдп рдоेрди рдХेрдд рдЖ। рдЖ рдкाрдЯू рд╕ाрдиोрдп рдоेрди рдХेрдд् рдЖ- рдЖрд▓ोрдо рд░ाрдЧा, “рдиोрдЩрдХा рджो рдЪेрдХा рд╣ुрдп рджाрдпाःрдЖ। “ рдмाрдЩा, рдмाрд▓ाрдЩ рдд्рд░िрд░ा, рдЖрд▓ाрдЩा рдЬिрд╡िрдд рд▓िрдЦोрди рддोрдкोрд▓ рдмाрдиूः рдЖрдиाрдЩ । рдиोрд╡ा рдзाрд░рддी рд░ें рддेрд╣ेрдд्рд░ рдоाँрдЭी рдоोреЬे рд╣ोреЬрдХो рддोрд▓ рдЖрдХाрдд् рдЖ рдЖрдоाः рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рд▓ुрдЧреЬी, рдиोрд╡ा рджो рдУрд╣ोрдЮ рд░ाреЬा рдХेрдпा। рдЖрд▓ोрдо рд░ाрдЧा, рджू рдУреЬाः рддे рд░ूрд╡ाреЬрдоे,рд░ाрд╣ी рдбाрд▓ी рддे рд╕ेрдЯेрд░ рдЖрдХाрди, рдУреЬाः рджुрд╡ाрд░ рд░िрдиिрдЪ् рд╕ोрдиोрдд рдкेреЬा рд╕ाрдЧुрдиाрдп рдоें рдЬाрдпрдЬुрдЧ рд▓ाрдЧिрдд् । рджुрд▓ाреЬेрдо рдЬिрд╡िрдд् рдЬिрдмोрди рднूрд░ । рдЖрд▓ोрдо рд░ाрдЧा, рдоेрджाः рдЖрд▓ोрдо рдЬोрд░ोрдпा । рджिрд╕ोрдо рд░े рддाँрд╣ेंрди рд▓ाрдЧिрдд рд╕ाँрд╡рддाрдо рдЖрдо рдХेрдд् ।  ”рджृ рд╕ाрдиो рдоुрд░рдоू рдиोрд╡ा рдоेрдирдХाрддे рдЖрдЬा рдзुрддी рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рд▓рдЧреЬी рддे рдмाрд╣ाрд╡ाः рдоेрдд्рджाःрдП рдЬोрдд्рдХाः рдиाрдп рдПрдЯाः рд╕ेрдд рдХोрдпोः рдХाрддे।

                       рдЖрдбी рдЖрдбी рдХाрдеाрдХिрди рд░ोрдкोреЬ рдПрдиा, рдоेрдирдЦाрди рдУрдХोрдп рд╣ो рдУрдХोрдп рддे рдмाрдЩрдХिрди рд╕ांрдмрдбाрд╡ोः рдХाрдиा। рд╕ाрдиोрд╡ाः рдоोрдиे рдЬिрд╡ी рд░े рд╕ेрджाрдп рдоाрд░े рдХाрдеा рдЙрдЗрд╣ाрд░-рдЙрдЗрд╣ाрд░ рддे рдХॉрд╣िрд╕ рд╣ेрдЪ рдЗрджिрдпाрдп рдХाрдиा, рдХाрдЗрдЪ рдХाрдЗрдЪ् рддे рддेрд╣ेрдЮ рдЖрдЬिрдЬ рд╕ोрд╣ाрдЧ рд░िрдиिрдЪ рдЬिрд╡ी рдоिрд░ूрдп рдлाрд░рдХाрд╡ рдУрдбोрдХोः рдХाрдирддे, рд╕ाрдиोрд╡ाः рдЦाрдЮ्рдЪाрд░ рдЦोрди। рджिрд╕ाрдЧे рдмाрдбे рдЖрдЗрдХाрдК рд▓ाрдУं, рдоोрдиे-рдоोрдиे рддे рдЪेрдд् рдХोрдЪोрдп рдоेрдирдХेрдд् । рдоुрдЪाрдд् рддेрдд् рдЖрдЬोрдо рдПрдиा- “рдиोрд╡ा рд╣ोреЬрдоो рд░ेрдиाрдЩ рдЧोрдиोрдЩ рдЧे рдмाрдиूः рдЖрдиाрдЩ, рдЖрд░ рдиोрд╡ा рд╣ोреЬрдоो рджोрд╣ो рдХाрддे рдЪेрдд् рдЗрдЮ рдЪेрдХाрдпा ? “ рд╕ेрджाрдп рдХाрдеा рдЙрдЗрд╣ाрд░-рдЙрдЗрд╣ाрд░ рддे, рдмाрдИ-рдмाрдИ рддे, рдЖ рд╕ाрд░рдП рд░ाрдХाрдк рдХेрдЖ, рд╕ाрд░ рдП рдлेрдд् рдХेрдЖ, рддाрд▓ा рдХोреЬाрдо рд░े । рдЬेрд▓ рдЬेрд▓ рддे рд╕ाрдиो рдоुрд░рдоूрд╡ाः рдЬिрд╡ी рдЪाрд▓ाрд╡ рдПрдиा рдмाрд╣ाрд╡ाः рд╕ाрдоाрдЩрд░े । рдоिрд▓ोрди рдЬुрд░ी рд╕ाрдиो рдмाрдЧिрдпाः рдиाрдп, рдЬाрдп рдЬुрдЧ рд▓ाрдЧिрдд рдиोрд╡ा рдзाрд░рддी рдУрддेрдд рджो।

                            рдмाрд╣ा рдЖрдбीрдЧेрдп рд░ाः рд╣ाрд▓ाрдЩ рдХेрддु рдЖ, рдоेрдирдЦाрди рдЪेрдХाрдпाрдп, рдмाрдИ-рдмाрдИ рддेрдп рдоेрди рдХेрдд् рдЖ- “рдмिрдзी рдмिрдзाрди्рддाрд░ рд░ेрдиाः рдХोрд▓ोрдо рджो рдУрдХोрдп рд╣ों рдмाрдбे рдПреЬाрд╡рдХेрдпा। рдЗрдЮाः рдиुрд╕िрдм рд░े рджो рдиोрд╡ा рдЧे рдУрд▓ рддाँрд╣ेंрдХाрдиा рдкाрд▓ेрдд् । рдЖрд░ рдЪेрдд рдП рдЪेрдХाрдпा рдмाрд╣ा рджो, рдмाрдЧिрдпाः рджेрдпाрдп рдЬाрдп рдЬुрдЧ рд▓ाрдЧिрдд рдЖрдЬिрдЬ рдоिрд▓рд╡ा рдЧाрддे । рдмाँрджेрдпाрдХाрдд् рд╕ाреЬी рд▓ुрдЧреЬी рд░ेрдиाрдЩ рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рдЪिрд░ा рдХाрддे,рд╕ाрдиोрд╡ाः рдмोрд╣ोः рдП рдкोрдЯोрдо рдПрд╕ेрдд्рдХाः рдиा, рдоोрдиे рдЬिрд╡ी рд░ेрдиाрдЩ рд╕ेрджाрдп рд░ोрдкोреЬ рдХाрдеा рдЙрдЗрд╣ाрд░-рдЙрдЗрд╣ाрд░ рддे । -рдкाрдЯू рджाреЬ рдХेрдд् рдЖрдп рдУреЬाः рддे। рдЬेрд▓рдХोрд╡ाрдп рдмाрд░рдпाрдд рдХोреЬा рд╣ों  рдоेрдиाः рдХोрдЧेрдпा, рдЖрдЪ рдмिрджाрдпे рд▓ाрдЧिрдд рддाँрдЧि рд╣ोрд░ рд░े । 

                      рдУреЬाः рдЧाрдиाрдбे рд▓ेрдмेрдд् рд╕ाँрд╡рддे рд╣िрд▓ीрдд् рддेрдд् рдП рдоेрди рдХेрдд्рдЖ- “рдоाрдИ рдУрдХाрддेрдо рдЪाрд▓ाрд╡ рд▓ेрдиा“ । рдЪेрдд् рд╣ों рдмाрдЩ рдП рд▓ाрдИрд▓ेрдд् рдЖ। рдХुрд╕ुрдд् рдХुрд╕ुрдд् рд░ाрд░ाः рдП рдзुрд░ाрд╡ рдПрдиा। рдПрдирдЦाрди рдЧोреЬोрдо рдПрдЧाँрдд् рдП рд╣ेрдЪ рдПрдиा, рдмाрд╣ा рд╕ुрд░ рддे। рд╣ेрдЪ् рд╕ाँрд╡рддे рдмुрдЭाрд╡ рдП рдЫुрдЯाрд╡ рдПрдиा। - “рдЧोреЬोрдо рдХुреЬी “рдЖрд▓ोрдо рд░ाрдЧा । рдХुреЬी рд╣ोрдкोрди рдЬोрдиोрдо рджो рдПрдЯाः рдУреЬाःрдЧे। рдоिрдд् рджिрди рдмाрдЩ рдоिрдд् рджिрди рдЪाрд▓ाः рддेрдЧे рд╣ुрдпूрд░ू рдЖ। рдЗрдЮ рд╣ों рддो рдЬाрдиाрдо рдУреЬाः рдмाрдЧी рдХाрддेрдЮ рд╣ेрдЪ рдЖрдХाрдиा рдиोрд╡ा рдЪाрдо्рдкाрдиाрдЧाрд░ рддे рджो।“ рдоाрдИ рдПрдЯाः рдУреЬाः рддे рдХुреЬी рд╣ोрдкोрдирдмो рдЪाрд▓ाрд╡ рд▓ेрди рдПрдиाрдЩ рдзाрд░рддी рдЖрдпोрд╡ाः рд░िрди рд╣ाрд▓ाःрдЖ। рдЖрд░ рдиोрд╡ा рдЧे рдХाрдиा рдХुреЬी рд╣ोрдкोрдиाः рдзोрд░ोрдо рджो। рдПрди рд╣ों рд░ाрд░ाः рдХाрди рдЧेрдпाрдп рдмाрд╣ा рджो। “рдоा, рдоा рд▓ोрдЧोрди рд╕ाрдкреЬा рдоे, рдмिрджाрдп рдоेрдпा рд▓े рдиाрд╡ा рдЪिрд░ूрдиाрдЧाрд░ рдмाрдЬाрд░ рддे“ рджृ рдЖрд░ рд╣ों рдЧोреЬोрдо рдПंрдЧाрдд рд▓ाँрджा рд╕ाрддाрд▓ाः рдП рдоेрдирдХेрддुрдЖ।

                    рдЖрдбी рдЧेрдп рд░ाः рдХेрддुрдЖ। рдХोреЬाрдо рдЪेрддाрди рддे рд╣िрдбिрд░-рд╣िрдбिрд░ рдоेрдд рджाः рдЬोрд░ोрдпेрдиा। рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рд▓ोрд╣ोрдд् рдЪाрдмाрдпेрдиा। рдЗрдЦाрди рдЪेрдХाрдпाрдп, рдиिрдЯ рддे। рдЖрдбी рдЬाँрдХ рдЬोрдоोрдХ рд░ाрд╣ी рдбाрд▓ी рддे । рд╣ाрди्рддे рд╕ाрдиोрд╡ाः рдЧोрдпрдЪ рд╣ोреЬрдоो, рдЖрдХो рдУреЬाः рд╣ोреЬ рд╣ेрдЪ्рдХाрддे рдХो рдЗрджिрдХेрдд्рдЖ। рдмाрдк्рд▓ा рддाрдпोрдо рдЗрджी рд░ूрд╡ाреЬ,рдЖрдЧू рд░ूрд╡ाреЬ рдХेрдд्рдХिрдиा рдХो । рдЖрддो рдЯोрд▓ा рд░िрди рдХोреЬा рдХुрдбीрдХोрд╣ों “рд╕िрд╕िрд░ рд╣ाँрдбी“ рдПрдо рдХाрддे рдХो рдмिрджाрдп рдХाрдд рдХोрд╡ा । рдПрдХोреЬिрдпा рдХेрдд् рдХिрдиा рдХो рдоेрдирдЦाрди рдУрдиा рдЖрд░े рдоाрд╣ा рд╣ों, рдкाрд░ोрдо рдПрдиा। рдмाрд╣ा рдХो рдЗрджी рд░ूрд╡ाреЬ рдХेрджेрдпा рдЬाँрд╡ाрдп рдУреЬा “рдЪिрд░ू рдиाрдЧрд░ рддे । рдХिрджू рджाрдХा рдЬोрдо рдмाреЬा рдХाрддे рд╕ाрдиाрдо рдХो рдЬाрдкिрдд рдХेрдд् рдЖ рдУреЬाрд░े । рдЬाрдкिрдд् рд╕ाреЬा рд╕ाрддिрдд्рд░ рдУрдХ्рддो, рддाрд▓ा рдд्рд░िрджा рдмेреЬा рд░े рд▓ाреЬ рдП рдЬोрдЯेрдд् рдЖрджेрдпा рдмाрд╣ाрдпिрдЪ рдЬिрд╡ी рдЬुрд░ी рд╕ाрдоोрд▓ рд╣ाँрд╕рджाः рджो। рдЖрдбी рдЧेрдХो рд░ाрди рдоुрд░рдЧाрди рдХेрджेрдпा, рдЖрдбी рдЧेрдХो рдУрдЭा рдкाрддी рдХेрджेрдпा। рдоेрдирдЦाрди рдмाрдЩ рдП рдмेрд╕ рд▓ेрдиा। рдЬिрд╡ी рдмेреЬा рдмाрдЩ рд░ूрд╡ाреЬ рд▓ेрдиा, рдмрдЧिрдпाः рдиाрдп рдЬाрдп рдЬुрдЧ рд▓ाрдЧिрдд рдзाрд░рддी рдУрддेрдд् рд╕ाрдоोрд▓ рджो। рд╕ाрдоोрд▓ рджो рдХाрдпрд░ा рдвोंрдЧा рд░ेрдХो рдЖрддू рдХाрджेрдпा рджाрд░реЬा рдЧाреЬाрд░े । рдмाрд╣ा рджो рдЧेрд▓ рд╕ेрд░рдоा рд╣ाрдмिрдЪ рдЬाँрд╡ाрдп рдУреЬाः рд░े рддाँрд╣ेंрдПрдиाрдп । рдоिрдд् рджिрди рджो рдХुреЬाрдо рд╕ेрдд рд░े рджुрдбुрдк рдХाрддे рдоोрдиे рдоोрдиेрддे рдоेрди рдЬोрдЩ рдХाрдиा । рдЪेрдд् рдЗрдЮ рдЪेрдХाрдпा рдиोрдбे рджो ? рдУрдХोрдп рд╕ाँрд╡ рдЗрдЮ рддाँрд╣ेंрдиा? рдЬाрд╣ाँрдпрдЧे рдЗрдЮ рд░ेрдирдХो рддाँрд╣ेंрдХाрдиा, рд╕ाрдиाрдо рдХो  рдЪाрд▓ाрдм рдПрдиा, рдЗрдЮ рд╣ुрдЮ рдЪाрд▓ाः рдЖ। рдЬांрд╣ाрд╕ेрдд् рдоेрдд् рд▓ुрддुрд░,рдУрди्рддे рдЧिрдд्рд░ рдЪाрд▓ाः рдЖ। рд╣ोрд░ рдЧे рд╣ोрд░ рджोрдп рдЙрджुःрдЖрдЮा,рд▓ाрд╣ा рдЕрдХाрдЧिрдд्рд░ рддाँрд╣ेंрдиा। рдоिрдд् рджिрди рджो рдмाрдИ рдмाрдИ рддे рдЬुрдд् рд╣ुрдо рддोрд░ा рдУрдбोрдХ рдЪाрд▓ाрд╡ рдПрдиाрдп । рдХोрдпोः рд░ूрд╡ाреЬ рд╕ाрдиाрдп рдХाрдиा рдЬाँрд╡ाрдп рдУреЬाः । рдоेрдирдЦाрди рдмाрдп рдХोрдпोः рд░ूрд╡ाреЬ рджा рдпाрдд् рдЖ। рдЬाрдиाрдо рдУреЬाःрдП рд╣ेрдЪ рдПрдиा, рд╣िрд▓ी рджाрджा рдмाрдЩрдХिрди рдмुрдЧिрдиा рдЖрдбिрдЧे рдХिрди рдПрдж्рд░े рдЖреЬिрд╕ рдЖрдпा। рдоिрдд् рджिрди рджो рдоोрдиे рдЬिрд╡ी рдХाँрд╣िрд╕ рдПрдирддे, рдоोрдиे рдЧोрдЯा рдХाрддे рдоेрди рдЬोрдЩ рдХाрдиाрдп рдПрдХрд▓ाрд░े “рдиोрд╡ा рд╣ोреЬрдоो рджो рдЪेрдд् рдП рдЪिрдХाрдпा? рдЪेрдд् рдП рдХाрдоीрдпा, рдЖрдкाрди рдЖрдкिрди рдмो рд╣ेрдЪ рдЖрдХाрдиा рдиोрд╡ा рдзाрд░рддी рддे рджो, рдЖрд░, рдЖрдкाрди рдЖрдкिрди рдмो рд░ूрд╡ाреЬ рдЪाрд▓ाः рдЖ, рдУрдХोрдп рд╣ों рдУрдХोрдп рд░िрди рд╣ो рдмोрди рдмाрдЩ рдХाрдиा। “ рдЖреЬी рд▓ेрдХाрди рдХाрдеा рдмाрд╣ाрд╡ाः рдоोрдиे рд░े рдЧुрд▓ाрд╡ाрддे рддाрд░рдХो рд░ाрдХाрдк् рдПрдиा рдЬिрд╡ीрд░े । рддाрдХेрд░ рд╣ाрд░рдХेрдд् рддाрд░рдХोрдпेрдиा рддाрд▓ा рдХोреЬाрдо рд░े । рд▓ाрд╣ा рдПрдиाрдп рдоाреЬाрдЩ рд╕ेрдд्рдЧे, рдоाрд░ाрдЩ рдЖрд╣ाрд░ рд░ेрдиाः рд▓ाрдбрдпा рдмाрдбे рджाрд░े рдмुрдЯा рддेрдЧे। рд╕ेрдЯेрд░ рд╕ाँрд╡рддे,рд╣ाрдирддे рдиाрддे рдХाрдпोः рдмाреЬा рдХेрдд् рдЖрдп। рджेрдЪ् рдПрдиाрдп рджाрд░ेрддे, рдмाрджेрдпाрдХाрдд् рд╕ाреЬी рд▓ुрдЧреЬी рд░ेрдиाः рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рдЪिрд░ा рдХाрддे, рдмिрди рдмाрд╣ा рд╣ाрд░рдоाрд▓ाрдп рдмेрдиाрд╡ рдХेрдд् рдЖ, рдЖрд░ाрд╡ рдХेрдд рдЖрдп рд╣ोрдЯो рд░े, рдоेрдирдЦाрди рдЬेрд▓ рдЬेрд▓ рддे, рдмाрдИ рдмाрдИ рддे рд╣ाрд╕िрдд рдПрдиा рд╣ोрдЯोः рд░ेрдиाः ’рддाрд░ा рдЖрдЮрдЪाрд░ рдмाрд╣ा рдоाрд▓ा’ рджो। рд▓ाрдбрдпा рдмाреЬे рджाрд░े рд░ेрдиाः рдбाрд░ рд░े,рдмाрд╣ाрдоाрдИ рджोрдп рдЖрдХाрдпेрдиा, рдЬिрд╡ी рдоिрд░ू рд╣ों рдлाрд░рдХाрд╡ рдУрдбोрдХ рдПрдиा рдЬाрдпрдЬुрдЧ рд▓ाрдЧिрдд, рд╣ोреЬрдоो рдЦाрдирдЪाрд░ рдЦोрди। рдЦाрди рдЧे рд╕ेрд░рдоा рд░े рдмिрдЬрд▓ी рд╕ाँрд╡рддे рд╣ुрдбुрд░ рд╕ाрдбेрдпेрдиा। рдмाрд╣ा рдоाрдИрд╡ाः рдЬिрдпोрди рдЦेрд▓ोрдб рджो рддाрд░ा рдЖрдЮ्рдЪाрд░ рд▓ेрдХा рддाрд░ा рд░ेрдЧे рдоुрдЪाрдд्рдПрдиा।

    рд╕्рд░ोрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣   рд╕ंрдеाрд▓ी рдЧрдж्рдп-рдкрдж्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣
                          рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рддрд╕्рд╡ीрд░




    Share:

    Unordered List

    Search This Blog

    Powered by Blogger.

    About Me

    My photo
    Education marks proper humanity.

    Recent Posts

    рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी (Child Learners)

    рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी (Child Learners) рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा   Child Learner рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖...

    Text Widget

    Featured Posts

    Popular Posts