All Jharkhand Competitive Exam JSSC, JPSC, Current Affairs, SSC CGL, K-12, NEET-Medical (Botany+Zoology), CSIR-NET(Life Science)

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

Showing posts with label JH-ECONOMY-HINDI. Show all posts
Showing posts with label JH-ECONOMY-HINDI. Show all posts

Tuesday, January 19, 2021

Jharkhand Ki Vit Vyavastha(рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╡िрдд्рдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा)


рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╡िрдд्рдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

(Jharkhand Ki Vit Vyavastha)



рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें 

рд╡िрдХाрд╕ рдХे рджो рдЪрд░рдг рд╣ोрддे рд╣ैं:-

1) рд╕рд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдПрд╡ं 

2) рдиिрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ 

➤рдпे рджोрдиों рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоिрд▓ाрдХрд░ рд╣ी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдк्рд░рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं

рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рдмाрдж рднाрд░рдд  рдиे рдЖрд░्рдеिрдХ рдиिрдпोрдЬрди рдХो рдЕрдкрдиाрдпा 

рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдеा рдХि рд░ाрдЬ्рдп рдЙрдд्рдкाрджрди рд╡िрддрд░рдг рддрдеा рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХे рд╕्рддрд░ рддрдеा рддрд░ीрдХों рдХो рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддे рд╣ुрдП рдиिрдЬी рд╕ंрдкрдд्рддि рддрдеा рдмाрдЬाрд░ рдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдХрдж्рд░ рднी рдХрд░ेрдЧा

рд╣рдоाрд░े рд╕ंрд╡िрдзाрди рдиे рдмाрдЬाрд░ рдХो рдЕрдкрдиा рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд╕рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХो  рдмाрдЬाрд░ рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рднी рджिрдпा рд╣ै 

1991 рдоें рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬिрд╕рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕्рдеिрддिрдпां рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ोрддी рдЧрдИ  

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддрдеा рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдХे рддрд╣рдд рд╣ी рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╡िрдд्рдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддी рд╣ै

рдмрдЬрдЯ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा 

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдзाрд░ा 202 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों  рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдд्рддीрдп рдм्рдпौрд░ा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡िрддрд░рдг рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдЗрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдмрдЬрдЯ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै

рдмрдЬрдЯ рдкेрд╢ рдХिрдпा рдЬाрдиा 

рдЖрдЧाрдоी рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕рднी рдк्рд░ाрдк्рддिрдпों  рдФрд░ рд╡िрд╡рд░рдгों рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪрд░्рдЪा рдХे рд▓िрдП рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рдкрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрдд्рддрдоंрдд्рд░ी рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдоें рдмрдЬрдЯ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैंрдЗрд╕рд╕े рдмрдЬрдЯ 'рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै


рдмрдЬрдЯ рднाрд╖рдг рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХी рдмैрдардХ рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдХे рд▓िрдП рд╕्рдердЧिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдк्рд░ाрдп: рдЙрд╕ рджिрди рдЖрдЧे рдХोрдИ рдХाрдордХाрдЬ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै

рдмрдЬрдЯ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиे рдХे рджिрди рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рдХोрдИ рдЪрд░्рдЪा рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै 

рдмрдЬрдЯ рдХा рд╡िрддрд░рдг 

рд╡िрдд्рддрдоंрдд्рд░ी рдХे рднाрд╖рдг рдХे рдмाрдж рдмрдЬрдЯ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рддрдеा рдкрдд्рд░рдХाрд░ рджीрд░्рдШा рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдоें рд╡िрддрд░िрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा 


рдЙрд╕ рджिрди рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рдХोрдИ рдЪрд░्рдЪा рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕ рджिрди рдмрдЬрдЯ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рджो рдк्рд░рдХ्рд░рдоों рдоें рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬाрддी рд╣ै рдкрд╣рд▓े рд╕ंрдкूрд░्рдг рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪрд░्рдЪा рд╣ोрддी рд╣ैрд╕ाрдоाрди्рдпрдд: рдЪрд░्рдЪा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд 3 рд╕े 4 рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓рддी рд╣ै

рдЗрд╕рдоें рдмрдЬрдЯ рдХी рдоुрдЦ्рдп-рдоुрдЦ्рдп рдмाрддों, рдЗрд╕рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рддрдеा рдиीрддिрдпों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ोрддी рд╣ै

рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪрд░्рдЪा рдХे рдмाрдж рдЕрдиुрджाрдиों  рдХी рдоांрдЧों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рддрдеा рдорддрджाрди рдХा рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै

рдЪрд░्рдЪा рдХे рд▓िрдП рд╕рдордп рддрдп рдХрд░рдиा 

рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп  рдЪрд░्рдЪा, рдЕрдиुрджाрди-рдоांрдЧों рдкрд░ рдорддрджाрди, рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ рдПрд╡ं рд╡िрдд्рдд рд╡िрдзेрдпрдХ рдХो рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХी рд╕рдорд╕्рдд рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕рдордп рдоें рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ोрддा рд╣ै

➤рдоांрдЧों рдкрд░ рдорддрджाрди рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдкूрд░े рд╕рдордп рдХा рд╡िрднाрдЬрди рд╡िрднिрди्рди рдоांрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЕрдерд╡ा рд╡िрднिрди्рди рдоंрдд्рд░िрдпों рдХी рдоांрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪрд░्рдЪा

рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪрд░्рдЪा рдХे рджौрд░ाрди рд╡िрдзाрдирд╕рднा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдмрдЬрдЯ рдкрд░ рдпा рдЙрд╕рдоें рдиिрд╣िрдд рд╕िрдж्рдзांрддों рдХे рдХिрд╕ी рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ोрддी рд╣ै, рдХिंрддु рдЗрд╕ рдоौрдХे рдкрд░ рдХोрдИ рдЕрди्рдп рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рдФрд░ рдиा рд╣ी рдмрдЬрдЯ рдорддрджाрди рдХे рд▓िрдП рд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै

рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдпोрдЬрдиाрдУं рдФрд░ рдмрдЬрдЯ рдХे рдвांрдЪे рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг, рдХрд░ рд▓рдЧाрдиे рдХी рдиीрддि рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП 

рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдХो рдмрд╣рд╕ рдХे рдЕंрдд рдоें рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै

рдЕрдиुрджाрди рдоांрдЧों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдПрд╡ं рдорддрджाрди

рдЕрдиुрджाрди рдХी рдоांрдЧों рдкрд░ рдорддрджाрди рдХे рд▓िрдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордп рдХे рджौрд░ाрди рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдЙрд╕ рд╡िрд╖рдп рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЬो рдк्рд░рднाрд░ी рдоंрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХीрдп рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рд╣ो

рдпाрд╣ рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдКрдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдиीрддि рдХा рдЕрдиुрдоोрджрди рдХрд░ें рдпा рд╡िрднाрдЧीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рдоिрддрд╡्рдпрдпिрддा рдХे рдЙрдкाрдп рдмрддाрдПं рдпा рд╡िрднाрдЧ рдХा рдз्рдпाрди рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╢िрдХाрдпрддों рдХी рдУрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░ें

➤рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░рдо рдкрд░ рдХिрд╕ी рдЕрдиुрджाрди рдХी рдоांрдЧ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдХрдЯौрддी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкेрд╢ рдХिрдпे рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдХिंрддु рдХिрд╕ी рдоांрдЧों рдоें рдХрдоी рдЪाрд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдпोрдЧ्рдп рдирд╣ीं рд╣ोрддे
 

рдХрдЯौрддी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡

рдЕрдиुрджाрди рдХी рдоांрдЧ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХो рдХрдЯौрддी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै

рдХрдЯौрддी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрд╕рдоें рдиिрд╣िрдд рд╡िрд╖рдп рдХी рдУрд░ рд╕рджрди рдХा рдз्рдпाрди рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै

рдХрдЯौрддी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдХी рд╕ूрдЪрдиा рдоांрдЧों рдкрд░ рдорддрджाрди рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдд рдк्рд░рдердо рджिрди рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдпрдд: 4 рджिрди рдкूрд░्рд╡ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордп рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡िрдзाрдирд╕рднा рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рдоें рджी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП

рд▓ेрдЦाрдиुрджाрди

рдмрдЬрдЯ рдХे рдкाрд░िрдд рд╣ोрдиे рддрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЦрд░्рдЪों рдХी рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХो рд▓ेрдЦाрдиुрджाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдиुрджाрдиों  рдХी рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै

рд▓ेрдЦाрдиुрджाрди рдЕрдиुрджाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬो рд░ाрд╢ि рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХрд░ाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рд╡рд╣ рдЙрд╕ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдХे рдПрдХ рднाрдЧ рдХे рдЦрд░्рдЪे рдХी рдкूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै

рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдХे рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд╡्рдпрдп рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоाрди्рдпрдд: рд▓ेрдЦाрдиुрджाрди 3 рдпा 4 рдоाрд╣ рдХे рд▓िрдП рднी рдкाрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै

рдЕрдиुрдкूрд░рдХ /рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрдиुрджाрдиों  рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╡्рдпाрдк्рддि 

рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрдиुрджाрди рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрди рдорджों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдЕрдиुрджाрди рдмрдиा рд╣ो, рдЙрдирдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдпा рдиिрдХाрд▓ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдХрдЯौрддी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं 

рдЕрдиुрдкूрд░рдХ рдоांрдЧों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХे рд╕рдордп рдмрд╣рд╕ рдоाрдд्рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рдХी рдЧрдИ рдорджों рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣рддी рд╣ै рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдоूрд▓ рдоांрдЧो рдФрд░ рдиीрддिрдЧрдд рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪрд░्рдЪा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддी

рдоुрдЦ्рдп рдмрдЬрдЯ рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрди्рддрд░्рдиिрд╣िрдд  рд╕िрдж्рдзांрддों рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдЪрд░्рдЪा рдирд╣ीं рдЙрдаाрдИ рдЬाрддी। рдЗрд╕ рдоौрдХे рдкрд░ рд╕рджрд╕्рдп рдЕрдиुрдкूрд░рдХ рдоांрдЧों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЗंрдЧिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं 

рд╕ांрдХेрддिрдХ рдЕрдиुрджाрди 

рдЬрдм рдХिрд╕ी рдирдИ рд╕ेрд╡ा рдкрд░ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╡्рдпрдп рдХे рд▓िрдП рдкुрдирд░्рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдзрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ो рддो рд╕ांрдХेрддिрдХ рд░ाрд╢ि рдХे рдЕрдиुрджाрди  рдХी  рдоांрдЧ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдорддрджाрди рдХे рд▓िрдП рд░рдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै  

рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ 

рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ंрдЪिрдд рдиिрдзि рдоें рд╕े рдХोрдИ рднी рд░ाрд╢ि рддрдм рддрдХ рдирд╣ीं рдиिрдХाрд▓ी рдЬा рд╕рдХрддी,  рдЬрдм рддрдХ рдХि рдЙрд╕рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ рдкाрд░िрдд рдирд╣ीं рдХрд░ рд▓िрдпा рдЬाрддा

рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдиुрджाрди рдХी рдоांрдЧों рдХो рдкाрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рд╕рднी рдзрдирд░ाрд╢िрдпों  рдХो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ंрдЪिрдд рдиिрдзि рд╕े рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрдиे рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ рдкुрди:рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рдкुрди:рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рдк्рд░рдХ्рд░рдо рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддा рд╣ै

рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ рдкрд░ рд╡ाрдж-рд╡िрд╡ाрдж рдЙрди рдЕрдиुрджाрдиों  рдоें рдиिрд╣िрдд рд▓ोрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рд╡िрд╖рдпों рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХीрдп рдиीрддि рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬो рдЙрд╕ рд╕рдордп рдиा рдЙрдаाрдП рдЧрдП рд╣ों рдФрд░ рдЬो рдЕрдиुрджाрдиों  рдХी рдоांрдЧों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рддे рд╕рдордп рдкрд╣рд▓े рдЙрдаाрдпें  рди рдЬा рдЪुрдХे рд╣ों

рд╡ाрдж-рд╡िрд╡ाрдж рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрддि рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЪाрд╣े рддो рд╡िрдиिрдпोрдЧ рд╡िрдзेрдпрдХ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрдЪ्рдЫुрдХ рд╕рджрд╕्рдпों рд╕े рдХрд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓े рдЙрди рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╡िрд╖рдпों рдХी рд╕ूрдЪी рд╕ूрдЪрдиा рджें, рдЬिрди्рд╣ें рд╡े рдЙрдаाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं

рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╡ैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдХो рдЙрдаाрдП рдЬाрдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрдиे рд╕े рдЗंрдХाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ рдоें рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рд╣ों, рдЬो рдЕрдиुрджाрдиों  рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХे рд╕рдордп рдЙрдаाрдпी рдЬा рдЪुрдХी рд╣ों  рдпा рдЬो рд╕рдоुрдЪिрдд рд▓ोрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХी рди рд╣ों
 

рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХी рд╢рдХ्рддिрдпां

рдиिрдпрдоों рдХे рдЕрдзीрди рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢рдХ्рддिрдпों  рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЙрди рд╕рднी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рд╕рдорд╕्рдд рдХाрд░्рдп рдХो рд╕рдордп рдкрд░ рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ों

рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╕्рдд्рд░ोрдд

1) рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХрд░ 
2) рдХृрд╖ि-рднूрдоि, рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рд╕ंрдмंрдзी рд╢ुрд▓्рдХ
3) рд░ाрдЬ्рдпों  рдоें рдЙрдд्рдкाрджिрдд рдпा рдиिрд░्рдоिрдд рд╢рд░ाрдм, рдЕрдлीрдо рдЖрджि рдоाрджрдХ рдж्рд░рд╡्рдпों рдкрд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░
4) рдХृрд╖ि рднूрдоि рдкрд░ рд╕ंрдкрджा рд╢ुрд▓्рдХ
5) рди्рдпाрдпाрд▓рдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоूрд▓्рдп рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕ूрдЪी рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдоूрд▓्рдп
6) рднू рд░ाрдЬрд╕्рд╡
7) рд╕ंрдШ рд╕ूрдЪी рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд▓ेрдЦों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрди्рдп рд▓ेрдЦों рдкрд░ рдоुрдж्рд░ांрдХ рдоूрд▓्рдп 
8) рдХृрд╖ि рдЖрдп рдкрд░ рдХрд░ 
9) рднूрдоि рдФрд░ рднрд╡рдиों рдкрд░ рдХрд░ 
10) рдЦрдиिрдЬ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕ीрдоा рдХे рдЕрдзीрди рдЦрдирди рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рдХрд░ 
11) рдмिрдЬрд▓ी рдХे рдЙрдкрднोрдЧ рддрдеा рд╡िрдХ्рд░рдп рдкрд░ рдХрд░ 
12) рд╕्рдеाрдиीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрднोрдЧ, рдк्рд░рдпोрдЧ рддрдеा рд╡िрдХ्рд░рдп рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдпी рдЧрдпी рд╡рд╕्рддुрдУं рдкрд░ рдХрд░ 
13) рд╕рдоाрдЪाрд░-рдкрдд्рд░ों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрди्рдп рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдХ्рд░рдп рддрдеा рд╡िрдХ्рд░рдп  рдоूрд▓्рдп рдкрд░ рдХрд░ 
14) рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрди्рдп рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдкрд░ рдХрд░ 
15) рд╕рдб़рдХों рддрдеा рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧों  рд╕े рд▓े рдЬाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдоाрд▓ рддрдеा рдпाрдд्рд░िрдпों рдкрд░ рдХрд░ 
16) рд╡ाрд╣рдиों рдкрд░ рдХрд░ 
17) рдкрд╢ुрдУं рддрдеा рдиौрдХाрдУं рдкрд░ рдХрд░ 
18) рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों, рдЖрдЬीрд╡िрдХाрдУं  рдЧांрд╡ рддрдеा рдиौрдХрд░िрдпों рдкрд░ рдХрд░
19) рд╡िрд▓ाрд╕िрддा рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдкрд░ рдХрд░ рдЗрдирдоें рдордиोрд░ंрдЬрди рддрдеा рдЬुрдЖ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै
20) рдЪुंрдЧी рдХрд░рдкрд░ рдХрд░ 
14) рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрди्рдп рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдкрд░ рдХрд░ 
15) рд╕рдб़рдХों рддрдеा рдЕंрддрд░्рджेрд╢ीрдп рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧों  рд╕े рд▓े рдЬाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдоाрд▓ рддрдеा рдпाрдд्рд░िрдпों рдкрд░ рдХрд░ 
16) рд╡ाрд╣рдиों рдкрд░ рдХрд░ 
17) рдкрд╢ुрдУं рддрдеा рдиौрдХाрдУं рдкрд░ рдХрд░ 
18) рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों, рдЖрдЬीрд╡िрдХाрдУं  рдЧांрд╡ рддрдеा рдиौрдХрд░िрдпों рдкрд░ рдХрд░
19) рд╡िрд▓ाрд╕िрддा рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдкрд░ рдХрд░ рдЗрдирдоें рдордиोрд░ंрдЬрди рддрдеा рдЬुрдЖ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै
20) рдЪुंрдЧी рдХрд░
Share:

Thursday, January 14, 2021

Jharkhand Me Sanchar Vyavastha (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕ंрдЪाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा)

Jharkhand Me Sanchar Vyavastha

(рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕ंрдЪाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕ंрдЪाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдзрди:- рдбाрдХ рддाрд░, рд░ेрдбिрдпो,  рджूрд░рднाрд╖, рджूрд░рджрд░्рд╢рди рддрдеा рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдПं рд╣ैं 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдХे рдкाрд╕ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै :- рд░ांрдЪी, рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ, рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░, рдоेрджिрдиीрдирдЧрд░ рд╡ рдЪाрдИрдмाрд╕ा

рдЗрд╕рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ - рд░ांрдЪी рдФрд░ рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдоें рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЕрднी рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рдХे 13 рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ - рд░ांрдЪी рдПрд╡ं рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдоें  рдЕрди्рдп рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдХे рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ेрдбिрдпो рд╕्рдЯेрд╢рди (рдПрд▓ рдЖрд░ рд╕ी) рд╣ै :-  рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ, рдмोрдХाрд░ो, рдзрдирдмाрдж, рдЧिрд░िрдбीрд╣, рдоेрджрдиीрдирдЧрд░ ,рдЪाрдИрдмाрд╕ा, рдЪрддрд░ा ,рджेрд╡рдШрд░,рдЧреЭрд╡ा, рдШाрдЯрд╢िрд▓ा, рдЧुрдорд▓ा

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХा рдк्рд░рдердо рдХेंрдж्рд░ 1974 (рдЫрдаी рдкंрдЪрд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиा) рд░ांрдЪी рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा

рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдоेрджрдиीрдирдЧрд░ (рдбाрд▓рдЯेрдирдЧंрдЬ) рддрдеा рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдоें рднी рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХेंрдж्рд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ैं। 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХेрд╡рд▓ 26 рдкॉрдЗंрдЯ 8% (рдЬрдирдЧрдгрдиा 2011) рдШрд░ों рдоें рдЯीрд╡ी рд╣ै рдпрд╣ рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдФрд╕рдд (47. 2%) рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЯीрд╡ी рдХрд╡рд░ेрдЬ рдкूрд░े рднाрд░рдд рдХे рдФрд╕рдд рдХрд╡рд░ेрдЬ рдХा рдЖрдзा рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХा рдк्рд░рдЪрд▓рди рднी рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ै। рдпрд╣ां рдк्рд░рддि рдПрдХ рд▓ाрдЦ рдЖрдмाрджी рдкрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХрдиेрдХ्рд╢рдиो рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 151 рд╣ै, рдЬो рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд╕рдд 1919 рд╕े рдХाрдлी рдХрдо рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХा рдЖрд░ंрдн рдЬी0 рдПрд▓0 рдЪрд░्рдЪ, рд░ांрдЪी рдХे рдж्рд╡ाрд░ा 1 рджिрд╕ंрдмрд░ 1872 рд╕े 'рдШрд░-рдмंрдзु' рдиाрдордХ рдкрдд्рд░िрдХा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдЖ

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рдкрд╣рд▓ा рджैрдиिрдХ 'рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд╖ा' 1950 рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ

15 рдЕрдЧрд╕्рдд 1963  рд╕े рд╕рдк्рддाрд╣िрдХ рд░ांрдЪी рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рдЖрд░ंрдн рд╣ुрдЖ

рд╡рд░्рддрдоाрди рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХрдИ рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдПं рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХुрд▓ рдбाрдХрдШрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 3094 рд╣ै, рдЬो рдк्рд░рддि рдПрдХ рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдкрд░ рдбाрдХрдШрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 1 рдкॉрдЗंрдЯ 06  рд╣ै, рдЬрдмрдХि рднाрд░рдд рдоें рдпрд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा 1.50 рд╣ै

рдЖрдзाрд░рднूрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕ंрдЪाрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрдб़ी рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рд╕ंрдЪाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдЗрд╕े рд╕ुрджृрдв़ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рд╣ैं

рдЭाрд░рдиेрдЯ:-

рдЭाрд░рдиेрдЯ :- рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा 'рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕्рдЯेрдЯ рд╡ाрдЗрдб рдПрд░िрдпा рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ' (Jharkhand State Wide Area Network) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 2005-06 рдоें рдХी рдЧрдИ 

рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЭाрд░рдиेрдЯ рд╕े рд╕рднी рдЬिрд▓ा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдпों, 45 рдЕрдиुрдоंрдбрд▓ рдПрд╡ं 264 рдк्рд░рдЦंрдбों рдоें рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдИ рдЧрдИ рд╣ै 

рдИ-рдСрдлिрд╕:-

➤рдИ-рдСрдлिрд╕:-  рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдСрдлिрд╕ рдХो рдкेрдкрд░рд▓ेрд╕  рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдИ-рдСрдлिрд╕ web-application рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡िрднाрдЧों рдоें рдХाрд░्рдпों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХрд╕्рдЯрдоाрдЗрдЬ рддрдеा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╣ेрддु рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдПрд╡ं рдИ-рдЧрд╡рд░्рдиेंрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдиोрдбрд▓ рд╡िрднाрдЧ рд╣ै рддрдеा рдЬैрдк -рдЖрдИ рдЯी рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдЕрднिрдХрд░्рдд्рддा (Implementing Agency) рд╣ै 

рдЬैрдк -рдЖрдИ рдЯी рдХा рдЧрдарди 29 рдоाрд░्рдЪ 2004 рдХो рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

рдИ-рдоुрд▓ाрдХाрдд :- 

рдИ-рдоुрд▓ाрдХाрдд :- рдпाрддाрдпाрдд рдХे  рд▓ाрдЧрдд, рдИंрдзрди, рд╡्рдпрдп  рд╢ुрд▓्рдХ рдЗрдд्рдпाрджि рдоें рд╡्рдпрдп  рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдИ-рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै

рдЗрд╕рдоें рд╡ीрдбिрдпो рдХांрдл्рд░ेंрд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдХी рдЬाрддी рд╣ै

рдИ-рдк्рд░ोрдХ्рдпोрд░рдоेंрдЯ :- 

рдИ-рдк्рд░ोрдХ्рдпोрд░рдоेंрдЯ:- рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдиिрд╡िрджाрдУं рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдмрдиाрдиे  рдХे рд▓िрдП рдкांрдЪ рд▓ाрдЦ рдФрд░ рдЗрд╕рд╕े рдКрдкрд░ рдХी  рдиिрд╡िрджाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें 39 рд╡िрднाрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░ोрдХ्рдпोрд░рдоेंрдЯ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдкрдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ै

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рд╕्рдЯेрдЯ рдбाрдЯा рд╕ेंрдЯрд░:-

рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдд्рд░िрд╕्рддрд░ीрдп рд╕ंрд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдФрд░ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕्рдЯेрдЯ рдбाрдЯा рд╕ेंрдЯрд░ 1 рдЕрдЧрд╕्рдд 2016  рд╕े рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै рдоेрд╕рд░्рд╕ рдСрд░ेंрдЬ рдХो рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै  

рдЗрд╕рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХी рджेрдЦ-рд░ेрдЦ рдПрди.рдЖрдИ.рд╕ी. рдж्рд╡ाрд░ा рдЧрдаिрдд рджрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдСрдбिрдЯ рдХा рдХाрд░्рдп рдбेрд▓ोंрдЗрдЯ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдкाрд░्рдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा(STPI):-

рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдкाрд░्рдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा:- рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें  рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी рдХो рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд╕्рддрд░ рдХी рдЖрдзाрд░рднूрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдкाрд░्рдХ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै

рдЗрд╕рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдПрд╡ं рд╕िंрджрд░ी рдоें рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдкाрд░्рдХ рдСрдл़ рдЗंрдбिрдпा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै

рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп рдХे рд▓िрдП 'рдЬрдл्рд░ा' рдХो рдкрд░ाрдорд░्рд╢ी (Consultant) рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै

рдПрдо्.рдПрд╕.рдбी.рдЬी.

рдПрдо्.рдПрд╕.рдбी.рдЬी.:- рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै। 

рдЗрд╕рдоें рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХो рдЕрдкрд▓ोрдб рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рддрдеा рдЖрда рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдИ-рдлॉрд░्рдо्рд╕  рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै

рдХॉрдорди рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╕ेंрдЯрд░

рдХॉрдорди рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╕ेंрдЯрд░ :- рд░ाрдЬ्рдп рдоें 4460 рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдПрд╡ं 233 рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХॉрдорди рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╕ेंрдЯрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै 

рд░ाрдЬ्рдп рдХी 4562 рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрддों рдоें рдПрдХ-рдПрдХ рдк्рд░рдЬ्рдЮा рдХेंрдж्рд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं 

рдкेрдоेंрдЯ рдЧेрдЯрд╡े

рдкेрдоेंрдЯ рдЧेрдЯрд╡े :- рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕ुрдЧрдо, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓, рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдФрд░ рдХрдаिрдиाрдИ рд░рд╣िрдд рд╕ेрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдСрдирд▓ाрдЗрди рднुрдЧрддाрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡рд░्рд╖ 2013 рд╕े рдХी рдЧрдИ рд╣ै

рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै рдХि рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиा рдХрд░, рд╢ुрд▓्рдХ рдЕрдерд╡ा рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рднुрдЧрддाрди рднी рдШрд░ рдмैрдаे рдпा рдиिрдХрдЯрддрдо рдк्рд░рдЬ्рдЮा рдХेंрдж्рд░ों рдЗрдд्рдпाрджि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХрд░ рдкाрдПं

Share:

Wednesday, January 13, 2021

Jharkhand Ki Parivahan Vyavastha(рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा)

Jharkhand Ki Parivahan Vyavastha


рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

➤рдХिрд╕ी рднी рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХे рд╕ाрдзрдиों рдХा рдХाрдлी рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै
 

рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХे рд╕ाрдзрди рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рдЧрддि рддрдеा рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдк्рд░рддीрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं

рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХे рд╕ाрдзрдиों рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рди рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд╕рдоुрдЪिрдд рдк्рд░ाрджेрд╢िрдХ рд╡िрддрд░рдг рдПрд╡ं рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрджрдиों  рдХे рд▓िрдП рдмाрдЬाрд░ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдо рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै

рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХे рд╕ाрдзрди

1) рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди 

2) рд░ेрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди 

3) рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд╣рди 

1) рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди

рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди :- рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдзрди рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХुрд▓ рд╕рдб़рдХ рдоाрд░्рдЧ рдХी рд▓ंрдмाрдИ 26,277 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕рдб़рдХ рдХा рдШрдирдд्рд╡ (рд╕реЬрдХ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ /1000 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░) 122 рдкॉрдЗंрдЯ 33 рд╣ै, рдЬो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдШрдирдд्рд╡ 182 рдкॉрдЗंрдЯ 40 рд╕े рдХрдо рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╕рдб़рдХों рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЪाрд░ рднाрдЧों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै :-

I) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 
II) рд░ाрдЬрдХीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ
III) рд▓ोрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕реЬрдХें 
IV) рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕реЬрдХें 

I) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ:-

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ :- рдРрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдоाрд░्рдЧ рдЬो 1 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рдоिрд▓ाрддे рд╣ुрдП рдЧुрдЬрд░рддे рд╣ैं, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 2678 рдкॉрдЗंрдЯ 83 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा 23 рд╣ै 

рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ैं :- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдиंрдмрд░ 2, 6, 23, 31, 32, 33, 43, 75, 78,  80, 98, 99,100, 103B, 114A, 133A, 143A, 220, 333, 333A, 343 рдФрд░ 419  

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╕ंрдЦ्рдпा 32 рдФрд░ 33 рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ैं 

рдпे  рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рдЕрди्рдп рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдЬोрдб़рддे рд╣ैं 

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╕ंрдЦ्рдпा 33 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा (333 рдкॉрдЗंрдЯ 5 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै 

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдоाрд░्рдЧो рдоें рд╕े рдПрдХ рдЧ्рд░ाрдг्рдб рдЯ्рд░ंрдХ рд░ोрдб (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╕ंрдЦ्рдпा -2 ) рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै 

II) рд░ाрдЬрдХीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ:-

рд░ाрдЬрдХीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ :- рдЗрд╕ рд╢्рд░ेрдгी рдоें рд╡ैрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕реЬрдХें рдЖрддी рд╣ैं ,рдЬो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХो рдЬिрд▓ा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ैं

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 1777 рдкॉрдЗंрдЯ 2 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै 

рд░ाрдЬрдХीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдХी рджेрдЦ-рд░ेрдЦ, рдорд░рдо्рдордд рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХी рд╣ोрддी рд╣ै  

рдпрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдкी0 рдбрдм्рд▓्рдпू0 рдбी0  рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЬिрдо्рдоे рд╣ै  

III) рд▓ोрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕реЬрдХें :-

рд▓ोрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕рдб़рдХें:-  рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें 5880 рдкॉрдЗंрдЯ 89  рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╕реЬрдХें рд▓ोрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрднाрдЧ рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рд░рдЦ-рд░рдЦाрд╡ рдХрд░рддा рд╣ै

IV) рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕реЬрдХें

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕рдб़рдХ :- рдпे рдк्рд░ाрдпः рдХрдЪ्рдЪी рд╕реЬрдХें рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬिрдирдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╕्рдеाрдиीрдп рдкंрдЪाрдпрдд рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрдирдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕрднिрдпंрдд्рд░рдг рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╣ै। 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдоाрдд्рд░ 50% рдЧांрд╡ рдкрдХ्рдХी рд╕рдб़рдХों рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ैं

2) рд░ेрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди:-

рд░ेрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди:- рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рд░ेрд▓ рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдХोрд▓рдХाрддा рд╕े рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рддрдХ рдмрдиाрдП рдЧрдП рдк्рд░рдердо рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧ рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕рди 1860 -62 рд╕े рд░ेрд▓ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдеा 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдЙрди्рд╣ीं рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा, рдЬрд╣ां рдХोрдпрд▓ा, рд▓ोрд╣ा, рдЖрджि рдЦрдиिрдЬों рдХो реЭोрдиे  рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдеी

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧ рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 1,943 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХुрд▓ 252 рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рд╣ैं,рдЬिрдирдоे 97 рдмреЬे рд╕्рдЯेрд╢рди рд╣ैं। 

рдзрдирдмाрдж рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕्рдЯेрд╢рди рд╣ै,рдЬрд╣ां рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдХрдИ рдЬिрд▓े рдЕрднी рднी рд░ेрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд╣ै

рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рджो рд░ेрд▓рд╡े рдкрд░िрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ै:- рдкूрд░्рд╡ी-рд░ेрд▓рд╡े рдПрд╡ं рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рд░ेрд▓рд╡े

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЫ: рдирдП рд░ेрд▓рд╡े рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рдХाрдо рдк्рд░рдЧрддि рдкрд░ рд╣ै। рдЬिрд╕рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 565 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै

3) рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд╣рди:- 

рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд╣рди рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рдХा рдиिрд░्рдоाрдг 1941 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рд╣ुрдЖ рдеा।                     

рд░ांрдЪी рд╕्рдеिрдд рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рдХा рдиाрдо рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбा рд╣ै

рд░ांрдЪी рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рд╡ाрдпु рд╕ेрд╡ा рдоुंрдмрдИ, рджिрд▓्рд▓ी, рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рдХोрд▓рдХाрддा,рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж, рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░, рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж, рдЬрдпрдкुрд░ рдФрд░ рдкрдЯрдиा рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा, рдЗंрдбिрдЧो, рдЧो рдПрдпрд░, рдЬेрдЯ рдПрдпрд░рд╡ेрдЬ, рд╡िрд╕्рддाрд░ा рддрдеा рдПрдпрд░ рдПрд╢िрдпा рдХी рдПрдпрд░ рд▓ाрдЗрдирд╕  рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбा рд╕े рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд░ांрдЪी рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░, рдзрдирдмाрдж, рдмोрдХाрд░ो ,рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ, рдоोрджीрдирдЧрд░, рдиोрд╡ाрдоुंрдбी , рдЪाрдХुрд▓िрдпा, рдЧिрд░िрдбीрд╣, рджेрд╡рдШрд░, рдоैрдерди , рджुрдордХा рдЖрджि рдЬрдЧрд╣ों рдоें рд╣рд╡ाрдИ рдкрдЯ्рдЯिрдпां рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ैं 

рдЗрди рд╣рд╡ाрдУं рдХी рдШेрд░ाрдмंрджी,рд░рдирд╡े рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рддрдеा рдЯрд░्рдоिрдирд▓ рднрд╡рди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рд╕рд░рдХाрд░ рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं 

➤рдЕрди्рддрд░्рд░ाрдЬ्рдпीрдп рдиिрдпрдоिрдд рдЙрдб़ाрди рд╣ेрддु рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рд╕े 50 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рдзाрд▓рднूрдордЧрдв़ рдоें рд╣рд╡ाрдИ рдкрдЯ्рдЯी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдП рдЬाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдк्рд░рдЧрддि рдкрд░ рд╣ै 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЕрднी рднी рдк्рд░рддिрджिрди рд╡िрдоाрди рд╕े рдпाрдд्рд░ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдпाрдд्рд░िрдпों рдХी рдФрд╕рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ै

Share:

Unordered List

Search This Blog

Powered by Blogger.

About Me

My photo
Education marks proper humanity.

Text Widget

Featured Posts

Popular Posts