All Jharkhand Competitive Exam JSSC, JPSC, Current Affairs, SSC CGL, K-12, NEET-Medical (Botany+Zoology), CSIR-NET(Life Science)

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

Showing posts with label JH-GEOGRAPHY-HINDI. Show all posts
Showing posts with label JH-GEOGRAPHY-HINDI. Show all posts

Friday, November 19, 2021

Jharkhand Me Jalvayu Parivartan (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди

➧ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣рдоाрд░ी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдоें рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕рдордп рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рд╣ै рд╕ाрдоाрди्рдпрдд: рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП 15 рд╡рд░्рд╖ рдХी рд╕рдордп-рд╕ीрдоा рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।  

➧ рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣рдоाрд░े рд╕рдордХ्рд╖ рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдЪुрдиौрддी рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдЬैрд╡ рдоंрдбрд▓ рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдкрд░ рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЪिрди्рд╣ рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। 

 рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╣ैं। 

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдХाрд░рдг 

➧ рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ 

➧ рдкृрде्рд╡ी рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдЧ्рд░ीрдирд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ рдХी рдПрдХ рдкрд░рдд рдмрдиे рд╣ुрдП рд╣ैं, рдЗрд╕ рдкрд░рдд рдоें рдоिрдеेрди, рдиाрдЗрдЯ्рд░рд╕ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдФрд░ рдХाрд░्рдмрди рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдЬैрд╕े рдЧैрд╕े рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।  

 рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ों рдХी рдпрд╣ рдкрд░рдд рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рддाрдкрдоाрди рд╕ंрддुрд▓рди рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों  рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрджि рдпрд╣ рд╕ंрддुрд▓рди рдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी рддो рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рддाрдкрдоाрди рдХाрдлी рдХрдо рд╣ो рдЬाрдПрдЧा

 рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै, рд╡ैрд╕े-рд╡ैрд╕े рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ों рдХे рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдоें рднी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдФрд░ рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рддाрдкрдоाрди рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди

 рдоुрдЦ्рдп рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ें 

(1) рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб:- 

➧ рдЗрд╕े рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг GHG (Greenhouse gases) рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╡ рдоाрдирд╡ीрдп рджोрдиों рд╣ी рдХाрд░рдгों рд╕े рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдКрд░्рдЬा рд╣ेрддु рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдИंрдзрди рдХो рдЬрд▓ाрдиे рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै рдЖंрдХрдб़े рдмрддाрддे рд╣ैं, рдХि рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд░ांрддि рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХी рдоाрдд्рд░ा рдоें 30% рдХी рдмрдв़ोрддрд░ी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ी рд╣ै

(2) рдоिрдеेрди: 

 рдЬैрд╡ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рдЕрдкрдШрдЯрди рдоिрдеेрди рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╕्рд░ोрдд рд╣ै рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै рдХि рдоिрдеेрди (CH4) рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ рд╣ै, рдкрд░ंрддु рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдЗрд╕рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрдо рд╣ै 

(3) рдХ्рд▓ोрд░ोрдл्рд▓ोрд░ोрдХाрд░्рдмрди 

 рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдоुрдЦ्рдпрдд: рд░ेрдл्рд░िрдЬрд░ेрдЯрд░ рдФрд░ рдПрдпрд░ рдХंрдбीрд╢рдирд░ рдЖрджि рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдУрдЬोрди рдкрд░рдд рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рдХाрдлी рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै 

(4) рднूрдоि рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди

➧ рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ рд╡ाрдгिрдЬ्рдпрдХ рдпा рдиिрдЬी рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ेрддु рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ рднी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдмрдб़ा рдХाрд░рдХ рд╣ै рдкेрдб़ рди рд╕िрд░्рдл рд╣рдоें рдлрд▓ рдФрд░ рдЫाрдпा рджेрддे рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рд╕े рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ рдХो рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рднी рдХрд░рддे рд╣ैं рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд╡ृрдХ्рд╖ों рдХी рдХрдЯाрдИ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рд╡рд╣ рдХाрдлी рдЪिंрддрдиीрдп рд╣ै

(5) рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг 

➧ рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧीрдХрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рд▓ोрдЧों рдХे рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХे рддौрд░-рддрд░ीрдХों рдоें рдХाрдлी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдпा рд╣ैрд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдХी рд╕рдб़рдХों рдкрд░ рд╡ाрд╣рдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХाрдлी рдЕрдзिрдХ рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдиे рдЦрддрд░рдиाрдХ рдЧैрд╕ों рдХे рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдоें рдХाрдлी рдЕрдзिрдХ рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा рд╣ै

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдкрд░िрдгाрдо рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди

(1)  рдЙрдЪ्рдЪ рддाрдкрдоाрди

➧ рдкाрд╡рд░ рдк्рд▓ांрдЯ, рдСрдЯोрдоोрдмाрдЗрд▓, рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕्рд░ोрддों рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ों рдХा рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдкृрде्рд╡ी рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХाрдлी рддेрдЬी рд╕े рдЧрд░्рдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै 

➧ рдкिрдЫрд▓े рдбेрдв़ рд╡рд░्рд╖ो рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдФрд╕рдд рддाрдкрдоाрди рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рд╡рд░्рд╖ 2016 рдХो рд╕рдмрд╕े рдЧрд░्рдо рд╡рд░्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рд░िрдХॉрд░्рдб рджрд░्рдЬ рдХिрдпा рд╣ै 

➧ рдЧрд░्рдоी рдоें рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоौрддों рдФрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों, рдмрдв़рддे рд╕рдоुрдж्рд░ рд╕्рддрд░, рддूрдлाрди рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдХрдИ рдЕрди्рдп рдЦрддрд░рдиाрдХ рдкрд░िрдгाрдоों рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдП рдмрдв़े рд╣ुрдП рддाрдкрдоाрди рдХो рднी рдПрдХ рдХाрд░рдг рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै

(2) рд╡рд░्рд╖ा рдХे рдкैрдЯрд░्рди рдХे рдмрджрд▓ाрд╡

➧ рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рджрд╢рдХों рдоें рдмाрдв़, рд╕ूрдЦा рдФрд░ рдмाрд░िрд╢ рдЖрджि рдХी рдЕрдиिрдпрдоिрддрддा рдХाрдлी рдмрдв़ рдЧрдИ рд╣ै рдпрд╣ рд╕рднी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдкрд░िрдгाрдо рд╕्рд╡рд░ुрдк рд╣ो рд╣ी рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдХुрдЫ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рд╡рд░्рд╖ा рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдХुрдЫ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдкाрдиी рдХी рдХрдоी рд╕े рд╕ूрдЦे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрди рдЧрдИ рд╣ै

(3) рд╕рдоुрдж्рд░ рдЬрд▓ рдХे рд╕्рддрд░ рдоें рд╡ृрдж्рдзि

➧ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╡ाрд░्рдоिंрдЧ рдХे рджौрд░ाрди рдЧ्рд▓ेрд╢िрдпрд░ рдкिрдШрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдоुрдж्рд░ рдХा рдЬрд▓ рд╕्рддрд░ рдКрдкрд░ рдЙрдарддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рд╕рдоुрдж्рд░ рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдХे рджीрдкों рдХे рдбूрдмрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рднी рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै

(4) рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдк्рд░рдЬाрддि рдХा рдиुрдХрд╕ाрди 

➧ рддाрдкрдоाрди рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рд╡рдирд╕्рдкрддि рдкैрдЯрд░्рди рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдиे рдХुрдЫ рдкрдХ्рд╖ी рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХो рд╡िрд▓ुрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрд░ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдкृрде्рд╡ी рдХी рдПрдХ рдЪौрдеाрдИ рдк्рд░рдЬाрддिрдпां рд╡рд░्рд╖ 2050 рддрдХ рд╡िрд▓ुрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं

(5) рд░ोрдЧों рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдиुрдХрд╕ाрди

➧ рдЬाрдирдХाрд░ों рдиे рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рд╣ै, рдХि рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдкрд░िрдгाрдо рд╕्рд╡рд░ुрдк рдорд▓ेрд░िрдпा рдФрд░ рдбेंрдЧू рдЬैрд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпों рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдмрдв़ेंрдЧे рддрдеा рдЗрди्рд╣ें рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ोрдЧा

(6) рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рдЖрдЧ

 рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдХाрд░рдг рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ीрдЯ рд╡ेрд╡्рд╕ рдиे рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓ी рдЖрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдЧрд░्рдо рдФрд░ рд╢ुрд╖्рдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпां рдкैрджा рдХी рд╣ै рд╣ाрд▓ рдХे рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпाрдИ рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рд▓рдЧी рдЖрдЧ рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡рди्рдп рдк्рд░ाрдгी рдХा рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕рдоें рдЗрд╕рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рдкрдХ्рд╖ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ी рд╣ै

(7) рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рддрдЯों  рдХे рдбूрдмрдиे рд╕े рдХृрд╖ि рднूрдоि рдХा рдЬрд▓ рдоें рдбूрдмрдиा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд░ुрдк рд╕े рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ेрдЧा, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдФрд░ рдЦाрдж्рдпाрди्рди рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдкोрд╖рдХрддा рдХी рдоाрдд्рд░ा рдоें рднी рдХрдоी рдЖрдпेрдЧी 

Previous Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рдпाрд╕



Share:

Thursday, November 18, 2021

Jharkhand Me Pradushan Niyantran Ke Sarkari Prayas (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рдпाрд╕)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рдпाрд╕

➧ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрд╡ाрд░рдг рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди 

(i)  рдЦрдирди рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХेंрдж्рд░  - рдзрдирдмाрдж

(ii) рд╡рди рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХेंрдж्рд░ - рд░ाँрдЪी

(iii) рднाрд░рддीрдп рд▓ाрд╣ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХेंрдж्рд░ - рд░ाँрдЪी

(iv) рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмोрд░्рдб рд╕्рдеाрдкिрдд (2001) - рд░ाँрдЪी

рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмोрд░्рдб 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╣ेрддु 2001 рдИрд╕्рд╡ी  рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмोрд░्рдб рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рд╕рддрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рджूрд╖рдг рдмोрд░्рдб рдж्рд╡ाрд░ा (JSPCB) рдж्рд╡ाрд░ा 2012-17 рдХे рд▓िрдП рджृрд╖्рдЯि рдкрдд्рд░ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

➧ рдпрд╣ рдмोрд░्рдб рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рд╕рддрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддा рд╣ै рд╕ाрде рд╣ी рдЬрд▓ рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे, рд╡рд░्рд╖ा, рдЬрд▓, рдХृрд╖ि, рд▓рдХрдб़ी рдПрд╡ं рдХोрдпрд▓ा рдХा рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ' рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХрдо рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдПрд╡ं рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдКрд░्рдЬा рдЙрдкрдпोрдЧ рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдмрд▓ рджेрддा рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рдпाрд╕

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि 2012 :- рдЧ्рд░ीрди рд╣ाрдЙрд╕ рдЧैрд╕ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдиीрддि рдмрдиाрдИ рдЧрдИ। рдЗрд╕рдоें рдЧैрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рдКрд░्рдЬा рд╕्рд░ोрддों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЗрд╕ рдиीрддि рдоें 10 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХुрд▓ рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 50% ,рдЧैрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╕्рд░ोрдд рд╕े рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рдиा рд╣ै JREDA (Jharkhand Renewable Energy Development Authority)  рдХा рдЧрдарди 2001 рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдПрдХ्рд╢рди рдк्рд▓ाрди (JSPCB) - 2014 

 рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдХे рд╕рдоाрдзाрди рд╣ेрддु рдмрдиाрдпा рдЧрдпा

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेрдиा

➧ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдЕрддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा

➧ рдХोрдпрд▓ा рдПрд╡ं рдЦрдирди рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдж्рдпोрдЧों рд╕े рдЙрдд्рдкрди рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдкाрдп рдХрд░рдиा

 рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдЬрд▓ рдиीрддि-2011

➧ рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдХे рдЙрдЪिрдд рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдиीрддि рдмрдиाрдпी рдЧрдпी। 

 рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдирджी рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдФрд░ рд╡рди рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा 20 рдлрд░рд╡рд░ी, 2009 рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧंрдЧा рдирджी рдмेрд╕िрди рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

➧ рдЗрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЧंрдЧा рдирджी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рдирджी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╕ंрдмंрдзी рдХाрд░्рдпों рдХो рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЗрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1986 рдХी рдзाрд░ा-3 рдХे рддрд╣рдд рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдЧंрдЧा рдирджी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдХा рдЧрдарди 30 рд╕िрддंрдмрд░ 2009 рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा

 рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдХा рдкрджेрди рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрдирдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд░ांрдЪी рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै

Previous Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡

                                                                                  Next Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди

Share:

Tuesday, November 16, 2021

Jharkhand me dhwani Pradushan Ke Karan Aur Prabhav (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рддीрд╡्рд░ рдПрд╡ं рдЕрд╕рд╣рдиीрдп рдз्рд╡рдиि рдХो рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХрд╣рддे рд╣ैं рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдХो рдбेрд╕िрдмрд▓ рдЗрдХाрдИ рдоें рдоाрдкा рдЬाрддा рд╣ै

(i) рдХृрд╖ि рдпोрдЧ्рдп рднूрдоि рдХी рдХрдоी

(ii) рднोрдЬ्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд╕्рд░ोрддों рдХो рджूрд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ

(iii) рднू-рд╕ंрдЦ्рд▓рди рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ाрдиिрдпां 

(iv) рдЬрд▓ рддрдеा рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдоें рд╡ृрдж्рдзि

рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рдк्рд░рднाрд╡

(1) рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рд╢्рд░рд╡рдг рд╢рдХ्рддि рдХा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиा, рд╕िрд░рджрд░्рдж, рдЪिрдб़рдЪिрдб़ाрдкрди, рдЙрдЪ्рдЪрд░рдХ्рддрдЪाрдк рдЕрдерд╡ा рд╕्рдиाрдпрд╡िрдХ, рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджोрд╖ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рд╕्рд╡рднाрд╡िрдХ рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпां рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ैं 

(2) рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╕े рд╣्рд░рджрдп рдЧрддि рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд░рдХ्рддрдЪाрдк, рд╕िрд░ рджрд░्рдж рдПрд╡ं рдЕрдиिрдж्рд░ा рдЬैрд╕े рдЕрдиेрдХ рд░ोрдЧ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं  

(3) рдирд╡рдЬाрдд рд╢िрд╢ुрдУं рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рдмुрд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै рддрдеा рдЗрд╕рд╕े рдХрдИ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрдкрд░ीрдд рд╡िрдХृрддिрдпां рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं рдЧैрд╕्рдЯ्рд░िрдХ, рдЕрд▓्рд╕рд░ рдФрд░ рджрдоा рдЬैрд╕े рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд░ोрдЧों рддрдеा рдердХाрди рдПрд╡ं рдЪिрдб़рдЪिрдб़ाрдкрди рдЬैрд╕े рдордиोрд╡िрдХाрд░ों рдХा рдХाрд░рдг рднी рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╣ी рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЕрди्рдп рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрдо рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै рдЙрдЪ्рдЪ рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рд░ाрдЬ्рдпों, рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рджिрд▓्рд▓ी, (рд▓ाрдЬрдкрдд рдирдЧрд░), рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рддेрд▓ंрдЧाрдиा, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬ्рдп рдЖрджि рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╡ाрд╣рдиों, рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рд╡ рдЙрдд्рд╕рд╡, рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рджрд▓ों рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдк्рд░рдЪाрд░ рд╡ рд░ैрд▓ी рдоें рд▓ाрдЙрдбрд╕्рдкीрдХрд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓, рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдз्рд╡рдиि рдХ्рд╖рдорддा рдХे рдкाрд╡рд░ рд╕ाрдпрд░рди , рд╣ॉрд░्рди рддрдеा рдорд╢ीрдиों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╢ोрд░ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों (рдЦाрд╕рдХрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдирдЧрд░) рдоें рдЗрди рд╕рднी рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдкрд░िрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै

 рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕рд░्рд╡े рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдЬрдзाрдиी рд░ांрдЪी рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рджेрдЦे рдЧрдП, рдЬिрд╕рдоें рдЕрд╢ोрдХ рдирдЧрд░ (рд░ांрдЪी) рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд░рд╣ा 

➧ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдмोрд░्рдб рдиे рдЬांрдЪ рдХे рд▓िрдП рд╢рд╣рд░ рдХो 4 рдЬोрди рдоें рдмांрдЯा рдеा :-

рдХ्рд╖ेрдд्рд░                                рдЬोрди                                рдбेрд╕िрдмрд▓ 

рдЭाрд░рдЦंрдбрд╣ाрдИ  рдХोрд░्рдЯ               рд╕ाрдЗрд▓ेंрдЯ рдЬोрди                         45 -  50 рдбेрд╕िрдмрд▓ 

рдЕрд▓्рдмрд░्рдЯ рдПрдХ्рдХा рдЪौрдХ            рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдЬोрди                      55 - 65

рдХрдЪрд╣рд░ी рдЪौрдХ                     рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдЬोрди                      55 - 65 

рдЕрд╢ोрдХ рдирдЧрд░                     рд░िрд╣ाрдпрд╢ी рдЬोрди                         45 - 55 

➧ рдзрдирдмाрдж рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рд░िрдХॉрд░्рдб рдХिрдП рдЧрдП। рдпрд╣ां рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдмोрд░्рдб рдиे рддीрди рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рджीрдкाрд╡ाрд▓ी рдХे рджिрди рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рдЬांрдЪ рдХी, рдЬिрд╕рдоें рд╣ीрд░ाрдкुрд░ рдЗрд▓ाрдХे рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा 107 рдкॉрдЗंрдЯ 5 рдбेрд╕ीрдмрд▓ рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рд╕्рддрд░ рд░рд╣ा рд╡рд╣ी рдмैंрдХ рдоोрдб़ рдоें 107 рдкॉрдЗंрдЯ 2  рдбेрд╕ीрдмрд▓ рдФрд░ рдмрд░рдЯांреЬ рдоें 106 рдкॉрдЗंрдЯ 7 рдбेрд╕ीрдмрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рджрд░्рдЬ рдХिрдпा рдЧрдпा 

Previous Page:рдЭाрд░рдЦंрдб  рдоें рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

                                                                        Next Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдк्рд░рдпाрд╕


Share:

Monday, November 15, 2021

Jharkhand me Bhumi Pradushan Ke Karan Aur Prabhav (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡)

рдЭाрд░рдЦंрдб  рдоें рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

➧ рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╕े рдЕрднिрдк्рд░ाрдп рдЬрдоीрди рдкрд░ рдЬрд╣рд░ीрд▓े, рдЕрд╡ांрдЫिрдд рдПрд╡ं рдЕрдиुрдкрдпोрдЧी рдкрджाрд░्рдеों рдХी рднूрдоि рдоें рд╡िрд╕рд░्рдЬिрдд рдХрд░рдиे рд╕े рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рд╕े рднूрдоि рдХा рдиिрдо्рдиीрдХрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै рддрдеा рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рд▓ोрдЧों рдХी рднूрдоि рдХे рдк्рд░рддि рдмрдв़рддी рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдХे рдХाрд░рдг рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै। 

 рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг

(i) рдХृрд╖ि рдоें рдЙрд░्рд╡рд░рдХों, рд░рд╕ाрдпрдиों рддрдеा рдХीрдЯрдиाрд╢рдХों рдХा рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ । 

(ii) рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЗрдХाрдЗрдпों, рдЦाрдиों рддрдеा рдЦрджाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдХрд▓े рдаोрд╕ рдХрдЪрд░े рдХा рд╡िрд╕рд░्рдЬрди। 

(iii) рднрд╡рдиों, рд╕рдб़рдХों рдЖрджि рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдаोрд╕ рдХрдЪрд░े рдХा рд╡िрд╕рд░्рдЬрди

(iv) рдХाрдЧрдЬ рддрдеा рдЪीрдиी рдоिрд▓ों рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдкрджाрд░्рдеों рдХा рдиिрдкрдЯाрди, рдЬो рдоिрдЯ्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддे। 

(v) рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХी рдеैрд▓िрдпों рдХा рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ, рдЬो рдЬрдоीрди рдоें рджрдмрдХрд░ рдирд╣ीं рдЧрд▓рддी। 

 (vi) рдШрд░ों, рд╣ोрдЯрд▓ों рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЗрдХाрдЗрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рдиिрдкрдЯाрди, рдЬिрд╕рдоेँ  рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ, рдХрдкрдб़े, рд▓рдХрдб़ी, рдзाрддु, рдХाँрдЪ, рд╕ेрд░ाрдоिрдХ, рд╕ीрдоेंрдЯ рдЖрджि рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ै। 

➧ рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡

(i) рдХृрд╖ि рдпोрдЧ्рдп рднूрдоि рдХी рдХрдоी

(ii) рднोрдЬ्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд╕्рд░ोрддों рдХो рджूрд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ

(iii) рднू-рд╕ंрдЦ्рд▓рди рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ाрдиिрдпां 

(iv) рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рддрдеा рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдоें рд╡ृрдж्рдзि

рдЭाрд░рдЦंрдб  рдоें рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 10 рд▓ाрдЦ рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдХृрд╖ि рдпोрдЧ्рдп рднूрдоि рдХा рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि (рдкी.рдПрдЪ. 5.5 рд╕े рдХрдо) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрддी рд╣ैं ।  

➧ рдпрджि рд╡िрднिрди्рди рдХृрд╖ि рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкрдб़рдиे рд╡ाрд▓े рдЬिрд▓ों рдоें рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдХी рд╕्рдеिрддि рдХो рджेрдЦें рддो рдЙрдд्рддрд░ी-рдкूрд░्рд╡ी рдЬोрди (рдЬोрди-IV) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЬाрдорддाрдб़ा, рдзрдирдмाрдж, рдмोрдХाрд░ो, рдЧिрд░िрдбीрд╣, рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдФрд░ рд░ांрдЪी рдХे рдХुрд▓ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा 50% рд╕े рдЕрдзिрдХ рднूрдоि рдЕрдо्рд▓ीрдп рд╕рдорд╕्рдпा рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рд╣ै । 

 рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрдаाрд░ी рдЬोрди (рдЬोрди -V) рдоें рд╕िрдордбेрдЧा, рдЧुрдорд▓ा рдФрд░ рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा рдоें 69 рд╕े 72% рддрдХ рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдкрд▓ाрдоू, рдЧрдв़рд╡ा рдФрд░ рд▓ाрддेрд╣ाрд░ рдоें рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ 16% рд╕े рдХрдо рд╣ै, рджрдХ्рд╖िрдгी-рдкूрд░्рд╡ी рдЬोрди (рдЬोрди -VI) рдоें рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╣ै 

➧ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рддीрдиों рдЬिрд▓ों-рд╕рд░ाрдпрдХेрд▓ा, рдкूрд░्рд╡ी рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕िंрд╣рднूрдо рдоें рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓  70% рдХे рдХрд░ीрдм рд╣ै рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣рдо рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдЭाрд░рдЦंрдб рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдоृрджा рдЕрдо्рд▓ीрдпрддा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рд╣ै 

➧ рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ 

➧ рдЧेрд╣ूं , рдордХ्рдХा, рджрд▓рд╣рди рдПрд╡ं рддिрд▓рд╣рди рдлрд╕рд▓ों рдХी рдЙрдкрдЬ рд╕ंрддोрд╖рдк्рд░рдж рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддी рд╣ै

 рдоृрджा рдЕрдо्рд▓ीрдпрддा рдХे рдХाрд░рдг рдПрд▓рдпूрдоिрдиिрдпрдо, рдоैрдЧрдиीрдЬ рдФрд░ рд▓ोрд╣ा рдЕрдзिрдХ рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдкौрдзों рдХो рдЕрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдд्рдкाрджрди рдкрд░ рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै

➧ рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдоें рдоुрдЦ्рдпрдд: рдлाрд╕्рдлेрдЯ, рд╕рд▓्рдлрд░, рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдПрд╡ं рдмोрд░ॉрди рдХी рдХрдоी рд╣ोрддी рд╣ै

 рдЕрдо्рд▓ीрдп рднूрдоि рдоें рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди рдХा рд╕्рдеिрд░ीрдХрд░рдг рдФрд░ рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╡िрдШрдЯрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЬीрд╡ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдПрд╡ं рдХाрд░्рдпрдХुрд╢рд▓рддा рдоें рдХрдоी рдЖ рдЬाрддी рд╣ै

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ों рдХा рд╡िрддрд░рдг рдФрд░ рд╡िрд╡рд░рдг

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдоुрдЦ्рдп рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ों рдоें рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рдПрд╡ं рд╕рд▓्рдлрд░ рдХी рдХрдоी рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै рдХुрд▓ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 66 % рднाрдЧ рдоें рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рдПрд╡ं 38% рднाрдЧ рдоें рд╕рд▓्рдлрд░ рдХी рдХрдоी рдкाрдИ рдЧрдИ рд╣ै

 рдкोрдЯेрд╢िрдпрдо рдХी рд╕्рдеिрддि рдХुрд▓ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे 51 рдк्рд░рддिрд╢рдд рднाрдЧ рдоें рдиिрдо्рди рд╕े рдордз्рдп рд╣ै

➧ рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди рдХी рд╕्рддिрдеि 70% рднाрдЧ рдоें рдиिрдо्рди рд╕े рдордз्рдпрдо рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдХाрд░्рдмрди 47% рднाрдЧ рдоें рдордз्рдпрдо рд╕्рдеिрддि рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै

 рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рдХी рдХрдоी рд╣ोрдиे рдХे рдиुрдХрд╕ाрди 

(i) рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рдХी рдХрдоी рджрд▓рд╣рдиी рдФрд░ рддिрд▓рд╣рдиी рдлрд╕рд▓ों рдХी рдЙрдкрдЬ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै

(ii) рдлрд╕рд▓ рд╡िрд▓ंрдм рд╕े рдкрдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдмीрдЬों рдпा рдлрд▓ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдХрдоी рдЖрддी рд╣ै

 рдЙрдкाрдп

(i) рдЬрд╣ां рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рдХी рдХрдоी рд╣ो, рдоिрдЯ्рдЯी рдЬांрдЪ рдк्рд░рддिрд╡ेрджрди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕िंрдЧрд▓ рд╕ुрдкрд░ рдлाрд╕्рдлेрдЯ (SPP) рдпा рдбी. рдП. рдкी. рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП

(ii) рд▓ाрд▓ рдПрд╡ं рд▓ैрдЯीрд░िрдЯिрдХ рдоिрдЯ्рдЯीрдпों  рдоें рдЬिрд╕рдХा рдкी.рдПрдЪ.(PH) рдоाрди 5.5 рд╕े рдХрдо рд╣ो, рд░ॉрдХ рдлाрд╕्рдлेрдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХाрдлी рд▓ाрднрджाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै 

➧ рд╕рд▓्рдлрд░ рдХी рдХрдоी рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдиुрдХрд╕ाрди 

(i) рдХीрдЯ-рд╡्рдпाрдзि рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмреЭрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдлрд╕рд▓ों рдХी рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдШрдЯрддी рд╣ै рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рдлрд╕рд▓ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдмрд░्рдмाрдж рд╣ो рдЬाрддे рд╣ै

 рдЙрдкाрдп

(i) рдЬिрди рдЬिрд▓ों рдоें рд╕рд▓्рдлрд░ рдХी рдХрдоी рдЬ्рдпाрджा рдкाрдИ рдЧрдИ рд╣ै, рд╡рд╣ां рдПрд▓. рдПрд╕. рдкी. рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рдЗрд╕рдХी рдХрдоी рдХो рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै

(ii) рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕, рдЬिрдк्рд╕рдо рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рднी рд╕рд▓्рдлрд░ рдХी рдХрдоी рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдоें рд▓ाрднрджाрдпрдХ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рджрд▓рд╣рдиी рдПрд╡ं рддिрд▓рд╣рдиी рдлрд╕рд▓ों рдоें рд╕рд▓्рдлрд░ рдпुрдХ्рдд рдЦाрдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд▓ाрднрджाрдпी рд╣ोрддा рд╣ै 

Previous Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

                                                          Next Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡


Share:

Jharkhand me Jal Pradushan Ke Karan Aur Prabhav (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЬрд▓ рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рдЕрдерд╡ा рдЕрдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рдкрджाрд░्рдеों рдХी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдХाрд░рдг рдЬрдм рдЬрд▓ рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдЬैрд╕े рд░ंрдЧ, рд╕्рд╡ाрдж рдЖрджि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрддा рд╣ै, рддो рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдкाрдиी рдХा рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ोрдиा рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै

 рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдоें рдЬीрд╡ाрдгु, рд░рд╕ाрдпрди рдФрд░ рдХрдг  рдЬैрд╕े рдк्рд░рджूрд╖рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЬрд▓ рдХा рд╕ंрджूрд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдкाрдиी рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг 

(i) рдоाрдирд╡ рдорд▓ рдХा рдирджिрдпों, рдирд╣рд░ों рдЖрджि рдоें рд╡िрд╕рд░्рдЬрди

(ii) рд╕рдлाрдИ рддрдеा рд╕ीрд╡рд░ (рдорд▓-рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ рдкाрдЗрдк) рдХा рдЙрдЪिрдд рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рди рд╣ोрдиा

(iii) рд╡िрднिрди्рди рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЗрдХाрдЗрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рдХрдЪрд░े рддрдеा рдЧंрджे рдкाрдиी рдХा рдирджिрдпों рддрдеा рдирд╣рд░ों рдоें рд╡िрд╕рд░्рдЬрди рдХрд░рдиा 

(iv) рдХृрд╖ि рдХाрд░्рдпों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЬрд╣рд░ीрд▓े рд░рд╕ाрдпрдиों рдФрд░ рдЦाрджों рдХा рдкाрдиी рдоें рдШुрд▓рдиा

(v) рдирджिрдпों рдоें рдХूрдб़े-рдХрдЪрд░े, рдоाрдирд╡-рд╢рд╡ों рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдк्рд░рдеाрдУं рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдШрд░ेрд▓ु рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рд╕рдоीрдк рдХे рдЬрд▓ рд╕्рд░ोрдд рдоें рд╡िрд╕рд░्рдЬрди

(vi) рдЧंрджे рдиाрд▓ों, рд╕ीрд╡рд░ों рдХे рдкाрдиी рдХा рдирджिрдпों рдоें рдЫोрдб़ा рдЬाрдиा

(v) рдХрдЪ्рдЪा рдкेрдЯ्рд░ोрд▓, рдХुрдУं рд╕े рдиिрдХाрд▓рддे рд╕рдордп рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै 

(vi) рдХुрдЫ рдХीрдЯрдиाрд╢рдХ рдкрджाрд░्рде рдЬैрд╕े рдбीрдбीрдЯी, рдмीрдПрдЪрд╕ी рдЖрджि рдХे рдЫिрдб़рдХाрд╡ рд╕े рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рддрдеा рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЬाрдирд╡рд░ों рдПрд╡ं рдордЫрд▓िрдпों рдЖрджि рдХो рд╣ाрдиि рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै  рдЕंрддрддः рдЦाрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं 

 рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡

(i) рдЗрд╕рд╕े рдордиुрд╖्рдп,рдкрд╢ु рддрдеा рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдЦрддрд░ा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рд╕े рдЯाрдЗрдлाрдЗрдб, рдкीрд▓िрдпा, рд╣ैрдЬा, рдЧैрд╕्рдЯ्рд░िрдХ рдЖрджि рдмीрдоाрд░िрдпां рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ैं। 

(ii) рдЗрд╕рд╕े рд╡िрднिрди्рди рдЬीрд╡ рддрдеा рд╡рдирд╕्рдкрддि рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै

(iii) рдЗрд╕рд╕े рдкीрдиे рдХे рдкाрдиी рдХी рдХрдоी рдмрдв़рддी рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдирджिрдпों, рдирд╣рд░ों рдпрд╣ां рддрдХ рдХी рдЬрдоीрди рдХे рднीрддрд░ рдХा рдкाрдиी рднी рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै

(iv) рд╕ूрдХ्рд╖्рдо-рдЬीрд╡ рдЬрд▓ рдоें рдШुрд▓े рд╣ुрдП рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХे рдПрдХ рдмрдб़े рднाрдЧ рдХो рдЕрдкрдиे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं рдЬрдм рдЬрд▓ рдоें рдЬैрд╡िрдХ рдж्рд░рд╡ рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं рддрдм рдЬрд▓ рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХрдо рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдЬрд▓ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЬीрд╡-рдЬंрддुрдУ рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै

(v) рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдЬрд▓ рд╕े рдЦेрддों рдоें рд╕िंрдЪाрдИ рдХрд░рдиे рдкрд░ рдк्рд░рджूрд╖рдХ рддрдд्рд╡ рдкौрдзे рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рдЬाрддे рд╣ैं рдЗрди рдкौрдзों  рдЕрдерд╡ा рдЗрди рдХे рдлрд▓ों рдХो рдЦाрдиे рд╕े рдЕрдиेрдХ рднрдпंрдХрд░ рдмीрдоाрд░िрдпां рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं

(vi) рдордиुрд╖्рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдкृрде्рд╡ी рдХा рдХूрдб़ा-рдХрдЪрд░ा рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдбाрд▓ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдирджिрдпाँ  рднी рдЕрдкрдиा рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдЬрд▓ рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЙрд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдЪेрддाрд╡рдиी рджी рд╣ै, рдХि рдпрджि рднू-рдордз्рдп рд╕ाрдЧрд░ рдоें рдХूрдб़ा-рдХрдЪрд░ा рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдбाрд▓рдиा рдмंрдж рди рдХिрдпा рдЧрдпा рддो рдбॉрд▓्рдлिрди рдФрд░ рдЯूрдиा рдЬैрд╕े рд╕ुंрджрд░ рдордЫрд▓िрдпों рдХा рдпрд╣ рд╕ाрдЧрд░ рднी рдХрдм्рд░рдЧाрд╣ рдмрди рдЬाрдПрдЧा 

(vii) рдФрдж्рдпोрдпोрдЧिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдкрджाрд░्рде рдк्рд░ाрдпः рдХ्рд▓ोрд░ीрди, рдЕрдоोрдиिрдпा, рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рд╕рд▓्рдлाрдЗрдб, рдЬрд╕्рддा рдиिрдХिрд▓ рдПрд╡ं рдкाрд░ा рдЖрджि рд╡िрд╖ैрд▓े рдкрджाрд░्рдеों рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं 

(viii) рдпрджि рдЬрд▓ рдкीрдиे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдерд╡ा рдЗрд╕ рдЬрд▓ рдоें рдкрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдордЫрд▓िрдпों рдХो рдЦाрдиे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдкрд╣ुंрдЪ рдЬाрдП рддो рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЕंрдзाрдкрди, рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧो рдХा рд▓рдХрд╡ा рдоाрд░ рдЬाрдиा рдФрд░ рд╢्рд╡рд╕рди рдХ्рд░िрдпा рдЖрджि рдХा рд╡िрдХाрд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै рдЬрдм рдпрд╣ рдЬрд▓, рдХрдкрдб़ा рдзोрдиे рдЕрдерд╡ा рдирд╣ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдд्рд╡рдЪा рд░ोрдЧ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै  

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рдк्рд░рднाрд╡ 

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рдЦрддрд░ा рджिрди рдк्рд░рддिрджिрди рдмрдв़рддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХी рдЙрдЪ्рдЪ рдХ्рд╖рдорддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рд╕ंрдХेंрдж्рд░рдг рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╣ोрдиा рдиिрд░ंрддрд░ рдмрдв़ рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै 

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХो рдоुрдЦ्рдпрддः рд╕рддрд╣ी рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдПрд╡ं рднौрдо рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рджोрдиों рд╣ी рд░ूрдк рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЪूрдХिं рднौрдо  рдЬрд▓ рд╕्рддрд░ рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдЦрдирди рдХा рдЕрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рддрд░ीрдХा рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдзрдирдмाрдж рдХा рдЭрд░िрдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░  рдПрд╡ं рд╕्рд╡рдпं рдзрдирдмाрдж рд╢рд╣рд░ рдЖрджि рд╣ैं। 

➧ рд╡рд╣ीं рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдиिрд╕्рддाрд░рдг рдиे рджाрдоोрджрд░ рдХो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдирджी рд╣ोрдиे рдХा рджрд░्рдЬा рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рд╣ै

➧ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी рднी рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдЪрдкेрдЯ рдоें рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХрдИ рдирджिрдпों рдХो рд╢рд╣рд░ी рд╡िрдХाрд╕ рдиे рдЕрдкрдиे рдоें рд╕рдоा рд▓िрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рдкाрд░िрддंрдд्рд░ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП рд░ाँрдЪी рдХा рд╣рд░рдоू рдирджी, рдЬो рдХрднी рдордз्рдпрдо рдЖрдХाрд░ рдХी рдирджी рдеी, рдкрд░ंрддु рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдпрд╣ рд╢рд╣рд░ी рдмреЬी рдиाрд▓ों рдоें рдмрджрд▓ рдЪुрдХी рд╣ै। 

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдкाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░  рдПрд╡ं рд░ांрдЪी рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдХे рдХिрдиाрд░ों рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдХрдИ рдЬрд▓ рдк्рд░рдкाрддों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдкрд░्рдпрдЯрди рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдкрд░्рдпрдЯрдХों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрди рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрддों рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рд╕िंрдЧрд▓ рдпूрдЬ рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा, рдЗрди рдЬрд▓ рдк्рд░рдкाрддों рдХी рдЖрдпु рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЦрдб़ा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै рдЕрддः рдЗрд╕ рдкрд░ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। 

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдирджिрдпों рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рд╕्рдеिрддि

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдоें рджाрдоोрджрд░ рдирджी рдХा рдк्рд░рджुрд╖рдг

 ➧ рдЗрд╕ рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рджूрд╖рдг рдкैрджा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдж्рдпोрдЧ рдЕрд╡рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рд▓рдЧрднрдЧ 130Mn рд▓ीрдЯрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдФрд░ 65 рдоिрд▓िрдпрди рд▓ीрдЯрд░ рдЕрдиुрдкрдЪाрд░िрдд рдШрд░ेрд▓ु рдорд▓-рдЬрд▓ рдк्рд░рддिрджिрди рджाрдоोрджрд░ рдирджी рдХो рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। 

➧ рджाрдоोрджрд░ рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдХрдЪрд░ों рдХा рдЬрдоाрд╡ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬो рд╡рд░्рд╖ा рдХे рджिрдиों рдоें рдлैрд▓рдХрд░ рдирджिрдпों рдоें рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। 

➧ рдлрд▓ рд╕्рд╡рд░ुрдк рдирджिрдпों рдХा рдЬрд▓ рдПрд╡ं рднौрдо рдЬрд▓ рд╕्рддрд░ рджोрдиों рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै рдЬिрд╕ рдХाрд░рдг рдиिрдХрдЯрд╡рд░्рддी рдЧांрд╡ों рд╡ рдХрд╕्рдмों рдкрд░ рдЬрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि рдирд▓рдХूрдк рдПрд╡ं рдХुрдЖँ рдХे рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╕ूрдЦ рдЬाрддे рд╣ैं। 

➧ рджाрдоोрджрд░ рдШाрдЯी рдХे рдХोрдпрд▓ा рдоें рдеोрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕рд▓्рдлрд░ рдПрд╡ं рдкाрдпрд░ाрдЗрдЯ рдХी рднी рд╡िрдж्рдпрдоाрди рд╣ै। 

➧ рджाрдоोрджрд░ рдоें рд▓ोрд╣े рдХी рдоाрдд्рд░ा рдоें 1 рд╕े 6mg/1 рд╣ै। рдпрдж्рдпрдкि рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдХिंрддु рдкрд░िрддंрдд्рд░  рдХे рд▓िрдП рдЗрдирдХी рдпрд╣ рдоाрдд्рд░ा рдкрд░ рдоाрдд्рд░ा рднी рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ рдЗрд╕рд╕े рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдПрд╡ं рд╕्рд╡ рдиिрдпрдорди рдХी рдШрдЯрдиा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрддा рд╣ै।  

➧ рджाрдоोрджрд░ рдирджी рдоें рдоैрдЧ्рдиीрдЬ, рдХ्рд░ोрдоिрдпрдо, рд╢ीрд╢ा, рдкाрд░ा, рдл्рд▓ूрд░ाрдЗрдЯ рдХैрдбрдоिрдпрдо рдФрд░ рддांрдмा рдЖрджि рдХी рдоाрдд्рд░ा рднी рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬो рдоुрдЦ्рдпрддः рдЗрдирдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдХी рдЕрд╡рд╕ाрджो рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। 

➧ рдЗрди рдЫोрдЯे рдХрдгों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдордиुрд╖्рдпों рдоें рдХрдИ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдХрдордЬोрд░ी, рдПрдиोрд░ेрдХ्рд╕िрдпा, рджिрд▓्рдкेрдк्рд╕िрдпा, рдоुंрд╣ рдоें рдзाрддु рдХा рд╕्рд╡ाрдж, рд╕рд░ рджрд░्рдж , рд╣ाрдИ рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ рдФрд░ рдПрдиेрдоिрдпा рдЖрджि рдоुрдЦ्рдп рд╣ैं। 

➧ рджाрдоोрджрд░ рдХी рдЕрд╡рд╕ाрджो рдоें рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдФрд░ рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо рдХी рдХрдоी рддрдеा рдкोрдЯेрд╢िрдпрдо рдХा рд╕ंрдХेंрдж्рд░рдг рд╣ै рдЗрди рдЕрд╡рд╕ाрджों рдоें рдЖрд░्рд╕ेрдиिрдХ, рдкाрд░ा, рд╢ीрд╢ा, рдХ्рд░ोрдоिрдпрдо, рддांрдмा, рдЬिंрдХ, рдоैрдЧрдиीреЫ, рд▓ोрд╣ा рдФрд░ рдЯिрдЯैрдиिрдпрдо рдЬैрд╕े рдзाрддु рднी рдоिрд▓рддे рд╣ैं।  

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рджाрдоोрджрд░ рдирджी рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ рджाрдоोрджрд░ рдХा рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╕े рдХाрдлी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै, рджाрдоोрджрд░ рдПрд╡ं рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдХे рдЬрд▓ рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рдоाрдд्рд░ा рдЙрдЪ्рдЪ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдкेрдпрдЬрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрди рдирджिрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।  

➧ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी рдХा рдк्рд░рджूрд╖рдг 

➧ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी рд░ांрдЪी рдирдЧрд░ рд╕े 16 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рджрдХ्рд╖िрдг-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдирдЧреЬी рдЧांрд╡ (рд░ाрдиी рдЪुрд╡ा)  рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рд╕े рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै

➧ рдпрд╣ рд▓рдЧрднрдЧ 28,928 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдкрдиा рдмेрд╕िрди рдмрдиाрддी рд╣ै рдЗрд╕ рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХंрдкрдиी рдЯाрдЯा рдЗрд╕्рдкाрдд рдиिрдЧрдо рд▓िрдоिрдЯेрдб (рдЯिрд╕्рдХो) рдмрд╕ा рд╣ुрдЖ рд╣ै 

➧ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдоें рдкाрдпा рдЧрдпा рдХि рдирдЧреЬी рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЧाрд▓ूрдбीрд╣ рддрдХ рд╣ै рдпрд╣ рдирджी рдкांрдЪ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдХाрдлी рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╣ै:- 

рдХ्рд╖ेрдд्рд░                                           рдк्рд░рджूрд╖рдг

(i) рдирдЧрд░ी рд╕े рд╣рд░ीрдоा рдбैрдо                    рджрд░्рдЬрдиों рдЪाрд╡рд▓ рдоिрд▓

(ii) рд╣рд░ीрдоा рдбैрдо рд╕े рдЧेрддрд▓рд╕ूрдж рдбैрдо       рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी, рд░ांрдЪी рдирдЧрд░ рдХी рдиाрд▓िрдпाँ 

(iii) рдЧेрддрд▓рд╕ूрдж рдбैрдо рд╕े рдЪांрдбिрд▓ рдбैрдо     рдоुрд░ी рдПрд▓्рдпुрдоीрдиिрдпрдо рдХाрд░рдЦाрдиा

(iv) рдЪांрдбिрд▓ рдбैрдо рд╕े рдЧाрд▓ूрдбीрд╣ рдмрд░ाрдЬ   рд╢рд╣рд░ी рдХрдЪрд░ा, рдЙрдж्рдпोрдЧ 

(v) рдЧाрд▓ूрдбीрд╣ рдмрд░ाрдЬ рд╕े рдЖрдЧे рддрдХ       рд╢рд╣рд░ी рдХрдЪрд░ा, рдЙрдж्рдпोрдЧ

➧ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी рд░ांрдЪी рд╕े рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрддे-рдкрд╣ुंрдЪрддे рд▓рдЧрднрдЧ рд╕ूрдЦ рдЬाрддी рд╣ै рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рд╢рд╣рд░ рдоें рдоाрдирдЧो рдкुрд▓ рд╕े рдирджी рдЬрд▓ рдХे рдЧुрдЬрд░рдиे рдХे рджौрд░ाрди рдмрджрдмू рд╕ाрдл рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ां рдЬрд▓ рдХे рд╕рдб़рдиे рдХी рдХ्рд░िрдпा рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै 

Previous Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдкрд░िрдгाрдо

                                                            Next Page:рдЭाрд░рдЦंрдб  рдоें рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

Share:

Wednesday, October 27, 2021

Jharkhand me Pradusan Ke Karan Ewam Parinam (рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдкрд░िрдгाрдо)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдкрд░िрдгाрдо

➧ рдРрд╕े рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдкрджाрд░्рде рд╣ै рдЬो рд╡ाрдпु, рднूрдоि рдФрд░ рдкाрдиी рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдХाрд░рдг рдЬीрд╡िрдд рдк्рд░ाрдгिрдпों рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै

➧ рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдЧैрд╕ों, рдж्рд░рд╡ों рддрдеा рдЕрди्рдп рдЦрддрд░рдиाрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рднी рдкाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। 

➧ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдХुрдЫ рдРрд╕े рд╡िрд╖ाрдХ्рдд рдкрджाрд░्рде рднी рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдХाрд░рдг рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рд╣рд╡ा рдЕрд╢ुрдж्рдз, рдк्рд░рджूрд╖рдХ, рджूрд╖िрдд рдпा рдЦрддрд░рдиाрдХ рдкрджाрд░्рде рдХे рд░ूрдк рдоें рддрдм्рджीрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬो рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рдЕрдиुрдкрдпुрдХ्рдд рдпा рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं

➧ рдк्рд░рджुрд╖рдг рдХे рдк्рд░рдХाрд░ 

(I) рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг

(II) рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг 

(III) рднूрдоि рдк्рд░рджूрд╖рдг 

(IV) рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдкрд░िрдгाрдо

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡

➧ рдпрд╣ рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдзुрдЖँ рдПрд╡ं рд░рд╕ाрдпрдиों рдЬैрд╕े рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рджूрд╖рдХों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╣рд╡ा рдХा рд╕ंрджूрд╖рдг рд╣ै рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╕ंрджूрд╖рдг рдкрджाрд░्рдеों рдХे рдЬрд▓рдиे рд╕े рдпा рд╡ाрд╣рдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рдЧैрд╕ों рдпा рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХे рдЙрдк-рдЙрдд्рдкाрдж рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдзुрдЖँ рдХे рдХाрд░рдг рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं

 рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╡ाрд░्рдоिंрдЧ рдХो рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै

 рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг 

(I) рд╡ाрд╣рдиों рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдзुрдЖं

(II) рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЗрдХाрдЗрдпों рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдзुрдЖं рддрдеा рд░рд╕ाрдпрди 

(III) рдЖрдг्рд╡िрдХ рд╕ंрдпंрдд्рд░ों рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕ें рддрдеा рдзूрд▓-рдХрдг 

(IV) рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рдкेрдб़ рдкौрдзे рдХे рдЬрд▓рдиे рд╕े, рдХोрдпрд▓े рдХे рдЬрд▓рдиे рд╕े рддрдеा рддेрд▓ рд╢ोрдзрди рдХाрд░рдЦाрдиों рдЖрджि рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдзुрдЖं

(V) рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рдЧैрд╕ рдЬैрд╕े-рдЬрд▓рд╡ाрд╖्рдк, So2

➧ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡ 

➧ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╣рдоाрд░े рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рддрдеा рд╣рдоाрд░े рдКрдкрд░ рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддे рд╣ैं। рдЙрдирдоें рд╕े рдХुрдЫ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ैं :-

(i) рд╣рд╡ा рдоें рдЕрд╡ांрдЫिрдд рдЧैрд╕ों рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рд╕े рдордиुрд╖्рдп, рдкрд╢ुрдУं рддрдеा рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХो рдЧंрднीрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै 

➧ рдЗрд╕рдоें рджрдоा, рд╕рд░्рджी-рдЦांрд╕ी, рдЕंрдзाрдкрди, рд╢्рд░рд╡ рдХा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиा, рдд्рд╡рдЪा рд░ोрдЧ рдЬैрд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпां рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ैं  

➧ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рдХे рдмाрдж рдЬрдирдиिрдХ рд╡िрдХृрддिрдпाँ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рддрдеा рдЕрдкрдиी рдЪрд░рдо рд╕ीрдоा рдкрд░ рдпрд╣ рдШाрддрдХ рднी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै  

(ii) рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рд╕े рд╕рд░्рджिрдпों рдоें рдХोрд╣рд░ा рдЫाрдпा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЗрд╕рд╕े рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рджृрд╢्рдпрддा рдоें рдХрдоी рдЖрддी рд╣ै рддрдеा рдЖंрдЦों рдоें рдЬрд▓рди рд╣ोрддी рд╣ै। 

(iii) рдУрдЬोрди рдкрд░рдд, рд╣рдоाрд░ी рдкृрде्рд╡ी рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рдЧैрд╕ рдХी рдкрд░рдд рд╣ै, рдЬो рд╣рдоें рд╕ूрд░्рдп рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдЕрд▓्рдЯ्рд░ाрд╡ाрдпрд▓ेрдЯ рдХिрд░рдгों рд╕े рдмрдЪाрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдЬीрди рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдЕрдиुрд╡ांрд╢िрдХीрдп рддрдеा рдд्рд╡рдЪा рдХैंрд╕рд░ рдХे рдЦрддрд░े рдмрдв़ рдЬाрддे рд╣ैं। 

(iv) рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдкृрде्рд╡ी рдХा рддाрдкрдоाрди рдмрдв़рддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рд╕ूрд░्рдп рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЧрд░्рдоी рдХे рдХाрд░рдг рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоें рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб, рдоिрдеेрди рддрдеा рдиाрдЗрдЯ्рд░рд╕ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै , рдЬो рдХि рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рд╣ै। 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡ 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЦрдиिрдЬों рдХे рдЙрдд्рдЦрдирди рдХा рдЕрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк, рдмрдв़рддा рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдПрд╡ं рдиिрдЬी рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЖрджि рд╡िрд╖рдп рд╡рд╕्рддु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рд╣ै। 

 рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЧ्рд░ीрдирдкीрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рд╕рд░्рд╡े рдоें рджेрд╢ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдХ рд╢рд╣рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЭрд░िрдпा рдХो рд╢ीрд░्рд╖ рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЬो рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдмрдв़рддे рдоाрдд्рд░ा рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рдЬрдЧ рд╣ोрдиे рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै।  

➧ рдмрдб़े рд╢рд╣рд░ों рдоें рдзрдирдмाрдж ,рд░ांрдЪी, рдмोрдХाрд░ो рдФрд░ рд░ाрдордЧрдв़ рдЬैрд╕े рд╢рд╣рд░ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рд╣ै। рд╢िрдХाрдЧो рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди 'рдПрдкिрдХ' рдж्рд╡ाрд░ा рддैрдпाрд░ рд╡ाрдпु рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдЬीрд╡рди рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдХे рдирдП рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рдЧंрднीрд░ рд╕्рдеिрддि рдХे рдХाрд░рдг рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा рдоें рдФрд╕рдд 4.4 рд╡рд░्рд╖ рдХрдо рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै

 рджेрд╢ों рдоें рдоेрдЯ्рд░ो рд╢рд╣рд░ों рдХी рддрд░рд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╡ाрдпु рднी рдЬрд╣рд░ीрд▓ी рд╣ोрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдПрдпрд░ рдХ्рд╡ाрд▓िрдЯी рд▓ाрдЗрдл рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ांрдЪी, рдЧोрдб्рдбा рдФрд░ рдХोрдбрд░рдоा рдХे рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी рдФрд╕рдд рдЬीрд╡рди рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 5 рд╡рд░्рд╖ рдЕрдзिрдХ рдЬी рд╕рдХрддे рд╣ै, рдЕрдЧрд░ рд╡ाрдпु рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (W.H.O) рдбрдм्рд▓्рдпू.рдПрдЪ.рдУ. рдХे рджिрд╢ा рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╣ो 

➧ рд░ाрдЬрдзाрдиी рд░ांрдЪी рд╕рдоेрдд рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдЕрди्рдп рдЬिрд▓े рдФрд░ рд╢рд╣рд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХा рдЬीрд╡рди рдХाрд▓ рднी рдШрдЯ рд░рд╣ा рд╣ै  рд╡े рдмीрдоाрд░ рдЬीрд╡рди рдЬी рд░рд╣े рд╣ैं  рдЧोрдб्рдбा рдХे рд▓ोрдЧों рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓ 5 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдШрдЯ рдЧрдпा рд╣ै  

➧ рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХोрдбрд░рдоा, рд╕ाрд╣ेрдмрдЧंрдЬ, рдмोрдХाрд░ो, рдкрд▓ाрдоू рдФрд░ рдзрдирдмाрдж рднी рдЗрд╕ी рд╕ूрдЪी рдоें рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ां рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рдЬीрд╡рди рдХाрд▓ рдХ्рд░рдорд╢:  4 рдкॉрдЗंрдЯ 9 рд╡рд░्рд╖, 4.8 рд╡рд░्рд╖, 4.8 рд╡рд░्рд╖, 4.7 рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ 4.7 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдШрдЯ рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ां рдХे рд▓ोрдЧों рдХा рдЬीрд╡рдирдХाрд▓ рдЗрддрдиा рд╣ी рдмрдв़ рдЬाрддा, рдЕрдЧрд░ рд▓ोрдЧ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣рд╡ा рд╕े рд╕ांрд╕ рд▓ेрддे।

 рдЙрдирдХी рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा рдХी рдЙрдо्рд░ рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЕрдЧрд░ рд╡рд╣ां рдХे рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ рдоें рдоौрдЬूрдж рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рддрдд्рд╡ों  рдПрд╡ं рдзूрд▓рдХрдгों рдХी рд╕рдШрдирддा 10 рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдк्рд░рддि рдХ्рдпूрдмिрдХ рдоीрдЯрд░ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ो, рдПрдХ्рдпूрдПрд▓рдЖрдИ рдХे рдЖंрдХрдб़े рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдЬрдзाрдиी рд░ांрдЪी рдХे рд▓ोрдЧ 4.1 рдЬ्рдпाрджा рдЬी рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЕрдЧрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдоाрдирдХों рдХो рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा рдЬाрдП

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмोрд░्рдб (рдЬेрдПрд╕рдкीрд╕ीрдмी) рдиे рджिрд╡ाрд▓ी рдХी рд░ाрдд рдмिрд░рд╕ा рдЪौрдХ рдкрд░ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░ाрдИ

 рджीрдкाрд╡рд▓ी рдХे рджिрди рд╡ाрдпु рдоें pm10 (рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдзूрд▓рдХрдг) рдХी рдФрд╕рдд рдоाрдд्рд░ा рдоाрдирдХ рд╕े 175 рдкॉрдЗंрдЯ 96 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЕрдзिрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдпी 

 рдЗрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕ांрд╕, рдлेрдлрдб़े, рдПрд▓рд░्рдЬी рд░ोрдЧिрдпों рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдмрдв़рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै । рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдкीрдПрдо 2.5 (рдЕрддि рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдзूрд▓рдХрдг)  рднी рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕ीрдоा рд╕े 95.08% рдЕрдзिрдХ рддрдХ рд░िрдХॉрд░्рдб рдХिрдпा рдЧрдпा

Previous Page: рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी

Next Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬрд▓ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

Share:

Saturday, June 26, 2021

Jharkhand Ke Apwah Tantra (рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░)

Jharkhand Ke Apwah Pranali

➧ рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЬैрд╡ рдоंрдбрд▓ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдзрди рд╣ै, рдЬो рдк्рд░рдХृрддि рдк्рд░рджрдд рд╣ै 

➧ рд╡рд░्рд╖ा рдХे рдЬрд▓ рдПрд╡ं рджूрд╕рд░े рд╕्рд░ोрдд рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдЬрд▓ рдХे рдмрд╣ाрд╡ рдХी рд╕рдордЧ्рд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиी рдЬाрддी рд╣ै

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдирджिрдпां, рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдПрд╡ं рдЧрд░्рдо рдЬрд▓рдХुंрдб рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдоें рдмрдб़ी рдЖрдХाрд░ рд╡ाрд▓ी рдирджिрдпां рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрд╣ां рдХी рдЕрдзिрдХांрд╢ рдирджिрдпां рдЫोрдЯे рдЖрдХाрд░ рдХी рд╣ै

➧ рдпे рдирджिрдпां рд╕рджाрдиीрд░ा рднी рдирд╣ीं рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдХा рд╕्рд░ोрдд рдЕрдорд░рдХंрдЯрдХ рдХे рдкрд╣ाреЬी рдпा рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे рдкрдаाрд░ рдж्рд░ोрдгी рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░

➧ рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЭाрд░рдЦंрдб рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд▓िрдП рдЕрддि-рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЖрд░्рдХिрдпрди  рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рддрдеा  рдиीрд╕ рдЬैрд╕े рдЪрдЯ्рдЯाрдиे рдкाрдпी рдЬाрддी рд╣ै

 рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХी рдЫिрдж्рд░рддा рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै, рдлрд▓рдд: рднूрдоिрдЧрдд рдЬрд▓ рдард╣рд░ рдирд╣ीं рдкाрддा  рдЕрддः рд░ाрдЬ्рдп рдоें рднूрдоिрдЧрдд рднंрдбाрд░ рдЬрд▓ рд╕ीрдоिрдд рд╣ै

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдирджिрдпों рдХी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा

(i) рдпрд╣ां рдХी рдирджिрдпां рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ै
(ii) рдпे рдирджिрдпां рд╢िрдХ्рд╖ाрдПं, рдордд्рд╕्рдпрдкाрд▓рди, рдкрди-рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рд╕ाрдзрди рд╣ै 
(iii) рдпे рдирджिрдпां рдкेрдпрдЬрд▓ рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд░ोрдд рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрддी рд╣ै


рдпे рдирджिрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा 

(i) рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдЕрдзिрдХांрд╢ рдирджिрдпां рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдУрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрдХрд░ рдЧंрдЧा рдоें рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै рдпा рдлिрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдХी рдУрд░ рдмрд╣рддे рд╣ुрдП рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी рдоें рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै 

(ii) рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдирджिрдпों рдоें рдоाрд░्рдЧ рдмрджрд▓рдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдирд╣ीं рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпे рдХрдаोрд░ рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрддी рд╣ै


(iv) рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдирджिрдпां рдоाрдирд╕ूрди рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै рдЕрд░्рдеाрдд рдмрд░рд╕ाрдд рдХे рдоौрд╕рдо рдоें рдЗрдирдоें рдмाрдв़ рдЖрддी рд╣ै, рдкрд░рди्рддु рдЧрд░्рдоी рдХे рдоौрд╕рдо рдкрд░ рдпрд╣ рд╕ूрдЦ рдЬाрддी рд╣ैं рд╕ोрди рдЗрд╕рдХा рдЕрдкрд╡ाрдж рд╣ै 

(v) рдпрд╣ां рдХी рдирджिрдпां рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕्рдеिрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдиौрдХाрдЪाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рдирд╣ीं рд╣ोрддी  

➧ рдирджिрдпों рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рддрде्рдп

➧ рд╕ोрди рдирджी рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╕рднी рдирджिрдпां рдмрд░рд╕ाрддी рд╣ै, рдЕрд░्рдеाрдд рдоौрдирд╕ूрди рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै 

➧ рдоोрд░/ рдордпूрд░ाрдХ्рд╖ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдирджी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдиौрдХाрдпाрди рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै 

➧ рдЧंрдЧा рдирджी рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдЬिрд▓े рд╕ाрд╣рдмрдЧंрдЬ рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ै рдЗрд╕рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП 2009 рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдЧंрдЧा рдирджी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдЧрдаिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै


➧ рджाрдоोрджрд░ рдФрд░ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджिрдпों рдХी рдЖрдХाрд░िрдХी рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдирджिрдпां рдирд╡ोрди्рдоेрд╖рдг (рдкुрдирд░्рдпोрд╡рди) рдХी рдк्рд░рдХिрдпा рд╕े рдЧुрдЬрд░ी рд╣ै 

 рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдФрд╕рдд рд╡рд░्рд╖ा 125 рд╕े 150 рд╕ेंрдЯीрдоीрдЯрд░ рд╣ै рдЬрдмрдХि рдпрд╣ां рдХी рдирджिрдпों рдХी рдХ्рд╖рдорддा 18 рдкॉрдЗंрдЯ 18 рдмिрд▓िрдпрди рдХ्рдпूрдмिрдХ рдоीрдЯрд░ рд╣ै

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें 8 рдирджी рдмेрд╕िрди рд╣ै - рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдпрд▓, рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрдпрд▓, рд╢ंрдЦ, рджाрдоोрджрд░, рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा, рдЦैрд░рдХрдИ, рдЕрдЬрдп, рдордпूрд░ाрдХ्рд╖ी

 рдирджी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдХा рд╡िрднाрдЬрди

рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рдЕрдкрд╡ाрд╣ :- рд╕ोрди, рдкुрдирдкुрди, рд╕рдХрд░ी, рдлрд▓्рдЧु, рдХрд░рдордиाрд╕ा, рдкांрдЪрдиे, рдХिрдпूрд▓
 
рдЙрдд्рддрд░ी-рдкрд╢्рдЪिрдо рдЕрдкрд╡ाрд╣ :- рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдпрд▓, рдФрд░ंрдЧा, рдЕрдоाрдирдд 

рдкूрд░्рд╡ी рдЕрдкрд╡ाрд╣ :- рджाрдоोрджрд░, рдмрд░ाрдмрд░, рдЕрдЬрдп, рдордпूрд░ाрдХ्рд╖ी, рдм्рд░рдо्рд╣ाрдгी

рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдкрд╡ाрд╣  :- рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрдпрд▓, рд╢ंрдЦ   

рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ी рдЕрдкрд╡ाрд╣ :- рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा, рдЦрд░рдХрдИ, рдХाँрдЪी, рд░ाрдвू рдХрд╕ाрдИ, рд╕ंрдЬрдп   
 

➧ рдЙрдд्рддрд░ी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░

➧ рдпрд╣ рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░  рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд▓िрдП рдЙрддрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдордз्рдп рднाрдЧ рдоें рдЕрдкрдиा рдк्рд░рд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░  рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддी рд╣ै
➧ рдЗрд╕ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ (рдк्рд░рдЦंрдб-рдЪौрдкाрд░рдг) рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ी рдЪрддрд░ा, рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдбрд░рдоा рдЬिрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рднू-рднाрдЧ рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ै рдЗрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ोрди, рдХрд░्рдордиाрд╕ा,рдкुрдирдкुрди, рдлрд▓्рдЧु, рд╕рдХрд░ी, рдкंрдЪाрдиे, рдХिрдпूрд▓ рдЖрджि рдирджिрдпां рдмрд╣рддी рд╣ै

(i) рд╕ोрди рдирджी :- рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рдоैрдХाрд▓ рд╢्рд░ेрдгी рдХा рдЕрдорд░рдХंрдЯрдХ рдкрд╣ाрдб़ी рд╣ै 
➧ рдЗрд╕े рд╕ोрдирднрдж्рд░ рдПрд╡ं рд╣िрд░рдг्рдпрд╡ाрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдоें рд╕ुрдирд╣рд░ी рд░ेрдд рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै 
➧ рдЧрдв़рд╡ा-рдкрд▓ाрдоू рдХी рд╕ीрдоा рдХो рдЫूрддे рд╣ुрдП рдпрд╣ рдирджी рд╕ीрдзे рдкूрд░्рд╡ рдХी рдУрд░ рдмрд╣рддे рд╣ुрдП рдЧंрдЧा рдирджी рдоें рдоिрд▓ рдЬाрддी рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ैं

(ii) рдкुрдирдкुрди рдирджी :- рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдкрдаाрд░ी рднाрдЧ рдПрд╡ं рдЗрд╕рдХा рдоुрд╣ाрдиा рдЧंрдЧा рдирджी рд╣ै 
➧ рдЗрд╕ рдирджी рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 200 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै 
➧ рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рджрд░рдзा рдФрд░ рдоोрд░рд╣рд░ рд╣ै 
➧ рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдЪрддрд░ा рд╕े рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдФрд░ंрдЧाрдмाрдж, рдЧрдпा, рдкрдЯрдиा рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЧंрдЧा рдирджी рд╕े рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै
 рдЗрд╕рд╕े рдХीрдХрдЯ рдПрд╡ं рдмрдоाрдЧрдзी  рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै

(iii)  рд╕рдХрд░ी рдирджी :- рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ी рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे рдкрдаाрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдЧंрдЧा рдХे рддाрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдкрдиा рдоुрд╣ाрдиा рдмрдиाрддी рд╣ै➧ рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдХिрдЙрд▓ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ै
➧ рдЗрд╕ рдирджी рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдоाрд░्рдЧ рдмрджрд▓рдиे рд╣ेрддु рдХुрдЦ्рдпाрдд рд╣ैं

(iv) рдлрд▓्рдЧु рдирджी :- рдЗрд╕े рдЕंрддः рд╕рд▓िрд▓ा рдХे рдиाрдо рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджी рдиिрд░ंрдЬрдиा рдПрд╡ं рдоोрд╣рдиा рд╣ै  
➧ рдпрд╣ рдЫोрдЯा рдиाрдЧрдкुрд░ рдкрдаाрд░ рдХा рдЙрдд्рддрд░ी рднाрдЧ рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдХे рдкрдаाрд░ (рдЪрддрд░ा рдЬिрд▓े) рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдкुрдирдкुрди рд╕े рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै  
➧ рдЗрд╕ рдирджी рдХे рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै 
 рдкिрддृрдкрдХ्рд╖ рдХे рд╕рдордп рд╕्рдиाрди рдПрд╡ं рдкिंрдбрджाрди рд╣ेрддु рд▓ोрдЧ рдпрд╣ां рдЖрддे рд╣ैं 
 рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХेрд╡рд▓ рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рд╣ै 

 рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ 

➧ рдЗрд╕ рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдкрд▓ाрдоू рдк्рд░рдоंрдбрд▓ рдоें рд╣ै рдЗрд╕ рдЕрдлрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпां рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं :-

(i) рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдпрд▓ рдирджी :- рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рд░ांрдЪी рдкрдаाрд░ рдХे рдордз्рдп рднाрдЧ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै
 рдпрд╣ рдЧрдв़рд╡ा, рдкрд▓ाрдоू, рд▓ाрддेрд╣ाрд░ рд╣ोрддे рд╣ुрдП рд╕ोрди рдирджी рдоें рдЬाрдХрд░ рдЧिрд░рддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 260 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдФрд░ंрдЧा рдПрд╡ं рдЕрдоाрдирдд рд╣ै 
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд▓ाрддेрд╣ाрд░ рдЬिрд▓े рдоें рдмूрдв़ाрдШाрдШ рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд, рдЬो рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕рдмрд╕े рдКंрдЪा рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рд╣ै рдФрд░ рдЬिрд╕рдХी рдКंрдЪाрдИ 450 рдлीрдЯ рд╣ै рдЗрд╕ी рдирджी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै

(ii) рдФрд░ंрдЧा рдирджी :- рдпрд╣ рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा рдЬिрд▓े рдХे рдХिрд╕рдХो рдк्рд░рдЦंрдб рдХे рдЙрдд्рддрд░ी рд╕ीрдоा рд╕े рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै
➧ рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпां  рдШाрдШрд░ी, рдЧोрд╡ा рдиाрд▓ा, рдзाрдзрд░ी, рд╕ुрдХрд░ी рдЖрджि рд╣ै 
➧ рдпрд╣ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рд▓ेрд╕्рд▓ीрдЧंрдЬ рдФрд░ рдмрд░рд╡ाрдбीрд╣ рдХी рд╕ीрдоा рдмрдиाрддे рд╣ुрдП рдХोрдпрд▓ рдирджी рдоें рдЬाрдХрд░ рдЧिрд░рддी рд╣ै

(iii) рдЕрдоाрдирдд рдирджी :-  рдпрд╣ рдЪрддрд░ा рдЬिрд▓े рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдмाрд▓ूрдоाрде рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдкांрдХी рдк्рд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддी рд╣ै 
➧ рдЗрд╕рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпां рдЬिрдЬोрдИ, рдоाрдИрд▓ा, рдЬрдоुрдиिрдпाँ, рдЦैрд░ा, рдЪाрдХो, рд╕рд▓ाрд╣ी, рдкाрдЯрдо рдЖрджि рд╣ै

➧ рдкूрд░्рд╡ी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ 

(i) рджाрдоोрджрд░ рдирджी :- рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕्рдеिрдд рдЫोрдЯा рдиाрдЧрдкुрд░ рдкрдаाрд░ рдХे рдЯोрд░ी (рд▓ाрддेрд╣ाрд░) рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд╣ुрдЧрд▓ी рдирджी рдоें рдоिрд▓рддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 592 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдпрд╣ рдирджी рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें 290 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░рддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХा рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ 12,800 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рддрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдмрд░ाрдХрд░, рдмोрдХाрд░ो, рдХोрдиाрд░, рдЬрдоुрдиिрдпा, рдХрддрд░ी рдЖрджि рд╣ैं 
➧ рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ, рдЧिрд░िрдбीрд╣, рдзрдирдмाрдж, рдмोрдХाрд░ो, рд▓ाрддेрд╣ाрд░, рд░ांрдЪी, рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा рдЖрджि рдЬिрд▓े рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрддी рд╣ै 
➧ рдЗрд╕े рджेрд╡рдирджी, рдмंрдЧाрд▓ рдХा рд╢ोрдХ рдЖрджि рдиाрдоों рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै
 рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдирджी рд╣ै 
➧ рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी рдФрд░ рдмрдб़ी рдирджी рд╣ै

(ii) рдмрд░ाрдХрд░ рдирджी :- рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рдЫोрдЯा рдиाрдЧрдкुрд░ рдХा рдкрдаाрд░ рд╣ै 
➧ рдпрд╣ 225 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░ рджाрдоोрджрд░ рдирджी рдоें рдЬाрдХрд░ рдЧिрд░рддी рд╣ै
➧ рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ, рдЧिрд░िрдбीрд╣, рдзрдирдмाрдж рдЖрджि рдЬिрд▓े рдоें рдЕрдкрдиा рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмрдиाрддी рд╣ैं

(iii) рдЕрдЬрдп рдирджी :- рдпрд╣ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुंрдЧेрд░ рдЬिрд▓े рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 288 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рднाрдЧीрд░рде рдирджी рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдЕрдкрдиा рдоुрд╣ाрдиा рдмрдиाрддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдкрдерд░ो рдПрд╡ं рдЬрдпंрддी рдХा рдиाрдо рдЖрддा рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рджेрд╡рдШрд░, рджुрдордХा, рдЬाрдорддाрдб़ा рд╣ै

(iv) рдордпूрд░ाрдХ्рд╖ी рдирджी :-рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рдд्рд░िрдХूрдЯ рдкрд╣ाрдб़ी (рджेрд╡рдШрд░) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै
 рдпрд╣ рдХुрд▓ 250 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे рд╣ुрдЧрд▓ी рдоें рдЬाрдХрд░ рдоिрд▓рддी рд╣ै
➧ рдЗрд╕ рдирджी рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдзोрд╡ाрдЗ, рдЯिрдкрд░ा, рднाрдорд░ी рд╣ै 
➧ рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рджुрдордХा, рд╕ाрд╣िрдмрдЧंрдЬ, рджेрд╡рдШрд░ рдФрд░ рдЧोрдб्рдбा рд╣ै
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЗрд╕ рдирджी рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдиौрдЧाрдо्рдп рдирджी рд╣ै

(v) рдм्рд░ाрд╣्рдордгी рдирджी :- рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рджुрдордХा рдЬिрд▓े рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рджुрдзрд╡ा рдкрд╣ाрдб़ी рд╕े рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдЧुрдорд░ो рдФрд░ рдРрд░ो рдоुрдЦ्рдп рд╣ैं 
➧ рдпрд╣ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे рд╣ुрдЧрд▓ी рдоें рдЕрдкрдиा рдоुрд╣ाрдиा рдмрдиाрддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХा рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рджुрдордХा, рд╕ाрд╣िрдмрдЧंрдЬ, рджेрд╡рдШрд░, рдЧोрдб्рдбा рд╣ै

(vi) рдЧुрдоाрдиी рдирджी :- рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХी рдкрд╣ाрдб़ी рд╣ै 
➧ рдпрд╣ рдЕрдкрдиा рдоुрд╣ाрдиा рдЧंрдЧा рдирджी (рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓) рдоें рдмрдиाрддी рд╣ै
 рдпрд╣ рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдЙрдд्рддрд░ी-рдкूрд░्рд╡ी рдЦंрдб рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддी рд╣ै
 рдЗрд╕ рдирджी рдХे рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпां рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдоेрд░ेрд▓ рдирджी рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рдЖрдХрд░ рдмुреЭेрдд рдХे рдкाрд╕ рдоिрд▓рддी рд╣ै 
рдЕрди्рдп рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рдУрд░ рд╕े рдЫोрдЯी рдирджिрдпां рдЖрдХрд░ рдоिрд▓рддी рд╣ै, рдЬो рдЫोрдЯे рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддे рд╣ैं

(vii) рдмंрд╕ोрд▓ोрдИ :- рдЗрд╕ рдирджी рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рдЧोрдб्рдбा рдЬिрд▓े рдХे рдмांрд╕ рдкрд╣ाрдб़ी рд╕े рд╣ुрдЖ рд╣ै 
➧ рдпрд╣ рджुрдордХा рдХे рдкрдЪाрд╡ाрд░ा рдХे рдирдЬрджीрдХ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддी рд╣ै рддрдеा рдоुрд░ाрд░ाрдИ рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рдХे рдкाрд╕ рдЧंрдЧा рдоें рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै

➧ рджрдХ्рд╖िрдгी-рдкूрд░्рд╡ी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░

➧ рдЗрд╕ рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рд░ेрдЦा, рд░ाрдвू, рдЦрд░рдХрдИ, рдХांрдЪी, рд╕ंрдЬрдп, рдХрд╕ाрдИ рдЖрджि рдирджिрдпां рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै
 
(i) рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी :- рдпрд╣ рд░ांрдЪी рдХे рдирдЧреЬी (рдк्рд░рдЦंрдб) рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдХрд░ीрдм 470 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी рдоें рдЧिрд░рддी рд╣ै
➧ рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдирджी рд╣ै рдЬो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी рдоें рдЧिрд░рддी рд╣ै, рдЕрди्рдпрдеा рд╕рднी рдирджिрдпां рдХिрд╕ी рдиा рдХिрд╕ी рдирджी рдоें рдЬाрдХрд░ рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै 
➧ рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджिрдпों рдоें рдХाрдХрд░ो, рдХांрдЪी, рдЦрд░рдХрдИ, рдЬाрдорд░ू, рд░ाрдвू, рд╕ंрдЬрдп рдЖрджि рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै 
➧ рдЗрд╕рдХी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд░ांрдЪी рдФрд░ рд╕िंрд╣рднूрдо рдоें рд╣ै
➧ рдЗрд╕े рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдирджी рдХे рдиाрдо рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рдирджी рдХी рд░ेрдд рдоें рд╕ोрдиे рдХा рдЕंрд╢ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
 рдЗрд╕ी рдирджी рдкрд░ рд╣ुंрдбрд░ू рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै 

(ii) рдЦрд░рдХрдИ рдирджी :- рдЭाрд░рдЦंрдб рдФрд░ рдЙрдб़ीрд╕ा рдХे рдордз्рдп рд╕ीрдоा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЦрд░рдХрдИ рдирджी рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рдЗрд╕ рдирджी рдкрд░ рдЦрд░рдХрдИ рдЬрд▓ाрд╢рдп рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╕्рдеिрдд рд╣ै
 рдпрд╣ рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдХे рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХे рдХिрдиाрд░े рд▓ौрд╣рдирдЧрд░ी рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै

(iii) рдХाँрдЪी :- рдЗрд╕ рдирджी рдкрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рджрд╢рдо рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рд╕्рдеिрдд рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдКंрдЪाрдИ 144 рдлीрдЯ рд╣ैрд╣ै
 рдпрд╣ рд░ाрдвू рдирджी рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджी рд╣ै

➧ рджрдХ्рд╖िрдгी рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ 

 рдЗрд╕ рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░ рдоें рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрдпрд▓ рдПрд╡ं рдФрд░ рд╢ंрдЦ рдирджी рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
(i) рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрдпрд▓ :- рдпрд╣ рд░ांрдЪी рдХे рдирдЧреЬी рдк्рд░рдЦंрдб рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд╢ंрдЦ рдирджी (рдЙрдб़ीрд╕ा) рдоें рдЧिрд░рддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рдХुрд▓ рд▓ंрдмाрдИ 470 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд╣ै
 рдЗрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджी рдХाрд░ो рд╣ै 
➧ рдЗрд╕рдХा рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा, рдЧुрдорд▓ा, рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕िंрд╣рднूрдо рдФрд░ рд░ांрдЪी рдоें рд╣ै
 рд╢ंрдЦ рдирджी рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдпрд╣ рдЙрдб़ीрд╕ा рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдордгी рдирджी рдХे рдиाрдо рд╕े рднी рдЬाрдиी рдЬाрддी рд╣ै

(ii) рд╢ंрдЦ рдирджी :- рдпрд╣ рдЧुрдорд▓ा рдХे рдЪैрдирдкुрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 240 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░ рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрдпрд▓ рдоें рдоिрд▓рддी рд╣ै
 рдЗрд╕рдХे рдЕрдкрд╡ाрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рдЧुрдорд▓ा рдЬिрд▓ा рдЖрддा рд╣ै


 
Share:

Monday, June 14, 2021

Jharkhand Ke Pramukh Udyog (рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рдпोрдЧ)

Jharkhand Ke Pramukh Udyog

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рд╕े рд╕ंрдкрди्рди рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै рднाрд░рдд рдХे рдХुрд▓ рдЦрдиिрдЬ рднंрдбाрд░ рдХा 40% рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

➧ рдЦрдиिрдЬों рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХे рдХाрд░рдг рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрдкाрд░ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПं рдоौрдЬूрдж рд╣ैं рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╕े рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╡ृрдж्рдзि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рдмрдв़ेंрдЧे 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рдпोрдЧ

рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг

 рд╡рди рд╕ंрд╕ाрдзрди рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ  :- рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд▓ाрд╣, рдЧोंрдж, рд╕ाрд▓ рдХे рдмीрдЪ, рдорд╣ुрдЖ рдХे рдлूрд▓ рдПрд╡ं рдмीрдЬ, рддेंрджूрдкрдд्рддा рдЖрджि рд▓рдШु рд╡рдиोрдд्рдкाрдж рд╣ैं

➧ рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХाрдЧрдЬ, рдЕрдЦрдмाрд░ी рдХाрдЧрдЬ, рд▓ुрдЧрджी рдЖрджि рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХी рднी рдЕрдкाрд░ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПं рд╣ैं

➧ рдЦाрдж्рдп рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдЙрдж्рдпोрдЧ :- рдЭाрд░рдЦंрдб рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдм्рдЬी рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕рдм्рдЬिрдпों рдоें рдЯрдоाрдЯрд░, рдЖрд▓ू, рднिंрдбी, рдЧोрдмी, рд╢рдХрд░рдХंрдж рддрдеा рдлрд▓ों рдоें рдЕрдорд░ूрдж, рдЖрдо рдЖрджि рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ोрддा рд╣ै

➧ рдкाрдкрдб़, рдЪрдЯрдиी, рддंрдмाрдХू рдЖрджि рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгрдпुрдХ्рдд рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рд▓िрдП рднी рдпрд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै

➧ рдХृрд╖ि рд╕рд╣ाрдпрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ :- рдЗрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЕрдЪाрд░, рдЪрдЯрдиी, рдлрд▓ों рдХा рдоुрд░рдм्рдмा, рдкिрд╕ा рдЕрдиाрдЬ рдЖрджि рдЙрдд्рдкाрдж рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рдЖрддे рд╣ैं 

➧ рд╕ूрддी рд╡рд╕्рдд्рд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ :- рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬाрддि рд╕рдоुрджाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╣рдердХрд░рдШे рд╕े рдХрдкрдб़े рдмुрдирдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ैрд░ांрдЪी рдЬिрд▓े рдоें рдУрд░рдоांрдЭी рдЧांрд╡ рдоें рд╕ूрдд рдХा рдХाрд░рдЦाрдиा рддрдеा рдЗрд░рдмा рд░ांрдЪी рдХा 'рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рд░ीрдЬрдирд▓ рд╣ैंрдбрд▓ूрдо рд╡ीрд╡рд░्рд╕ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी' рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै

рд░ेрд╢рдоी рд╡рд╕्рдд्рд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ :- рджेрд╢ рднрд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рддрд╕рд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдкрд▓ाрдоू, рд░ांрдЪी, рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдЖрджि рдЬिрд▓ों рдоें рд╣ोрддा рд╣ै рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдирдЧрдб़ी рд░ांрдЪी рдоें рддрд╕рд░ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХेंрдж्рд░ рдПрд╡ं рдЧोрдб्рдбा  рдоें рддрд╕рд░ рдХोрдЖрдкрд░ेрдЯिрд╡ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рддрд╕рд░ рд░ेрд╢рдо рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдСрд░्рдЧेрдиिрдХ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрд╢рди рднी рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

рд╡рд╕्рдд्рд░  рдЙрдж्рдпोрдЧ :- рд╡рд╕्рдд्рд░  рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХрдкрдб़ों рдХी рд╕िрд▓ाрдИ, рдХ्рд░рдп-рд╡िрдХ्рд░рдп, рдХрдкреЬा рдмुрдирдиा, рд░ंрдЧрдиा, рдзाрдЧा рдХाрддрдиा рдЖрджि рдЙрдж्рдпोрдЧ рдЖрддे рд╣ैं

рд▓рдХреЬी рдЙрдж्рдпोрдЧ  :- рдЗрд╕ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд▓рдХрдб़ी рдХी рдХрдЯाрдИ (рдЪिрд░ाрдИ), рдлрд░्рдиीрдЪрд░ рдмрдиाрдиा, рд▓рдХрдб़ी рдХा рдХ्рд░рдп-рд╡िрдХ्рд░рдп рдХрд░рдиा рдФрд░ рд▓рдХрдб़ी рдХे рдЦिрд▓ौрдиे рдмрдиाрдиा рдЖрджि рдЖрддा рд╣ै

➧ рдЕрди्рдп рдЙрдж्рдпोрдЧ :- рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЕрди्рдп рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рдзाрддु рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдЪрд░्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ, рд╕ाрдмुрди рдмрдиाрдиा, рдЪूрдб़िрдпां рдмрдиाрдиा, рдЕрдЧрд░рдмрдд्рддी, рдоोрдордмрдд्рддी рдмрдиाрдиा, рд╢рд╣рдж рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рдиा рдЖрджि рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ृрд╣рдж рдЙрдж्рдпोрдЧ (Large Industries)

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╡ृрд╣рдж рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рд╣ै 

➧ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ृрд╣рдд рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ै:- 

1- рд▓ौрд╣-рдЗрд╕्рдкाрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ 

рдЯाрдЯा рд▓ौрд╣ рдПрд╡ं рдЗрд╕्рдкाрдд рдХंрдкрдиी (рдЯाрдЯा рдЖрдпрд░рди рдПंрдб рд╕्рдЯीрд▓ рдХंрдкрдиी-рдЯिрд╕्рдХो)

➧ рдЯाрдЯा рдЖрдпрд░рди рдПंрдб рд╕्рдЯीрд▓ рдХंрдкрдиी рдпाрдиी рдЯिрд╕्рдХो рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдкूрд░्рд╡ी рд╕िंрд╣рднूрдо рдЬिрд▓े рдХे рд╕ाрдХрдЪी рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рджोрд░ाрдм рдЬी рдЯाрдЯा рдиे рдХी рдеी  

➧ рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдЯिрд╕्рдХो рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдЬрдорд╢ेрджрдЬी рдиौрд╕ेрд░рд╡ाрди рдЬी рдЯाрдЯा рдХा рдеा, рдкрд░ंрддु 1904 рдоें рдЗрдирдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा  рдкрд░ंрддु рдЬрдорд╢ेрджрдЬी рдЯाрдЯा рдХो рд╣ी рдЯिрд╕्рдХो рдХंрдкрдиी рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै

➧ рдЬрдорд╢ेрджрдЬी рдЯाрдЯा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╕ाрдХрдЪी рдХा рдиाрдо рдмाрдж рдоें рдмрджрд▓рдХрд░ рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рд╕ंрдпंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा рдФрд░ рдЦрд░рдХрдИ рдирджी рдХे рд╕ंрдЧрдо рдкрд░ рдХी рдЧрдИ

➧ рдЯिрд╕्рдХो рдХंрдкрдиी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1907 рдоें рдХी рдЧрдИ  рдкрд░рди्рддु рдпрд╣ाँ рд▓ौрд╣ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рдХाрд░्рдп 1911 рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ

рдЯिрд╕्рдХो рдХंрдкрдиी рдХो 

(i) рдХрдЪ्рдЪे рд▓ोрд╣े рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि  - рдиोрд╡ाрдоुंрдбी, рдЧुрдЖ, рд╣ोрдХ्рд▓ाрддрдмुрд░ु рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै 

(ii) рдХोрдпрд▓े рдХी рдЖрдкूрд░्рддि  - рдЭрд░िрдпा рдЦрджाрди рддрдеा рд░ाрдиीрдЧंрдЬ (рдмंрдЧाрд▓) рдЦрджाрди рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै

(iii) рдоैрдЧ्рдиीрдЬ рдПрд╡ं рдХ्рд░ोрдоाрдЗрдЯ - рдЪाрдИрдмाрд╕ा рдЦाрди рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै

(iv) рдЪूрдиा рдкрдд्рдерд░ рдПрд╡ं рдбोрд▓ोрдоाрдЗрдЯ - рд╕ुंрджрд░рдирдЧрд░ (рдЙрдб़ीрд╕ा) рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै

(v) рдЬрд▓ - рд╕्рдеाрдиीрдп рдирджिрдпों рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै 

➧ рд░ेрд▓рд╡े рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрд▓ рдХी рдвुрд▓ाрдИ рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рддрдХ рд╣ोрдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ै 
 рд╕рди 1948 рдоें рдЯाрдЯा рдоोрдЯрд░्рд╕ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдпрд╣ां 'рдЯाрдЯा рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдПंрдб рд▓ोрдХोрдоोрдЯिрд╡ рдХंрдкрдиी' (рдЯेрд▓्рдХो) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ
➧ рдпрд╣ां рдЯ्рд░рдХ, рд░ेрд▓рд╡े рд╡ैрдЧрди, рдмॉрдпрд▓рд░ рддрдеा рдЕрди्рдп рдЧाрдб़िрдпों рдХी рдЪेрдЪिрд╕ рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै
➧ 2005 рдоें рдЯिрд╕्рдХो рдХंрдкрдиी рдХा рдиाрдо рдмрджрд▓рдХрд░ рдЯाрдЯा рд╕्рдЯीрд▓ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा 
➧ рдЗрд╕ рдФрдж्рдпौрдЧिрдХ рдирдЧрд░ рдХो 'рдЯाрдЯाрдирдЧрд░' рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдФрдж्рдпौрдЧिрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै  

2- рдмोрдХाрд░ो рд▓ौрд╣ рд╕्рдЯीрд▓ рдк्рд▓ांрдЯ (Bokaro Steel Plant)

➧ рд╕рди 1964 рдоें рднाрд░рддीрдп рдЗрд╕्рдкाрдд рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдПрд╡ं рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ (рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ूрд╕) рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмोрдХाрд░ो рд▓ौрд╣ рдЗрд╕्рдкाрдд рдХंрдкрдиी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी
➧ рдпрд╣ां рдЙрдд्рдкाрджрди рдХाрд░्рдп 1972 рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдпा । рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рджूрд╕рд░ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд▓ौрд╣ рдЗрд╕्рдкाрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХेрди्рдж्рд░ рд╣ै
➧ рдпрд╣ рдХाрд░рдЦाрдиा рдмोрдХाрд░ो рдЬिрд▓े рдХे рдоाрд░ाрдлाрд░ी рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЧрд░्рдЧा рдбैрдо рдФрд░ рддेрдиुрдШाрдЯ (рджाрдоोрджрд░ рдШाрдЯी) рдХे рдиिрдХрдЯ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै
➧ рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд╕्рдЯीрд▓ рд╕ंрдпंрдд्рд░ рд╣ै рддрдеा рджेрд╢ рдХा рдЪौрдеा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓ौрд╣ рдЗрд╕्рдкाрдд рд╕ंрдпंрдд्рд░ рд╣ै
➧ рдпрд╣ рдХाрд░рдЦाрдиा рд╕ैрд▓ (рд╕्рдЯीрд▓ рдЕрдеॉрд░िрдЯी рдСрдл рдЗंрдбिрдпा-рд╕ेрд▓) рдХे рдЕрдзीрди рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै
➧ рдЗрд╕ рдк्рд▓ांрдЯ рд╕े рдоाрд▓ рдвुрд▓ाрдИ рдХे рд▓िрдП рджिрд▓्рд▓ी-рдХोрд▓рдХाрддा рдоाрд░्рдЧ рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै। рдпрд╣ рдоाрд░्рдЧ рдЙрдд्рдкाрдж рдХो рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै
➧ рдЗрд╕ рдк्рд▓ांрдЯ рдХो рд╕рд╕्рддी рдмिрдЬрд▓ी рдФрд░ рдЬрд▓ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рджाрдоोрджрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╕े рдХी рдЬाрддी рд╣ै

 рдЗрд╕ рд╕ंрдпंрдд्рд░ рдХो

(i) рд▓ौрд╣ рдЕрдпрд╕्рдХ  - рдХ्рдпोंрдЭрд░ рдЦाрди рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै
(ii)  рдХोрдпрд▓ा -       рдЭрд░िрдпा рдЦाрди рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै
(ii) рдЪूрдиा рдкрдд्рдерд░ -  рдкрд▓ाрдоू рдПрд╡ं рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै 
➧ рдпрд╣ां рд╣ॉрдЯ рд░ोрд▓्рдб рдХॉрдпрд▓, рд░ोрд▓्рдб рдк्рд▓ेрдЯ, рд░ोрд▓्рдб рд╢ीрдЯ, рдХोрд▓्рдб рд░ॉрд▓्рдб рдХॉрдпрд▓ рдЖрджि рдЙрдкрдХрд░рдг рддैрдпाрд░ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं 

3- рд░рд╕ाрдпрдиिрдХ рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ (Chemical Industry) 

➧ рд╡рд░्рд╖ 1951 рдоें рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рднाрд░рдд рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдиिрдЧрдо рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕िंрджрд░ी (рдзрдирдмाрдж) рдоें рдПрдХ рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдХाрд░рдЦाрдиे рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी  
➧ рджाрдоोрджрд░ рдШाрдЯी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╕े рдмिрдЬрд▓ी рдПрд╡ं рдЬрд▓ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рддрдеा рдмोрдХाрд░ो рд╕्рдЯीрд▓ рдк्рд▓ांрдЯ рд╕े рдХрдЪ्рдЪे рдоाрд▓ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдХी рдЬाрддी рд╣ै
➧ рдпрд╣ рдХाрд░рдЦाрдиा рдиाрдЗрдЯ्рд░ेрдб, рдЕрдоोрдиिрдпрдо рд╕рд▓्рдлेрдЯ рдФрд░ рдпूрд░िрдпा рдХा рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддा рд╣ै

4- рддांрдмा рдЙрдж्рдпोрдЧ (Copper Industry)

➧ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рддांрдмा рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдХाрд░рдЦाрдиा рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡рд░्рд╖ 1924 рдоें 'рдЗंрдбिрдпрди рдХॉрдкрд░ рдХाрд░рдкोрд░ेрд╢рди' рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдШाрдЯрд╢िрд▓ा рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдеा 
➧ рдШाрдЯрд╢िрд▓ा рдХे рдмेрджिрдпा рдПрд╡ं рдоुрд╕ाрдмрдиी рдХी рдЦाрдиों рд╕े рдХрдЪ्рдЪा рдЪूрд░्рдг рдиिрдХाрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЪूрд░्рдг рдмрдиाрдХрд░ рд░ोрдкрд╡े рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдордЙрднंрдбाрд░ा рдХाрд░рдЦाрдиे рддрдХ рд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै
 рд╡рд╣ां рдЙрд╕ рдЪूрд░्рдг рдХो рднрдЯ्рдЯी рдоें рдбाрд▓рдХрд░ рддांрдмे рд╕े рдЧंрдзрдХ рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
➧ рдЗंрдбिрдпрди рдХॉрдкрд░ рдХाрд░рдкोрд░ेрд╢рди рдиे 1930 рдоें рдШाрдЯрд╢िрд▓ा рдХे рдкाрд╕ рддांрдмा рд╢ोрдзрди рдХेंрдж्рд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рд╣ै

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рджो рдЕрди्рдп рд╕्рдеाрдиों рд╕े рднी рддांрдмा рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╣ोрддा рд╣ै
(i) рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рдХॉрдкрд░ рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрджूрдЧोрдб़ा рд╕े 
(ii) рдЗंрдбिрдпрди рдХेрдмрд▓ рдХंрдкрдиी рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рд╕े 

5- рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо рдЙрдж्рдпोрдЧ (Aluminum Industry)

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдХी рдЕрдиेрдХ рдЦाрдиे рд╣ैं рдпрд╣ां рднाрд░рдд рдоें рдХुрд▓ рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рдЕрдпрд╕्рдХ (рдПрд▓ुрдоिрдиा) рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 16% рднाрдЧ рдЙрдд्рдкाрджिрдд рд╣ोрддा рд╣ै
➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рднंрдбाрд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рднंрдбाрд░ рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा рдоें рд╣ै
 рд╕рди 1938 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рд░ांрдЪी рдХे рдиिрдХрдЯ рдоुрд░ी рдоें рдЗंрдбिрдпрди рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рдХंрдкрдиी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ
➧ рдмिрд░рд▓ा рд╕рдоूрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕ рдХंрдкрдиी рдХो рдЦрд░ीрджрдиे рдЬाрдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдХा рд╡рд░्рддрдоाрди рдиाрдо 'рд╣िंрдбाрд▓рдХो' (Hindustan Aluminium And Corporation- Hindalco Ltd) рд╣ै 
 рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХा рджूрд╕рд░ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рд╕ंрдпंрдд्рд░ рд╣ै
 рд╣िंрдбाрд▓рдХो рд╕ंрдпंрдд्рд░ рдХो рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХे рд░ूрдк рдоें рдХрдЪ्рдЪे рдоाрд▓ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рд▓ोрд╣рд░рджрдЧा рдПрд╡ं рдкрд▓ाрдоू рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै 
 рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдПрд▓ुрдоिрдиा рдХो рдХेрд░рд▓ рдХे рдЕрд▓рдордкुрд░рдо рдПрд╡ं рдЕрд▓рд╡ाрдп, рдХोрд▓рдХाрддा рдХे рдмेрд▓ूрд░ рддрдеा рдоुंрдмрдИ рдХे рд▓ेрдИ  рдХрд░рдЦाрдиों рдоें рднेрдЬा рдЬाрддा рд╣ै
 рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдмрд░्рддрди, рдмिрдЬрд▓ी рдХे рддाрд░, рдоोрдЯрд░, рд░ेрд▓ рдФрд░ рд╡ाрдпुрдпाрди рдмрдиाрдиे рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

6- рд╕ीрдоेंрдЯ рдЙрдж्рдпोрдЧ (Cement Industry)

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕ीрдоेंрдЯ рдХे рдХाрд░рдЦाрдиे рд╕िंрджрд░ी (рдзрдирдмाрдж), рдХुрдоाрд░рдбूрдмी (рдзрдирдмाрдж),  рдЬрд▓рдкा (рдкрд▓ाрдоू), рдЪाрдИрдмाрд╕ा (рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕िंрд╣рднूрдо), рдЭींрдХрдкाрдиी (рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕िंрд╣рднूрдо), рдЦेрд▓ाрд░ी (рд░ांрдЪी), рдмोрдХाрд░ो рдЖрджि  рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै
 рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЪूрдиा рдкрдд्рдерд░ рдПрд╡ं рдХोрдпрд▓े рдХे рднंрдбाрд░ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╕ीрдоेंрдЯ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╕्рдеिрддि рдмрдирддी рд╣ै
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рдердо рд╕ीрдоेंрдЯ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1921 рдоें рдЬрдкрд▓ा (рдкрд▓ाрдоू) рдоें рдХी рдЧрдИ рдеी
➧ рдЭींрдХрдкाрдиी, рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░, рдмोрдХाрд░ो рдПрд╡ं рд╕िंрджрд░ी рдоें рд╕ीрдоेंрдЯ рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕्рд▓ैрдЧ (Slag) рдПрд╡ं рд╕्рд▓ेрдЬ (Sludge) рд╕े рд╣ोрддा рд╣ैрдпрд╣ рд╕ीрдоेंрдЯ рдХाрд░рдЦाрдиों рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ै
➧ рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдХा рд▓ाрдлाрд░्рдЬ рд╕ीрдоेंрдЯ рдХाрд░рдЦाрдиा рдоें рд▓ौрд╣-рдЗрд╕्рдкाрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдЕрд╡рд╢िрд╖्рдЯ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै
➧ рд╕ीрдоेंрдЯ рдПрдХ рд╡рдЬрди рд╣्рд░ाрд╕ рд╡ाрд▓ा рдЙрдж्рдпोрдЧ рд╣ै рддрдеा рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг, рд╕рдб़рдХ рдиिрд░्рдоाрдг рдЬैрд╕े рдХाрд░्рдпों рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

7- рдХांрдЪ рдЙрдж्рдпोрдЧ (Glass Industry)

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХांрдЪ рдХा рдХाрд░рдЦाрдиा рд░ाрдордЧрдв़ рдЬिрд▓े рдоें рднुрд░рдХुंрдбा рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ 'рдЗंрдбो рдЖрд╕рдИ рдЧ्рд▓ाрд╕' рдиाрдо рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै
➧ рдХांрдЪ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рдХрдИ рд╕ाрд░े рдЦрдиिрдЬों рдХो рдХрдЪ्рдЪे рдоाрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े :- рд╕ीрд╕ा, рд╕िрд▓ीрдХा, рдЪूрдиा-рдкрдд्рдерд░, рд╕ुрд░рдоा, рд╢ीрд░ा, рдкोрдЯेрд╢िрдпрдо рдХाрд░्рдмोрдиेрдЯ, рд╕ुрд╣ाрдЧा, рд╕рд▓्рдлेрдЯ рдЖрджि 
➧ рдЗрд╕ рд╕рднी рдкрджाрд░्рдеों рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХी рдкрд╣ाрдб़ी рдоंрдЧрд▓ рдШाрдЯ рдФрд░ рдкрдд्рдерд░ рдШाрдЯ рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै

8- рдЕрдн्рд░рдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдЕрдн्рд░рдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдХрднी рджेрд╢ рдХा рдк्рд░рдердо рд░ाрдЬ्рдп рд╣ुрдЖ рдХрд░рддा рдеा, рддрдеा рдпрд╣ां рдЕрдн्рд░рдХ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЙрди्рдирдд рдХिрд╕्рдо рдХी рд░ूрдмी рдЕрдн्рд░рдХ рдкाрдпा рдЬाрддा рдеा 
➧ рдкрд░ंрддु рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдЕрдн्рд░рдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдмंрдж рд╣ै рддрдеा рдЕрдн्рд░рдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рдердо рд░ाрдЬ्рдп рдЖंрдз्рд░рдк्рд░рджेрд╢ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै 
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЕрдн्рд░рдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЦाрди рдХोрдбрд░рдоा рдЦाрди рд╣ै рдЕрдн्рд░рдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХोрдбрд░рдоा рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЧिрд░िрдбीрд╣ рдФрд░ рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдЬिрд▓े рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

9- рдХोрдпрд▓ा рдЙрдж्рдпोрдЧ

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХोрдпрд▓े рдХा рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рднंрдбाрд░ 82,439 рдоिрд▓िрдпрди рдЯрди рд╣ै, рдЬो рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХे рдХुрд▓ рдХोрдпрд▓ा рднंрдбाрд░ рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 26 рдкॉрдЗंрдЯ 16% рд╣ै рдХोрдпрд▓ा рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рд░ाрдЬ्рдп рдХा рддीрд╕рд░ा рд╕्рдеाрди рд╣ै
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЭрд░िрдпा, рдмोрдХाрд░ो, рд░ांрдЪी, рдЙрдд्рддрд░ी рдХрд░्рдгрдкुрд░ा, рдзрдирдмाрдж рдХी рдЦाрдиों рдоें рдХोрдпрд▓ा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХोрдпрд▓ा рдиिрдХाрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рдХंрдкрдиी рдмंрдЧाрд▓ рдХोрд▓ рдеी  
рд╡рд░्рдд्рддрдоाрди рдоें рдХोрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдХी рджो рдмрдб़ी рдЗрдХाрдЗрдпां рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै :-
(i) рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдХोрд▓ рдлीрд▓्рдб ,рд░ांрдЪी
(ii) рднाрд░рдд рдХोрдХिंрдЧ рдХोрд▓ рд▓िрдоिрдЯेрдб, рдзрдирдмाрдж
➧ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЦрдирди рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХेंрдж्рд░ рдзрдирдмाрдж рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1926 рдоें рд▓ॉрд░्рдб рдЗрд░рд╡िрди рдХे рд╕рдордп рдХी рдЧрдИ рдеीрдпрд╣ рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдЦрдирди рд╢ोрдз рдХेंрдж्рд░ рд╣ै рддрдеा рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЖрдИ.рдЖрдИ.рдЯी. рдХा рджрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै

10- рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдЙрдж्рдпोрдЧ 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд░ांрдЪी рдФрд░ рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░ рдоें рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै 

рд╣ेрд╡ी рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХॉрд░рдкोрд░ेрд╢рди-рдПрдЪ.рдИ.рд╕ी. (Heavy Engineering Corporation)

➧ рд╣ेрд╡ी рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХॉрд░рдкोрд░ेрд╢рди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖ 1958 (31 рджिрд╕ंрдмрд░) рдоें рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ूрд╕ рдФрд░ рдЪेрдХोрд╕्рд▓ोрд╡ाрдХिрдпा рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд░ांрдЪी, (рдЭाрд░рдЦंрдб) рдоें рдХी рдеी

➧ рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рдиे рдЕрдкрдиे рд░ांрдЪी рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди 15 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1963 рдХो рдПрдЪ.рдИ.рд╕ी. рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рдоंрджिрд░ рдХрд╣ा рдеा 

➧ рдпрд╣ рдПрд╢िрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╣ैрд╡ी рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХрд░рдЦाрдиा рдеा

➧ рдЗрд╕ рд╕ंрдпंрдд्рд░ рдоें 1964 рдИ.рдоें рдЙрдд्рдкाрджрди рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ 

➧ рдПрдЪ.рдИ.рд╕ी. рд╕्рдЯीрд▓, рдЦрдирди, рд░ेрд▓рд╡े, рдмिрдЬрд▓ी, рд░рдХ्рд╖ा, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдкрд░рдоाрдгु рдФрд░ рд░рдгрдиीрддि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдоें рдкूंрдЬी рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдкूрд░्рддिрдХрд░्рддाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं

➧ рдПрдЪ.рдИ.рд╕ी. рдХी рдХुрд▓ 3 рд╢ाрдЦाрдПँ рд╣ैं

➧ рдЬो рд░ांрдЪी рдХे рд╕рдоीрдк рд╣рдЯिрдпा рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ैं

(i) рднाрд░ी рдорд╢ीрди рдиिрд░्рдоाрдг рд╕ंрдпंрдд्рд░ (Heavy Machine Building Plan-HMBP) :- рдпрд╣ рд░ूрд╕ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै

➧ рдпрд╣ рд╕ंрдпंрдд्рд░ рдХिрд╕ी рднी рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдбिрдЬाрдЗрди рдХрд░рдиे рдХा рдЫрдорддा рд░рдЦрддा рд╣ै 

➧ рдпрд╣ рдЗрд╕ рдк्рд▓ांрдЯ рдоें рд▓ौрд╣-рдЗрд╕्рдкाрдд рд╕ंрдмंрдзी рднाрд░ी рдЙрдкрдХрд░рдг рдЬैрд╕े рдПрд╕्рдХेрд╡ेрдЯрд░, рдХ्рд░ेрди, рдСрдпрд▓, рдб्рд░िрд▓िंрдЧ, рдЙрдкрдХрд░рдг рдЖрджि  рдмрдиाрддे рд╣ैं рд╕ाрде рд╣ी рд╕ीрдоेंрдЯ, рдЦाрдж्рдп рддेрд▓, рдЦрдирди, рдб्рд░िрд▓िंрдЧ рдорд╢ीрди рдЖрджि рдХा рднी рдХाрд░्рдп рд╣ोрддा рд╣ै

(ii) рдлाрдЙंрдб्рд░ी реЮाрд░्реЫ рд╕ंрдпंрдд्рд░ (Foundry Forge Plant-FFT) - рдЗрд╕ рд╕рдпंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЪेрдХोрд╕्рд▓ोрд╡ाрдХिрдпा рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдпрд╣ рдПрдХ рдврд▓ाрдИ рднрдЯ्рдЯी рд╣ै 

➧ рдпрд╣ां рднाрд░ी рдорд╢ीрдиों рдПрд╡ं рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдмрдб़े-рдмрдб़े рдЙрдЪ्рдЪрддा рддाрдкीрдп рдмॉрдпрд▓ोрд░ो рдоें рдЧрд▓ाрдХрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЖрдХृрддिрдпों рдоें рдвाрд▓ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрди्рдп рджो рд╢ाрдЦाрдУं рдХी рдоांрдЧ рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै

(iii) рд╣ैрд╡ी рдорд╢ीрди рдЯूрд▓ рдк्рд▓ांрдЯ (Heavy Machine Tools Plants-HMTP) - рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд░ूрд╕ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдпрд╣ां рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдорд╢ीрди рдХे рдкुрд░्рдЬे рдмрдиाрдП рдЬाрддे рдеे рдмोрдХाрд░ो рд▓ौрд╣-рдЗрд╕्рдкाрдд рдХंрдкрдиी рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдорд╢ीрди рдФрд░ рдЙрдкрдХрд░рдг рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдпрд╣ीं рд╕े рдХी рдЬाрддी рд╣ै

11- рдпूрд░ेрдиिрдпрдо рдЙрдж्рдпोрдЧ 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдпूрд░ेрдиिрдпрдо рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдк्рд▓ांрдЯ рдкूрд░्рд╡ी рд╕िंрд╣рднूрдо рдЬिрд▓े рдоें рдШाрдЯрд╢िрд▓ा рдХे рдиिрдХрдЯ рдмाрджूंрд╣ुрдбांрдЧ рдЧांрд╡ рдоें рд▓рдЧाрдпा рдЬाрдиा рд╣ै
➧ рдЗрд╕рдХा рдЗрд╕рдХा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдиाрдо рддुрд░ाрдордбीрд╣ рдпूрд░ेрдиिрдпрдо рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд╣ोрдЧा
➧ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЗрд╕ рдХाрд░рдЦाрдиे рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै рдкрд░ंрддु рдпрд╣ рдХाрд░рдЦाрдиा рдЕрднी рдЖрд░ंрдн рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рд╣ै 
➧ рдПрдХ рдЕрдиुрдоाрди рдХे рддрд╣рдд рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें 40 рд▓ाрдЦ  рдЯрди рдпूрд░ेрдиिрдпрдо рдХा рднंрдбाрд░ рд╣ै

12- рд╡िрд╕्рдлोрдЯрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ 

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡िрд╕्рдлोрдЯрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдЖрдИ.рд╕ी.рдЖрдИ рдж्рд╡ाрд░ा рдЧोрдоिрдпा (рдмोрдХाрд░ो) рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा

13- рдХोрдпрд▓ा рдзोрд╡рди рдЙрдж्рдпोрдЧ(Coal Washeries Industry)

➧ рдХोрдпрд▓ा рдзोрд╡рди рдЧृрд╣ों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХोрдпрд▓े рд╕े рд╢ेрд▓,рдлाрдпрд░рдХ्рд▓े рдЖрджि рдЕрд╢ुрдж्рдзिрдпों рдХो рджूрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЬाрдоाрджोрдмा, рдмोрдХाрд░ो, рд▓ोрджрд▓ा, рдХрд░рдЧाрд▓ी, рджुрдЧрджा, рдкाрдерд░рдбीрд╣, рдХрд░्рдгрдкुрд░ा рдЖрджि рдк्рд░рдоुрдЦ рдХोрдпрд▓ा рдзोрд╡рди рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं
➧ рдХрд░рдЧाрд▓ी рдХोрд▓ рд╡ाрд╢рд░ी (рдмोрдХाрд░ो) рдПрд╢िрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдХॉрд▓ рд╡ाрд╢рд░ी рд╣ै 

14- рд░िрдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рдЙрдж्рдпोрдЧ (Refractory Industry) 

➧ рдЗрд╕ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЙрдЪ्рдЪ рддाрдк рд╕рд╣рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдзрдорди рднрдЯ्рдЯिрдпों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд▓ौрд╣-рдЗрд╕्рдкाрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рд╕рд╣िрдд рд╡िрднिрди्рди рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдЪिрд░рдХुंрдбा, рдХुрдоाрд░рдзुрдмी, рдзрдирдмाрдж, рд░ांрдЪी рд░ोрдб, рдоुрдЧ्рдоा рдЖрджि рдоें рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рд╣ै
➧ рджाрдоोрджрд░ рдШाрдЯी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкाрдпी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдоिрдЯ्рдЯी рдЗрд╕ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ेрддु рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै

15- рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ (Fertilizer Industry)

➧ рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рдердо рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдХाрд░рдЦाрдиा 1951 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рд╕िंрджрд░ी (рдзрдирдмाрдж) рдоें рдлрд░्рдЯिрд▓ाрдЗреЫрд░ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рджрд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै
➧ рдпрд╣ рдкूрд░्рд╡ी рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдХाрд░рдЦाрдиा рд╣ै  
➧ рдпрд╣ाँ рд╕े рдЕрдоोрдиिрдпрдо рд╕рд▓्рдлेрдЯ, рдиाрдЗрдЯ्рд░ेрдЯ рдПрд╡ं рдпूрд░िрдпा рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рдЕрди्рдп рдХрд░рдЦाрдиे

 рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдХेंрдж्рд░ीрдп рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХुрдЫ рдмрдб़े рдХाрд░рдЦाрдиे рдЦाрд▓े рд╣ैं

(i) рд╕ी.рд╕ी.рдПрд▓. (рд░ांрдЪी)

(ii) рдмोрдХाрд░ो рдЗрд╕्рдкाрдд рд▓िрдоिрдЯेрдб (рдмोрдХाрд░ो)

(iii) рдИ.рд╕ी.рдПрд▓. (рд╕ंрдеाрд▓ рдкрд░рдЧрдиा)

(iv) рдмी.рд╕ी.рд╕ी.рдПрд▓. (рдзрдирдмाрдж)

(v) рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рдХॉрдкрд░ рд▓िрдоिрдЯेрдб (рдкूрд░्рд╡ी рд╕िंрд╣рднूрдо)

(vi) рдПрдЪ.рдИ.рд╕ी. (рд░ांрдЪी)

➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдмिрд░рд▓ा рд╕рдоूрд╣ рдХे рджो рдХाрд░рдЦाрдиे рд╕्рдеिрдд рд╣ै

(i) 'рд╣िंрдбाрд▓рдХो' (рдоुрд░ी) - рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ेрддु 
(ii) рдмिрд╣ाрд░ рдХाрд╕्рдЯिрдХ рд╕ोрдбा рдПрд╡ं рдХेрдоिрдХрд▓्рд╕ рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рд░ेрд╣рд▓ा (рдкрд▓ाрдоू) рд╣ै
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХे 12 рдЬिрд▓ों рдоें рдЬिрд▓ा рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХेंрдж्рд░ (District Industry Center) рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ैं 
 рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡ृрд╣рдж рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 167 рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬ्рдп рдХे 15 рдЬिрд▓ा рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै  
 рдкूрд░्рд╡ी рд╕िंрд╣рднूрдо рдЬिрд▓े рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ 85 рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ рд╣ै  

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡рди рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ 

(1) рд▓ाрд╣ рдЙрдж्рдпोрдЧ

➧ рд▓ाрд╣ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднाрд░рдд рдоें рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕्рдеाрди рдк्рд░рдердо рд╣ै рдпрд╣ां рднाрд░рдд рдХे рдХुрд▓ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 60% рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ोрддा рд╣ै
➧ рд▓ाрд╣  рдХे рдХीрдб़ों рдХो рдкाрд▓рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХुрд╕ुрдо, рдкрд▓ाрд╕, рдмेрд░ рдХे рдкौрдзों рдкрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдЕрдкрдиे рдХुрд▓ рд▓ाрд╣ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 90% рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░рддा рд╣ै 
 рд▓ाрддेрд╣ाрд░ рдЯोрд░ी рд▓ाрд╣ рдиिрд░्рдпाрдд рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдк्рд░рдердо рд╕्рдеाрди рд░рдЦрддा рд╣ै
 рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ाрд╣ рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдЦूंрдЯी рдЬिрд▓े рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
 рднाрд░рддीрдп рд▓ाрд╣ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди рд░ांрдЪी рдЬिрд▓े рдХे рдиाрдордХुрдо рдоें 1925 рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा

(2) рд░ेрд╢рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ 

➧ рднाрд░рдд рдоें 70% рддрд╕рд░ рд░ेрд╢рдо рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдЕрдХेрд▓े рдЭाрд░рдЦंрдб рдХрд░рддा рд╣ै
➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें 40% рд░ेрд╢рдо рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕िंрд╣рднूрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рддрдеा 26% рд░ेрд╢рдо рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕ंрдеाрд▓ рдкрд░рдЧрдиा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ोрддा рд╣ै
➧ рддрд╕рд░ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХेंрдж्рд░ рд░ाँрдЪी рдХे рдирдЧреЬी рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै 

(3) рддंрдмाрдХू рдЙрдж्рдпोрдЧ

➧ рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рддंрдмाрдХू рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдд्рдкाрдж рдмीрдб़ी рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рд╣ै 
➧ рдмीрдб़ी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдПрд╡ं рдХेрди्рджु рдкрдд्рддा рдПрд╡ं рддंрдмाрдХू рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 
➧ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдмीрдб़ी рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдХाрд░्рдп рд╕рд░ाрдпрдХेрд▓ा, рдЬрдорд╢ेрджрдкुрд░, рдЪрдХ्рд░рдзрд░рдкुрд░, рд╕ंрдеाрд▓ рдкрд░рдЧрдиा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

                                                                                             ЁЯСЙ Next Page:рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдк्рд░рджेрд╢
Share:

Unordered List

Search This Blog

Powered by Blogger.

About Me

My photo
Education marks proper humanity.

Text Widget

Featured Posts

Popular Posts