All Jharkhand Competitive Exam JSSC, JPSC, Current Affairs, SSC CGL, K-12, NEET-Medical (Botany+Zoology), CSIR-NET(Life Science)

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

Sunday, November 8, 2020

рдоुंрдбा рдЙрд▓рдЧुрд▓ाрди /рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдЖंрджोрд▓рди (Munda Ungulan/Birsa Munda Andolan)

Munda Ungulan/Birsa Munda Andolan

(рдоुंрдбा рдЙрд▓рдЧुрд▓ाрди /рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдЖंрджोрд▓рди)


рдоुंрдбा рдЙрд▓рдЧुрд▓ाрди /рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдЖंрджोрд▓рди-(1899-1900)рдИрд╕्рд╡ी 

➤рдмिрд░рд╕ा рдЖंрджोрд▓рди 19рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рдЖंрджोрд▓рдиों рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдоें рд╕े рдПрдХ рдеा, рдЬो рд╡рд░्рддрдоाрди рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд░ांрдЪी рдЬिрд▓े рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрдЧ рдоें 1899-1900 рдИрд╕рд╡ी рдоें рд╣ुрдЖ

рдЗрд╕े 'рдоुрдг्рдбा рдЙрд▓рдЧुрд▓ाрди ' рдоुрдг्рдбा рдорд╣ाрд╡िрдж्рд░ोрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 

➤рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рднू -рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЬрдоींрджाрд░ी  рдпा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рднू-рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЗрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдмाрдж рдоें рдмिрд░рд╕ा  рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕рдХा рдЪрд░рдоोрдд्рдХрд░्рд╖ рд╣ुрдЖ 

рдХाрд░рдг 

рдоुрдг्рдбा рдЙрд▓рдЧुрд▓ाрди рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░рдг рдеे 

1)  рдЦूंрдЯрдХрдЯ्рдЯी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕рдоाрдк्рддि рдФрд░ рдмैрда рдмेрдЧाрд░ी рдХा рдк्рд░рдЪрд▓рди :- 19рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдЙрдд्рддрд░ी рдоैрджाрди рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों, рдЬрдоींрджाрд░ों, рдаेрдХेрджाрд░ों, рд╕ाрд╣ूрдХाрд░ों рдиे рдоुंрдбा рдЬрдирдЬाрддि рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рднू -рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рд╡ाрд▓ी рднूрдоि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा (рдЦूंрдЯрдХрдЯ्рдЯी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा) рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд  рднू -рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рд╡ाрд▓ी рднूрдоि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдк्рд░рдЪрд▓рди  рдХिрдпा

рдмंрдзुрдЖ рдордЬрджूрд░ी (рдмेрда рдмेрдЧाрд░ी) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े (рджेрдХु )рдЧैрд░ рдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों/рдмाрд╣рд░ी рд▓ोрдЧ рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддे рдеे

2) рдоिрд╢рдирд░िрдпों  рдХा рдХोрд░ा рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рдФрд░ рдЙрдирд╕े рдоोрд╣ -рднंрдЧ :-  рд╡िрднिрди्рди рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдиे рднूрдоि  рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд╕рдоाрдзाрди рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХा рд▓ाрд▓рдЪ рджेрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо-рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдоें рджीрдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХрд░ рджिрдпा

рдХिंрддु рд╡े  рднूрдоि рдХी рдоूрд▓ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рдХोрдИ рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдП 

3) рдЕрджाрд▓рддों рд╕े рдиिрд░ाрд╢ा :- рдЬрдм рдоुंрдбा рдХрдмीрд▓े рдХे рд╕рд░рджाрд░ों рдиे рдмाрд╣рд░ी рднूрд╕्рд╡ाрдоिрдпों рдФрд░ рдЬрдмрд░ी рдмेрдЧाрд░ी  рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрджाрд▓рддों  рдХी рд╢рд░рдг рд▓ी рддो рд╡рд╣ां рднी рдЙрди्рд╣ें рдиिрд░ाрд╢ा рд╣ी рд╣ाрде рд▓рдЧी

рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдХाрд░рдг

4) 1894 рдХा  рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рд╡рди рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХाрдиूрди :-1894 рдХा  рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рд╡рди рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХाрдиूрди рдмрди рдЬाрдиे рд╕े рдЬंрдЧрд▓ рдкुрдд्рд░ рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХे рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ाрдзрди рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд╣ो рдЧрдП

рдЙрди्рд╣ें рднूрдЦों рдорд░рдиे рдХी рдиौрдмрдд рдЖ рдЧрдИ

рднूрдЦ рд╕े рдмिрд▓рдмिрд▓ाрддे рдоुंрдбाрдУ рдХो рдЖंрджोрд▓рди рдХрд░рдиे рдХे рд╕िрд╡ा рдХोрдИ рд░ाрд╕्рддा рдирд╣ीं рдмрдЪा 

рдмिрд░рд╕ा рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп 

рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп :-  рд╕рднी рдмाрд╣рд░ी рддрдеा рд╡िрджेрд╢ी рддрдд्рд╡ों рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиा рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдоुंрдбाрдУ рдХी  рдЙрдирдХी рдЬрдоीрди рд╣рдеिрдпाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬрдоींрджाрд░ों рдХो рднрдЧाрдиा рдПрд╡ं рдЬрдоीрди рдХो рдоुंрдбा рдЙрдирдХे рд╣ाрде рдоें рд╡ाрдкрд╕ рд▓ाрдиा  

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп :- рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा рддрдеा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдоुंрдбा рд░ाрдЬ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рдиा  

рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп :- рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиा рддрдеा рдИрд╕ाрдИ рдмрди рдЧрдП рдЕрд╕ंрддुрд╖्рдЯ рдоुंрдбाрдУ рдХो рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо рдоें  рд╡ाрдкрд╕ рд▓ाрдиा 

рдкрд░िрдгाрдо 

рдмिрд░рд╕ा рдЖंрджोрд▓рди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдоुंрдбा рд░ाрдЬ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рдиे рдоें рд╡िрдлрд▓ рд░рд╣ा, рд▓ेрдХिрди 1902 рдоें рдЧुрдорд▓ा рдПрд╡ं 1903 рдоें рдЦूрдЯी  рдХो рдЕрдиुрдоंрдбрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкрдиा рддрдеा 1908 рдХे рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХाрд╢्рддрдХाрд░ी рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдоुрдг्рдбाрдУं  рдХो рдХुрдЫ рдЖрд░ाрдо  рдЕрд╡рд╢्рдп рдоिрд▓ी  

рд╡рд░्рд╖ 1908 рдоें рдкाрд░िрдд  рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХाрд╢्рддрдХाрд░ी рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХे рдХे рдж्рд╡ाрд░ा (рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдХाрд╢्рддрдХाрд░ी) рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдмंрдзुрдЖ рдордЬрджूрд░ (рдмेрда рдмेрдЧाрд░ी) рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рддрдеा рд▓рдЧाрди рдХी рджрд░ें рдХрдо рдХी рдЧрдИ  

➤реЮाрджрд░ рд╣ाрдлрдоैрди рдиे 1908 рдХे рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХाрд╢्рддрдХाрд░ी рдХो рдоाрдирд╡ीрдп рдоूрд▓्рдпों рдХी рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдмрд╣ुрдоूрд▓्рдп рдк्рд░рдпाрд╕ рдмрддाрдпा 

рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрджी рдеा 

рдкрд░ंрддु рдЗрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдХो рдЖрджिрдо рдкрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрд░ोрдзी рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा 

➤рдоुрдг्рдбा рд╕рдоाрдЬ рдЖрдЬ рднी рдЙрди्рд╣े 'рдмिрд░рд╕ा рднрдЧрд╡ाрди', 'рдзрд░рддी рдЖрдмा', рдзрд░рддी рдкिрддा) 'рд╡िрд╢्рд╡рдкिрддा рдХा рдЕрд╡рддाрд░' рдЖрджि рдХे рд░ूрдк рдоें рдпाрдж рдХрд░рддा рд╣ै рдЙрд╕рдХे рдЧांрд╡ рдЪाрд▓рдХंрдж рдХो рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓ рдХा рджрд░्рдЬा рджेрддा рд╣ै

рдоुंрдбा рд╕рдоाрдЬ рдХे рдмीрдЪ рдмिрд░рд╕ा рдХे рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рдкंрде -рдмिрд░рд╕ाрдИ рдкंрде рдЪрд▓ рдиिрдХрд▓ा

➤рдмिрд░рд╕ा  рдкрд╡िрдд्рд░  рд╕्рдоृрддि рдоुрдг्рдбाрдУं рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै।рдмिрд░рд╕ा рдХी рд╡ीрд░рддा рд╡  рдмрд▓िрджाрди рдХी рдЧाрдеा рдЕрдиेрдХ рд▓ोрдХ рдХрдеाрдУ рд╡ рд▓ोрдХ рдЧीрддों рдоें рдЕрдорд░ рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै

рд╡рд╣ рдЖрдЬ рднी рдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों рдоें рдирдпे рдпुрдЧ рдХा рдк्рд░ेрд░рдгा рдкुंрдЬ рд╣ै

рд╡ैрд╕ा рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рдоुंрдбा рд░ाрдЬ рдХा рд╕рдкрдиा рднрд▓े рд╣ी рдкूрд░ा рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХा, рд▓ेрдХिрди рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рдЖрдЧ рдЕंрджрд░ рд╣ी рдЕंрджрд░ рд╕ुрд▓рдЧрддी рд░рд╣ी , рдпрд╣ी рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рдЖрдЧ рдкृрдердХ рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрди рдЧрдИ

Share:

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрдж्рдп рдпंрдд्рд░ (Jharkhand Ke Pramukh Vadya Yantra)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрдж्рдп рдпंрдд्рд░

(Jharkhand Ke Pramukh Vadya Yantra)

1) рддंрддु рд╡ाрдж्рдп 

2) рд╕ुрд╖िрд░ рд╡ाрдж्рдп

3) рддाрд▓ рд╡ाрдж्рдп 

1) рддंрддु рд╡ाрдж्рдп :-

рдпрд╣ рд╡ैрд╕े рд╡ाрдж्рдп рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХे  рддाрд░ों рдоें рдХंрдкрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЧीрддрдордп рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЬैрд╕े :- рдПрдХрддाрд░ा, рднुрдЖंрдЧ,рдХेंрдж्рд░рд░ी рдЖрджि। 

рдПрдХрддाрд░ा :- рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рддाрд░ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े рдПрдХрддाрд░ा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 

рдЗрд╕ рд╡ाрдж्рдп рдХा рдиिрдЪрд▓ा рд╣िрд╕्рд╕ा рдЦोрдЦрд▓ी рд▓ौрдХी рдпा рд▓рдХрдб़ी рдХा рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै

рдпрд╣  рджेрд╢ рднрд░ рдХे рдЕрдкрдиी рдзुрди рдоें рдорд╕्рдд рд╕ाрдзुрдУं рдФрд░ рдлрдХीрд░ों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХा рд╡ाрдж्рдп рдпंрдд्рд░ рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рднी рдЕрдХ्рд╕рд░ рдлрдХीрд░/рд╕ाрдзुрдУ  рдХे рдкाрд╕ рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै

рдХेрди्рдж्рд░ी :- рдпрд╣ рд╕ंрдеाрд▓ों рдХा рдк्рд░िрдп рд╡ाрдж्рдп рд╣ै।  

рдЗрд╕े рдЭाрд░рдЦंрдбी рд╡ाрдпрд▓िрди рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। 

рдЗрд╕рдХा рдиिрдЪрд▓ा рд╣िрд╕्рд╕ा рдХрдЫुрдП рдХी рдЦाрд▓ рдпा рдиाрд░िрдпрд▓ рдХे рдЦाрд▓ рдХा рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै। 

рдЗрд╕рдоें 3 рддाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рдордзुрд░ рдз्рд╡рдиि рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै। 

рднुрдЖंрдЧ:-  рдпрд╣ рд╕ंрдеाрд▓ों рдХा рдк्рд░िрдп рд╡ाрдж्рдп рд╣ै

рджрд╢рд╣рд░ा рдХे рд╕рдордп рджाрд╕ोрдИ рдиाрдЪ рдоें рд╕ंрдеाрд▓ рднुрдЖंрдЧ рдмрдЬाрддे рд╣ुрдП рдиृрдд्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं

рдЗрд╕рдоें рддाрд░ рдХो рдКрдкрд░ рдЦींрдЪ рдХрд░ рдЫोрдб़рдиे рд╕े рдзрдиुрд╖ рдЯंрдХाрд░ рдЬैрд╕ी рдЖрд╡ाрдЬ рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै

рдЯूрдЗрд▓ा :- рдЗрд╕рдХी рд╡ाрджрди рд╢ैрд▓ी рдХрдаिрди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдпрд╣ рдХрдо рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ै

2) рд╕ुрд╖िрд░ рд╡ाрдж्рдп :- 

рдпे рд╡ैрд╕े рд╡ाрдж्рдп рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдоें рдкрддрд▓ी рдирд▓िрдХा рдоें рдлूंрдХ рдоाрд░рдХрд░ рд╕ंрдЧीрдд рдоें рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЬैрд╕े :- рдмांрд╕ुрд░ी,рд╕рдиाрдИ(рд╢рд╣рдиाрдИ), рдорджрдирднेрд░ी, рд╢ंрдЦ, рд╕िंрдЧा рдЖрджि 

рдмांрд╕ुрд░ी :- рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╕ुрд╖िрд░ рд╡ाрдж्рдп рд╣ै рдбोंрдЧी рдмांрд╕ рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рдмांрд╕ुрд░ी рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै

рд╕ाрдиाрдИ :- рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд▓ोрдХ рд╕ंрдЧीрдд рдоें рд╕ाрдиाрдИ (рд╢рд╣рдиाрдИ) рдмांрд╕ुрд░ी рдХी рддрд░рд╣ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ै 

рдпрд╣ рдпрд╣ां рдХा рдоंрдЧрд▓ рд╡ाрдж्рдп рднी рд╣ै ,рдЬिрд╕рд╕े рдкूрдЬा, рд╡िрд╡ाрд╣ рдЖрджि рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЫрдЙ,рдкाрдЗрдХा рдЖрджि рдиृрдд्рдпों рдоें рднी рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

 рд╕िंрдЧा :- рдк्рд░ाрдп: рдмैрд▓ рдпा рднैंрд╕ рдХे рд╕ींрдЧ  рд╕े рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╕िंрдЧा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै

рдЫрдК рдиृрдд्рдп рдоें рдФрд░ рд╢िрдХाрд░ рдХे рд╡рдХ्рдд рдкрд╢ुрдУं рдХो рдЦрджेреЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдорджрдирднेрд░ी :- рдЗрд╕ рд╕ुрд╖िрд░ рд╡ाрдж्рдп  рдоें рд▓рдХрдб़ी рдХी рдПрдХ рд╕ीрдзा рдоिрд▓ी рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЖрдЧे рдкीрддрд▓ рдХा рдоुрд╣ рд░рд╣рддा рд╣ै

рдЗрд╕े рдвोрд▓, рдмांрд╕ुрд░ी,рд╕ाрдиाрдИ рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

3) рддाрд▓ рд╡ाрдж्рдп :-

рд╡ैрд╕े рд╡ाрдж्рдп рдЬिрди्рд╣े рдкीрдЯрдХрд░ рдпा рдаोрдХрдХрд░ рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬाрддी рд╣ै
 

рддाрд▓ рд╡ाрдж्рдп рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं 

I)рдЕрд╡рдирдж्рдз рд╡ाрдж्рдп:-

рдпे рд▓рдХрдб़ी рдХे рдвांрдЪे рдкрд░ рдЪрдореЬा рдореЭрдХрд░ рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡ाрдж्рдп рд╣ैं рдЗрд╕े рдоुрдЦ्рдп рддाрд▓ рд╡ाрдж्рдп рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 
рдЬैрд╕े :- рдоांрджрд░, рдвोрд▓, рдирдЧाрдб़ा, рдзрдорд╕ा,рдвाрдХ ,рдХрд░рд╣ा,рдбрдорд░ू,рдврдк,рдЬुреЬी рдирдЧाреЬा,рдЦंрдЬрд░ी рдЖрджि  

рдоांрджрд░ :- рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдПрд╡ं рдЕрдд्рдпंрдд рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╡ाрдж्рдп рд╣ै

 рдЗрд╕ рд╡ाрдж्рдп рдпंрдд्рд░ рдХो рдпрд╣ां рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓ोрдЧ рдмрдЬाрддे рд╣ैं

рдпрд╣ рдкाрд░्рд╢рд╡рдоुрдЦी  рд╡ाрдж्рдп рд╣ै  рдЗрд╕рдоें рд▓ाрд▓ рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рдЧोрд▓ाрдХाрд░  рдвांрдЪा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдЕंрджрд░ рд╕े рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЦोрдЦрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै

рдЗрд╕рдХे рджोрдиों рддрд░рдл рдХे рдЦुрд▓े рд╕िрд░े рдмрдХрд░े рдХी рдЦाрд▓ рд╕े рдордб़े рд╣ोрддे рд╣ैं

рд░рд╕्рд╕ी рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдХंрдзे рд╕े рд▓рдЯрдХाрд░  рдЗрд╕े рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдоांрджрд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЧूंрдЬ рддाрд░ рд╣ोрддी рд╣ै

рдвोрд▓ :- рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЗрдирдХा рд╕्рдеाрди рдоांрджрд░ рдХे рдмाрдж рдЖрддा рд╣ै

рдЗрд╕рд╕े рдкूрдЬा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╢ाрджी, рдЫांрдЙ, рдиृрдд्рдп , рдШोреЬрдиाрдЪ рдЖрджि рдоें рднी рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдвांрдЪा рдЖрдо, рдХрдЯрд╣рд▓, рдпा рдЧрдорд╣ाрд░ рдХी рд▓рдХрдб़ी рдХा рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै 

рдЗрд╕рдХे рджोрдиों рдЦुрд▓े рдоुंрд╣ рдХो рдмрдХрд░े рдХी рдЦाрд▓ рд╕े рдореЭрдХрд░ рдмрдж्рджी рд╕े рдХрд╕ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрд╕े рд╣ाрде рдпा рд▓рдХрдб़ी рд╕े рдмрдЪाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдзाрдорд╕ा :- рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ, рдоांрджрд░, рдвोрд▓ рдЖрджि рдоुрдЦ्рдп рд╡ाрдж्рдпों  рдХे рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╡ाрдж्рдп  рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрд╕рдХी рдЖрдХृрддि рдХреЭाрд╣ी  рдЬैрд╕े рд╣ोрддी рд╣ै

➤рдЫрдЙ  рдиृрдд्рдп рдоें рдзाрдорд╕ा рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕े рдпुрдж्рдз рдФрд░ рд╕ैрдиिрдХ рдк्рд░рдпाрдг рдЬैрд╕े рджृрд╢्рдпों рдХो рд╕ाрдХाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдирдЧाрдб़ा :- рдЗрд╕े  рдЫोрдЯे рдФрд░ рдмрдб़े рджोрдиों рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

➤рдмреЬे рдирдЧाрдб़े рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ों  рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдиृрдд्рдп рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдвाрдХ :- рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдвाँрдЪा рдЧрдо्рд╣ाрд░ рдХी рд▓рдХреЬी рдХा рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै 

рдЗрд╕рдХे рджोрдиों рдЦुрд▓े рдоुँрд╣ рдХो рдмрдХрд░े рдХी рдЦाрд▓ рд╕े рдореЭрдХрд░ рдмрдж्рдзी рд╕े рдХрд╕ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рдЗрд╕े рдХंрдзे рд╕े рд▓рдЯрдХाрдХрд░ рджो рдкрддрд▓ी рд▓рдХреЬी рдХे рдЬрд░िрдП рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

➤рдпрд╣ рдЖрдХрд░ рдоें рдоांрджрд░ рдПрд╡ं  рдвोрд▓ рд╕े рдмрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ै

II)рдзрди рд╡ाрдж्рдп:-

рдпрд╣ рдк्рд░рдпा: рдХांрд╕ा рдХे рдмрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЗрди्рд╣ें рд╕рд╣ाрдпрдХ рддाрд▓ рд╡ाрдж्рдп рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।рдЬैрд╕े :-рдХрд░рддाрд▓,рдЭांрдЭ ,рдЭाрд▓,  рдШंрдЯा, рдХाрдаी рдЦाрд▓ा рдЖрджि 

рдХрд░рддाрд▓  :- рдЗрд╕рдоें рджो рдЪрдкрдЯे рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рдк्рдпाрд▓े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдмीрдЪ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдКрдкрд░ рдХी рдУрд░ рдЙрднрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै

➤рдЙрднрд░े рд╣िрд╕्рд╕े рдХे рдмीрдЪ рдоें рдПрдХ рдЫेрдж рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд░рд╕्рд╕ी рдкिрд░ो рджी рдЬाрддी рд╣ै

рд░рд╕्рд╕ीрдпों рдХो рд╣ाрдеों рдХी рдЕंрдЧुрд▓िрдпों рдоें рдлंрд╕ाрдХрд░ рдк्рдпाрд▓ो рдХो рддाрд▓ी рдмрдЬाрдиे рдХी рддрд░рд╣ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдкрд░ рдЪोрдЯ рдХी рдЬाрддी рд╣ै
рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдордзुрд░ рдз्рд╡рдиि рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै 

рдЭांрдЭ :-рдпрд╣ рдХрд░рддाрд▓  рд╕े рдмрдб़े рдЖрдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै, рдмрдб़ा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдХрд░рддाрд▓ рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЧुंрдЬाрдпрдоाрди рд╣ोрддी рд╣ै

рдХाрдаी :- рдпрд╣ рднी рдПрдХ рдзрди рд╡ाрдж्рдп  рд╣ै ,рдЗрд╕рдоें рдХुрдбрдЪी рдХी рд▓рдХрдб़ी рдХे рджो рдЯुрдХрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдЖрдкрд╕ рдоें рдЯрдХрд░ाрдиे рдкрд░ рдордзुрд░ рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै 

рдеाрд▓ा :- рдпрд╣ рдХाрд╕े рд╕े  рдиिрд░्рдоिрдд рдеाрд▓ी рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрддा рд╣ै ,рдеाрд▓ा  рдХा рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рдХिрдиाрд░ा рджो-3 рдЗंрдЪ рдХा рдЙрдаा рд╣ोрддा рд╣ै 
рдмीрдЪ рдоें рдЫेрдж рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд░рд╕्рд╕ी рдкिрд░ोрдХ рдЭुрд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдмाрдПं рд╣ाрде рд╕े рд░рд╕्рд╕ी рдеाрдордХрд░  рджाрдПं рд╣ाрде рд╕े рдЗрд╕े рднुрдЯ्рдЯे /рдордХ्рдХा рдХी рдЦрд▓рд░ी рд╕े рдмрдЬाрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

Share:

Saturday, October 31, 2020

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓ोрдХ рдиाрдЯ्рдп(Jharkhand Ke Pramukh Lok Natya)

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓ोрдХ рдиाрдЯ्рдп

(Jharkhand Pramukh Lok Natya)

рдиाрдЯ्рдп

рдиाрдЯ्рдп рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рд▓ोрдХрдЬीрд╡рди рдХा рдЕрднिрди्рди рдЕंрдЧ рд╣ै 

рдпрд╣ рдиाрдЯ्рдп рдоांрдЧрд▓िрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ों, рдкрд░्рд╡-рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдХрднी-рдХрднी рдордиोрд░ंрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं 
рдпрд╣ рдиाрдЯ्рдп рд▓ोрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рд░ंрдЧ-рд░ाрд╕ рдХा рд╕ंрдЪाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рддрдеा рд▓ोрдХрдЬीрд╡рди рдоें рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдпों рдХा рдПрдХ рдЕрдкрдиा рд╣ी рдЕрд▓рдЧ рдорд╣рдд्рд╡  рд╣ै 

рдпрд╣ां рдХे рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп  рдоें рдХрдеाрдирдХ, рд╕ंрд╡ाрдж, рдЕрднिрдирдп, рдЧीрдд,рдХा рдЕрд▓рдЧ рд╣ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдирдЬ़ाрд░ा рд╣ोрддे рд╣ैं 

рдпрджि рдирд╣ीं рд╣ोрддे рд╣ैं рддो рд╡рд╣ рд╣ै- рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдкाрдд्рд░ों рдХा рдоेрдХрдЕрдк рдПрд╡ं рд╡ेрд╢-рднूрд╖ा 


рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд▓ोрдХ рдиाрдЯ्рдп рд╣ै 


рдЬрдЯ-рдЬрдЯिрди

рдЬрдЯ-рдЬрдЯिрди :- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдХाрд░्рддिрдХ рдоाрд╣ рддрдХ рдкूрд░्рдгिрдоा рдЕрдерд╡ा рдЙрд╕рдХे рдПрдХ-рджो рджिрди рдкूрд░्рд╡ рдЕрдерд╡ा рдкрд╢्рдЪाрдд рдоाрдд्рд░ рдЕрд╡िрд╡ाрд╣िрддाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрднिрдиीрдд рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдоें рдЬрдЯ -рдЬрдЯिрди рдХे рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдЬीрд╡рди рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рднрдХुрд▓ी рдмंрдХा

рднрдХुрд▓ी рдмंрдХा :-  рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╕ाрд╡рди рд╕े рдХाрд░्рддिрдХ рдоाрд╣ рддрдХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдоें рдЬрдЯ- рдЬрдЯिрди рдж्рд╡ाрд░ा рдиृрдд्рдп рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рдЕрдм рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рднी рдЗрд╕ рдиृрдд्рдп рдХो рдХрд░рддे рд╣ैं

рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдоें рднрдХुрд▓ी (рдкрдд्рдиी) рдПрд╡ं рдмंрдХा (рдкрддि) рдХे рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдЬीрд╡рди рдХो рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рд╕ाрдоा-рдЪेрдХрд╡ा

рд╕ाрдоा-рдЪेрдХрд╡ा  :- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХाрд░्рддिрдХ рдорд╣ीрдиे рдХे рдкूрд░े рд╢ुрдХ्рд▓ рдкрдХ्рд╖ рдоें рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдоें рдкाрдд्рд░ рддो рдоिрдЯ्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं 

рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХी рддрд░рдл рд╕े рдЕрднिрдирдп рдмाрд▓िрдХाрдПं рдХрд░рддी рд╣ै 

рдЗрд╕ рд▓ोрдХ рдиाрдЯ्рдп рдоें рдЪाрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рдкाрдд्рд░ рд╣ैं :- рд╕ाрдоा (рдиाрдпिрдХा ), рдЪेрдХрд╡ा(рдиाрдпрдХ), рдЪूреЬрдХा(рдЦрд▓рдиाрдпрдХ) рдПрд╡ं рд╕ाрдо्рдм (рд╕ाрдоा рдХा рднाрдИ) 

рдЗрд╕ рд▓ोрдХ рдиाрдЯ्рдп рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЧीрддों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ рд╢ैрд▓ी рдоें рд╡िрд╖рдп-рд╡рд╕्рддु рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 

рдпрд╣ рд▓ोрдХ рдиाрдЯ्рдп рднाрдИ-рдмрд╣рди  рдХे рдкрд╡िрдд्рд░ рдк्рд░ेрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддा рд╣ै  

рдХिрд░ рддрдиिрдпा

рдХिрд░ рддрдиिрдпा :- рдЗрд╕ рднрдХ्рддि рдкूрд░्рдг рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХी рд▓ीрд▓ाрдУं рдХा рд╡рд░्рдгрди рднрдХ्рддि-рдЧीрддों рдХे рд╕ाрде рднाрд╡ рдПрд╡ं рд╢्рд░рдж्рдзा рдкूрд░्рд╡рдХ рдХिрдпा рдЬाрддे рд╣ैं 

рдбोрдордХрдЪ

рдбोрдордХрдЪ :- рдЗрд╕ рдЕрдд्рдпंрдд рдШрд░ेрд▓ू рдПрд╡ं рдиिрдЬी рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдХो рдоुрдЦ्рдпрддः рдШрд░-рдЖंрдЧрди рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд╡рд╕рд░ों рддрдеा рдмाрд░ाрдд рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рджेрд░ рд░ाрдд्рд░ि рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै
 
рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╣ाрд╕् -рдкрд░िрд╣ाрд╕् , рдЕрд╢्рд▓ीрд▓ рд╣ाрд╡-рднाрд╡ рдПрд╡ं рд╕ंрд╡ाрдж рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдкुрд░ुрд╖ों рдХो рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдХो рджेрдЦрдиे рдХी рдордиाрд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै
Share:

Tuesday, October 27, 2020

рднूрдоिрдЬ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ 1832-33 (Bhumij Vidroh-1832-33)

рднूрдоिрдЬ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ 1832-33 (Bhumij Vidroh-1833-33)


➤рднूрдоिрдЬ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рдЖрд░ंрдн 1832 рдИрд╕рд╡ी рдоें рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╣ुрдЖ।  

рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмीрд░рднूрдо рдФрд░ рд╕िंрд╣рднूрдо  рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд░рд╣ा। 

рдпрд╣ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдмीрд░рднूрдо рд░ाрдЬा, рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों, рдоुंрд╕िрдл рдиाрдордХ рджрд░ोрдЧा рддрдеा рдЕрди्рдп рджिрдХुрдУ рдХे рдЦिрд▓ाрдл 
рднूрдоिрдЬो рдХी рд╢िрдХाрдпрддों рдХी рджेрди рдеा। 


рд╕ाрде рд╣ी, рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХी рджрдордирдХाрд░ी рд▓рдЧाрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рдЕрд╕ंрддोрд╖ рднी рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा।  

рднूрдоिрдЬ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рд╡िрдзिрд╡рдд рд╢ुрд░ुрдЖрдд 26 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1832 рдИрд╕्рд╡ी рдХो рд╡ीрд░рднूрдо рдкрд░рдЧाрдиा рдХे рдЬрдоींрджाрд░ рдХे рд╕ौрддेрд▓े 
рднाрдИ рдФрд░ рджीрд╡ाрди рдоाрдзрд╡ рд╕िंрд╣ рдХी рд╣рдд्рдпा рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдИ।  

рдпрд╣ рд╣рдд्рдпा рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдИ। 

рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдХे рдЬрдоींрджाрд░ рдХा рдЪрдЪेрд░ा рднाрдИ рдеा। 

рджीрд╡ाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрдзрд╡ рд╕िंрд╣ рдХाрдлी рдмрджрдиाрдо рд╣ो рдЪुрдХा рдеा। 

рдЙрд╕рдиे рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдХрд░ों рдХो рд▓рдЧाрдХрд░ рдЬрдирддा рдХो рддрдмाрд╣ рдХрд░ рджिрдпा рдеा।  

рдоाрдзрд╡ рдХा рд╕िंрд╣ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЧांрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдиे рднूрдоिрдЬो рдХो рдПрдХ рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рдиेрддृрдд्рд╡ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा।  

рдоाрдзрд╡ рд╕िंрд╣ рдХा рдЕंрдд рдХрд░рдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдХी рдЯрдХ्рдХрд░ рдХंрдкрдиी рдХे рдлौрдЬ рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдИ। 
рдХंрдкрдиी рдХी рдлौрдЬ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдм्рд░ैंрдбрди рдПрд╡ं рд▓ेрдЯिрдиेंрдЯ  рддिрдорд░ рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдеा। 

рдХोрд▓  рдПрд╡ं рд╣ो рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдиे рдЗрд╕ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдоें рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдХा рдЦुрд▓рдХрд░ рд╕ाрде рджिрдпा।  

7 рдлрд░рд╡рд░ी 1833  рдХो рдЦрд░рд╕ाрд╡ां рдХे рдаाрдХुрд░ рдЪेрддрди рд╕िंрд╣ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд▓рдб़рддे рд╣ुрдП рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдоाрд░ा рдЧрдпा।  

рдЦрд░рд╕ाрд╡ां рдХे рдаाрдХुрд░ рдиे рдЙрд╕рдХा рд╕рд░ рдХाрдЯрдХрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХैрдк्рдЯрди рд╡िрд▓рдХिंрдЧ्рд╕рди рдХे рдкाрд╕ рднेрдЬ рджिрдпा। 

рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдХे рдоाрд░े рдЬाрдиे рд╕े рдХैрдк्рдЯрди рд╡िрд▓рдХिंрдЧ्рд╕рди рдиे рд░ाрд╣рдд рдХी рд╕ांрд╕ рд▓ी। 


рдпрдж्рдпрдкि рдЗрд╕ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдоें рдЧंрдЧा рдиाрд░ाрдпрдг рдХे рдЕрди्рддः рдкрд░ाрдп рд╣ुрдИ ,рдХिрди्рддु рдЗрд╕рдиे рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рдеा рдХि рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। 

рдХोрд▓ рдХी рд╣ी рднांрддि рднूрдоिрдЬ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХे рдмाрдж рдХे рдмाрдж рднी рдХрдИ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд▓ाрдиे рд╣ेрддु рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╡िрд╡рд╢ рд╣ुрдП। 

1833 рдИрд╕्рд╡ी рдХी рд░ेрдЧुрд▓ेрд╢рди XIII  рдХे рддрд╣рдд рд╢ाрд╕рди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।  

рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдиीрддि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдЖ рдПрд╡ं рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХो рджрдХ्рд╖िрдг-рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕ीрдоांрдд рдПрдЬेंрд╕ी рдХा рдПрдХ рднाрдЧ рдоाрди рд▓िрдпा рдЧрдпा। 
Share:

Monday, October 26, 2020

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдХा рдзрд░ाрддрд▓ीрдп рд╕्рд╡рд░ुрдк ( Jharkhand ka dharataliya swaroop)

Jharkhand Ka Dharataliya Swaroop

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдХा рдзрд░ाрддрд▓ीрдп рд╕्рд╡рд░ुрдк

рдЭाрд░рдЦрдг्рдб рдХा рдзрд░ाрддрд▓ीрдп рд╕्рд╡рд░ुрдк

рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдзрд░ाрддрд▓ीрдп рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рднौрддिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк, рднौрддिрдХ рд╡िрднाрдЬрди/ рд╡िрднाрдЧ, рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╡िрднाрдЬрди, рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдк्рд░рджेрд╢ рдЖрджि рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै

рдЬрд╣ां рддрдХ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдзрд░ाрддрд▓ीрдп рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдмाрдд рд╣ै, рддो рдЗрд╕рдоें рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे рдкрдаाрд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рд╣ै 

рдпрд╣ рдкрдаाрд░ рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдкीрдп рдкрдаाрд░ी рднाрдЧ рдХा рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ी рдЦंрдб рд╣ै

 рдЗрд╕ рдкрдаाрд░ рдХी рдФрд╕рдд рдКंрдЪाрдИ 760 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै рдХि рдкाрд░рд╕рдиाрде рдХी рдЪोрдЯी рдХी рдКंрдЪाрдИ 1365 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे рдзрд░ाрддрд▓ीрдп рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЪाрд░ рднाрдЧों рдоें рдмांрдЯा рдЬाрддा рд╣ै

1- рдкाрдЯ  рдХ्рд╖ेрдд्рд░ / рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрдаाрд░ 
2 -рд░ांрдЪी рдкрдаाрд░
3 - рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ 
    a) -рдЙрдкрд░ी рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ 
    b) -рдиिрдЪрд▓ी рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдпा рдмाрд╣рд░ рдкрдаाрд░ 
4 - рдиिрдЪрд▓ी рдирджी рдШाрдЯी рдПрд╡ं рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░

1-рдкाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░

1 - рдкाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдпा рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрдаाрд░ :- рдпрд╣  рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕рдмрд╕े рдКंрдЪा рднाрдЧ рд╣ै (рдкाрд░рд╕рдиाрде рдкрд╣ाрдб़ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░)

рдкाрдЯ  рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै :- рд╕рдорддрд▓ рдЬрдоीрди 

рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рднूрднाрдЧ рдоें рдЕрдиेрдХ рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдкрдаाрд░ рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХी рдКрдкрд░ी рд╕рддрд╣ рд╕рдорддрд▓ рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ा рдоें рдкाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं

рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд░ांрдЪी рдЬिрд▓े рдХे рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрдЧ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдкрд▓ाрдоू рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рдХिрдиाрд░ा рддрдХ рд╣ै
рдЗрд╕рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрдаाрд░ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं 

рдпрд╣ рднूрднाрдЧ рдд्рд░िрднुрдЬाрдХाрд░ рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХा рдЖрдзाрд░ рдЙрдд्рддрд░ рдоें рддрдеा рд╢ीрд░्рд╖ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╣ै 

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдЙрдд्рддрд░ी рднाрдЧ рдаाреЭ рдПрд╡ं рдиिрдЪрд▓ा рднाрдЧ рджोрди рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рд╕े рдФрд╕рдд рдКंрдЪाрдИ 900 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдКंрдЪे рдкाрдЯो рдоें рдиेрддрд░рд╣ाрдЯ рдкाрдЯ (1180 рдоीрдЯрд░), рдЧрдгेрд╢рдкुрд░ рдкाрдЯ  (1171 рдоीрдЯрд░) рдПрд╡ं рдЬрдоीрд░ा рдкाрдЯ (1142 рдоीрдЯрд░) рдоुрдЦ्рдп рд╣ै 

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдоैрджाрди рд╕्рдеिрдд рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдоें рд╕ाрдиू рдПрд╡ं рд╕ाрд░рдЙ рдкрд╣ाрдб़ी рдоुрдЦ्рдп рд╣ैं

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдиेрдХ рдирджिрдпों рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓ рд╣ै, рдЬैрд╕े:- рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдпрд▓, рд╢ंрдЦ, рдлुрд▓рдЭрд░ рдЖрджि 

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЕрдзिрдХांрд╢ рдирджिрдпां рдЪाрд░ों рддрд░рдл рдХी рдКंрдЪे рдкрдаाрд░ों рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд╢ंрдЦ рдирджी рдоें рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ैं 

рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдпрд▓, рд╢ंрдЦ рдЖрджि рдирджिрдпों рд╕े рдХाрдЯ рдЫांрдЯ рдЕрдзिрдХ рд╣ुрдЖ рд╣ै

➤рдмाрд░рд╡े рдХा рдоैрджाрди рдЗрд╕ी рдкाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЖрдХाрд░ рддрд╢्рддрд░ीрдиुрдоा рд╣ै

2-рд░ांрдЪी рдкрдаाрд░ 

рд░ांрдЪी рдкрдаाрд░ :-рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдкрдаाрд░ी рднाрдЧ рд╣ै 

рдкाрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд░ांрдЪी рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдиिрдЪрд▓े рдЗрд▓ाрдХों рдХो рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рд╕े рдФрд╕рдд рдКंрдЪाрдИ 600 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

рд░ांрдЪी рдкрдаाрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рдЪौрд░рд╕ рд╣ै 

рдЗрд╕ рдЪोрд░рд╕ рдкрдаाрд░ी рднाрдЧ рд╕े рдХрдИ рдирджिрдпां рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै, рдЬो рдкрдаाрд░ рдХे рдХिрдиाрд░ों рдкрд░ рдЦрдб़ी рдвाрд▓ рдХे рдХाрд░рдг рдЭрд░рдиों / рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрддों  рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддी рд╣ै 

рдЗрд╕рдоें рдмूрдв़ाрдШाрдШ /рд▓ोрдзाрдШाрдШ , рд╣ुंрдбрд░ू, рд╕рджрдиीрдШाрдШ, рдШाрдШрд░ी , рджрд╢рдо  рддрдеा рдЬॉрди्рд╣ा / рдЧौрддрдо рдзाрд░ा рдЖрджि рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ैं

3-рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░

рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ :- рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдХो рджो рднाрдЧों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै 



(a) рдКрдкрд░ी рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ :- рд░ांрдЪी рдкрдаाрд░ рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдоांрддрд░ рдХिंрддु рдЫोрдЯे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдЬिрд▓े рдоें рдлैрд▓े рдкрдаाрд░ рдХो рдКрдкрд░ी рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं 

рдпрд╣ рджोрдиों рдкрдаाрд░ рдХрднी рдоिрд▓े рд╣ुрдП рдеे, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рджाрдоोрджрд░ рдирджी рдХे рдХрдЯाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं

рдКрдкрд░ी рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рд╕े рдКंрдЪाрдИ 600 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

(b) рдиिрдЪрд▓ा рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░/ рдмाрд╣्рдп рдкрдаाрд░ :-  рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдХे рдЙрдд्рддрд░ी рднाрдЧ рдХो рдиिрдЪрд▓ा рд╣рдЬाрд░ीрдмाрдЧ рдкрдаाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं

➤рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рдиिрдо्рдирддрдо рдКंрдЪाрдИ рд╡ाрд▓ा рдкрдаाрд░ी рднाрдЧ рд╣ै

рдЫोрдЯा рдиाрдЧрдкुрд░ рдкрдаाрд░ рдХा рдмाрд╣рд░ी рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े рдмाрд╣्рдп рдкрдаाрд░ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं

➤рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рд╕े рдКंрдЪाрдИ 450 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЧिрд░िрдбीрд╣ рдХे рдкрдаाрд░ рдкрд░ рдмрд░ाрдХрд░ рдирджी рдХी рдШाрдЯी рдХे рдиिрдХрдЯ рдкाрд░рд╕рдиाрде рдХी рдкрд╣ाрдб़ी рд╕्рдеिрдд рд╣ै
рдЬिрд╕рдХी рдКंрдЪाрдИ 1365 рдоीрдЯрд░ рд╣ै

рдЗрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рдКंрдЪी рдЪोрдЯी рдХो рд╕рдо्рдоेрдж рд╢िрдЦрд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 

рдЗрд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдХрдаोрд░ рдкाрдИрд░ोрдХ्рд╕ीрди рдЧ्рд░ेрдиाрдИрдЯ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै 

4 -рдиिрдЪрд▓ी рдирджी рдШाрдЯी рдПрд╡ं рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░


4 -рдиिрдЪрд▓ी рдирджी рдШाрдЯी рдПрд╡ं рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ :- рдЭाрд░рдЦंрдб рдХा рдпрд╣ рднाрдЧ рдЕрд╕рдоाрди рдирджी рдШाрдЯिрдпों рдПрд╡ं рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдмрдиा рд╣ै 

рдЗрд╕ рднाрдЧ рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рд╕े рдФрд╕рдд рдКंрдЪाрдИ 150-300 рдоीрдЯрд░ рд╣ै 
 
рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХी рдкрд╣ाрдб़ी рд╕्рдеिрдд рд╣ै, рдЬो рдХैрдоूрд░ рдХे рдкрд╣ाрдб़ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рддрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ै 

рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХी рдкрд╣ाрдб़ी рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рджुрдордХा, рджेрд╡рдШрд░, рдЧोрдб्рдбा ,рдкाрдХुрдб़ рдХा рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрдЧ рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдмрдЧंрдЬ рдХा рдордз्рдпрд╡рд░्рддी рд╡ рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрдЧ рдоें рд╣ै  

рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдХी рдкрд╣ाрдб़ी 2000 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै  

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХрд╣ीं-рдХрд╣ीं рдЫोрдЯी рдкрд╣ाрдб़िрдпां рдоिрд▓рддी рд╣ै 

рдиुрдХीрд▓ी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХो рдЯोंрдЧрд░ी  рдПрд╡ं рдЧुрдмंрджрдиुрдоा рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХो рдбोंрдЧрд░ी рдХрд╣рддे рд╣ैं 

рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмрдб़ी-рдмрдб़ी рдирджिрдпों рдХी рдШाрдЯिрдпां рд╣ैं  
рдЬैрд╕े :- рджाрдоोрджрд░, рд╕्рд╡рд░्рдгрд░ेрдЦा, рдЙрдд्рддрд░ी рдХोрдпрд▓, рджрдХ्рд╖िрдгी рдХोрдпрд▓, рдмрд░ाрдХрд░,рд╢ंрдЦ, рдЕрдЬрдп, рдоोрд░, рдм्рд░ाрд╣्рдордгी, рдЧुрдоाрдиी рдПрд╡ं рдмाрд╕рд▓ोрдп рдЗрдд्рдпाрджि 

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдХुрдЫ рдирджिрдпां рдКंрдЪे рдкрдаाрд░ों рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдЕрдкрдиा рдоाрд░्рдЧ рддрдп рдХрд░рддी рд╣ुрдИ рдЧंрдЧा рдоें рдЕрдерд╡ा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рд╕ाрдЧрд░ рдоें рдЬाрдХрд░ рдоिрд▓рддी рд╣ै 
 
рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЪाрдИрдмाрд╕ा рдХा рдоैрджाрди рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ै
  
рдЪाрдИрдмाрд╕ा рдХा рдоैрджाрди рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕िंрд╣рднूрдо рдХे рдкूрд░्рд╡ी-рдордз्рдпрд╡рд░्рддी рднाрдЧ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै
  
рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ рдоें рджрд▓рдоा рдХी рд╢्рд░ेрдгी, рдкूрд░्рд╡ी рдоें рджрд▓рднूрдо рдХी рд╢्рд░ेрдгी, рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдХोрд▓्рд╣ाрди рдХी рдкрд╣ाрдб़ी, рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рд╕ाрд░ंрдбा  рдПрд╡ं рдкрд╢्рдЪिрдоी-рдЙрдд्рддрд░ рдоें рдкोрд░рд╣ाрдЯ рдХी рдкрд╣ाрдб़ी рд╕े рдШिрд░ा рд╣ै 
Share:

Sunday, October 25, 2020

рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि 2011 (Jharkhand Urja Niti 2011)

рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि 2011(Jharkhand Urja Niti 2011)

➤рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рдПрд╡ं рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдКрд░्рдЬा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै

рдХृрд╖ि, рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЙрд░्рдЬा рдХो рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै

рдмिрдиा рдКрд░्рдЬा рдХे рдХोрдИ рднी рдмрдб़ा рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдКрд░्рдЬा рдХी рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै

рдКрд░्рдЬा рдХी рдоांрдЧ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдмрдв़рддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдКрд░्рдЬा рдХी рдФрд╕рдд рдЦрдкрдд 552 рдпूрдиिрдЯ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдбी0 рд╡ी0 рд╕ी0 ,рдЬुрд╕्рдХो рдПंрдб рд╕ेрд▓ рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд╕рдд 720 рдпूрдиिрдЯ рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕े рдХрдо рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдж्рдпुрдд рдмोрд░्рдб  рдФрд░ рддेрдиुрдШाрдЯ рд╡िрдж्рдпुрдд рдиिрдЧрдо рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХ्рд╖рдорддा 1390 MW рдЬिрд╕рдоे рдХी 1260 MW рддाрдк рдФрд░ 130 MW рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд् рд╣ै 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдФрдж्рдпौрдЧिрдХ рдиीрддि рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो  рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै, рддाрдХि рдЭाрд░рдЦंрдб рдЕрди्рдп рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЦрдб़ा рд╣ो рд╕рдХे

➤рдпрд╣ рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕ौрднाрдЧ्рдп рд╣ै рдХि рдпрд╣ां рдкрд░ рддाрдк рдЖрдзाрд░िрдд рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдХाрдлी рдЕрдзिрдХ рд╣ै 

рдк्рд░рдЪुрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдХोрд▓ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдкाрд╡рд░ рд╣рдм рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै

рдЬрд╣ां рд╕े рджूрд╕рд░े рд░ाрдЬ्рдп рдХो рднी рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдиिрд░्рдпाрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХी рдкूрд░्рддि рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдпुрдХ्рдд, рдлिрдХाрдпрддी рд╢िрдХाрдпрддी рджрд░ рдкрд░ рдКрд░्рдЬा рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि 2011 рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै 

рд╕рднी рдШрд░ों рдоें 2014 рддрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा 

рдКрд░्рдЬा рдХी рдХрдоी рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиा 

рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХे рд╣िрддों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा

рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдПрд╡ं рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдпुрдХ्рдд рдКрд░्рдЬा рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдЙрдЪिрдд рджрд░ рдкрд░ рдХрд░рдиा 

рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рд╡िрдж्рдпुрдд рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХो 2017 рддрдХ 1000  рдпूрдиिрдЯ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХрд░рдиा 

рдмिрдЬрд▓ी рдХे рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрд╢рди рдФрд░ рд╡िрддрд░рдг рдХ्рд╖рдорддा рдХो рджुрд░ुрд╕्рдд рдХрд░рдиा, рддाрдХि рд╡िрдж्рдпुрдд рдХी рдЖрдкूрд░्рддि, рдХ्рд╖рдорддा, рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдмрдв़ाрдпा рдФрд░ рдШाрдЯे рдХो рдХрдо рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे 

рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмрдв़ाрдиा  

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╕ंрдпрдд्рд░ों рдХा рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХрд░рдХे рдЙрдирдХे  рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмрдв़ाрдиा 

рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рднी рдЧांрд╡ рдПрд╡ं рдШрд░ों рдХा рд╢ीрдШ्рд░ рд╡िрдж्рдпुрддीрдХрд░рдг рдХрд░ рдЙрд░्рдЬा рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा 

рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕्рдЯेрдЯ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрд╕िрдЯी рд░ेрдЧुрд▓ेрдЯрд░ी рдХрдоिрд╢рди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдмрдиाрдиा  

➤рд╡िрдж्рдпुрдд् рдКрд░्рдЬा рдХा  рд╕рдХ्рд╖рдо рддрд░ीрдХे рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा  

рдРрд╕ी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै рдХि рдЭाрд░рдЦंрдб рдКрд░्рдЬा рдиीрддि 2011 рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрдж्рдпुрдд рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдЧा 

Share:

Saturday, October 24, 2020

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди(Jharkhand Me Van Prabandhan)

Jharkhand Me Van Prabandhan

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рдпाрд╕ 1882/85 рдоें рдЬे0.рдПрдл.рд╣ेрдмिрдЯ  рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा 

рдЗрд╕ी рдЖрд▓ोрдХ рдоें рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдмंрдЧाрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 1909 рдоें рд╡рдиों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдоिрддि рдЧрдаिрдд рдХी рдеी 

рдЖрдЬाрджी рдХे рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ां рдкрд░ 95% рд╡рди рдиिрдЬी рдеे рдЬिрдирдХा рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░рдг рд╣ुрдЖ 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें 33% рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╡рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै

рдХाрд░्рдп

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╡рдиों рдХे рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े 31 рдк्рд░рджेрд╢िрдХ рдк्рд░рдоंрдбрд▓ों, 10 рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрдиिрдХी рдк्рд░рдоंрдбрд▓ों рдПрд╡ं рдЪाрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдЦाрдж्рдп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдк्рд░рдоंрдбрд▓ों рдХा рд╕ृрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡рдиों рдПрд╡ं рд╡рди्рдп рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди, рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдХाрдо рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рджाрдпिрдд्рд╡

рдЭाрд░рдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╡рдиों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡/ рд╕рдЪिрд╡, рд╡рди, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдПрд╡ं рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рднाрд░рддीрдп рд╡рди рд╕ेрд╡ा, рд░ाрдЬ्рдп рд╡рди рд╕ेрд╡ा рд╕ंрд╡рд░्рдЧ рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों, рд╡рдиों рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों, рд╡рди рдкрд░िрд╕рд░ рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдФрд░ рд╡рди рдЙрдк рдкрд░िрд╕рд░ рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХा рд╣ै

рд╡рди рд╡िрднाрдЧ рдоें рд╡рдиों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди, рд╕ंрд╡рд░्рдзрди, рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рддрдеा рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рд╣ेрддु рдк्рд░рдзाрди рдоुрдЦ्рдп рд╡рди рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рдХा рдкрдж рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ै

рд╡рдиों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди рдПрд╡ं рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдЬрдирд╕рднा рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕े рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕ंрдХрд▓्рдк 2001 рдоें рдпрдеा рддрдеा рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें 10903 рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕рдоिрддिрдпां рдЧрдаिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдПрд╡ं рд╡рдиों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╣ेрддु рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рднी рдк्рд░рджेрд╢िрдХ рд╡рди рдк्рд░рдоंрдбрд▓ рдоें 35 рд╡рди рд╡िрдХाрд╕ рдЕрднिрдХрд░рдг рдХा рдЧрдарди рдПрд╡ं рдиिрдмंрдзрди рдХाрд░्рдп рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै

рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें 9,00,000 (рд▓ाрдЦ) рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рд╕े рдЬ्рдпाрджा рднूрдоि рдмंрдЬрд░ рд╣ै 

рдЗрд╕ рднूрдоि рдкрд░ рд╡рди рд░ोрдкрдг рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ें рд╣ै

рд╡рди  рдк्рд░рдмंрдзрди рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рд░ांрдЪी рдоें рдмिрд░рд╕ा рдХृрд╖िрд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рд╕рдо्рдмрдж्рдз рд╡ाрдиिрдХी рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рдПрдХ рд╡ाрдиिрдХी рд╕ंрдХाрдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै

рджрд╕рд╡ीं рдкंрдЪрд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЭाрд░рдЦंрдб рдХे 3424 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡рди рд░ोрдкрдг рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै

рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХрдИ  рд╕्рдеाрдИ  рдкौрдзрд╢ाрд▓ाрдУं рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै

рд╢рд╣рд░ी рд╡ाрдиिрдХी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдирдЧрд░ों рдоें рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрдиिрдХी рд╕े рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХी рд╡рдиों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рдХрдо рдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХी рдкूрд░्рддि рдХрд░ाрдиे рдХा рдХाрдо рднी рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै

рд╡рди рд╕рдоिрддिрдпां рдЧрдаिрдд рдХрд░ рд╡рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди рдПрд╡ं рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХाрд░्рдп рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं 

рдиिрдЬी рд╡рди рднूрдоि рдкрд░ рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдХे рд▓िрдП рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЬрдирд╡рди рдпोрдЬрдиा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै 

рдмॉрд╕  рд╡ृрдХ्рд╖ рд░ोрдкрдг рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрд▓ рджिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै 

рд░ाрдЬ्рдп рдоें 116 рд╕्рдеाрдИ рдирд░्рд╕рд░ी рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЙрди्рдирдд рдмрдиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै 

рдЬंрдЧрд▓ी рдЬाрдирд╡рд░ों рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рд╕े рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ोрдиे рдкрд░ рдвाрдИ рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпा рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा 

рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдХे рдЖрдп рдХे рд╕ाрдзрди рдмрдв़ाрдиे рд╣ेрддु рд╕ेрд▓्рдл рд╣ेрд▓्рдк рдЧ्рд░ुрдк рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдо рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕рдоिрддिрдпों  рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкрд▓ाрд╢ рдПрд╡ं рдХुрд╕ुрдо рдХे рдкौрдзों рдкрд░ рд▓ाрд╣  рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ेрддु рдиिрд╢ुрд▓्рдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдорд╢ीрди рдПрд╡ं рдЯूрд▓्рд╕ рддрдеा рд▓ाрд╣ рдХीрдЯ рд╕ुрд▓рдн рдХрд░ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै

рдИ-рдЧрд╡рд░्рдиेंрд╕ рдХे рддрд╣рдд рд╡िрднाрдЧीрдп рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै рддाрдХि рд╕ूрдЪрдиाрдПं рддुрд░ंрдд рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो рд╕рдХे 

рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдХा рдиाрдо рдлॉрд░ेрд╕्рдЯ рдбॉрдЯ рдЭाрд░рдЦंрдб рдбॉрдЯ рдЧрд╡рд░्рдирдоेंрдЯ рдбॉрдЯ рдЗрди рд╣ै 

рдЬрдирд╕ाрдзाрд░рдг рдоें рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдк्рд░рддि рд▓рдЧाрд╡ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╡рди्рдп рдк्рд░ाрдгिрдпों рдПрд╡ं рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рддрдеा рдЗрдирдХे рдмाрд╣рд░ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╡рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдПрдирд╡ाрдпрд░рдоेंрдЯрд▓ рдл्рд░ेंрдбрд▓ी рд╕рд╕्рдЯेрдиेрдмрд▓ рддрд░ीрдХे рд╕े рдЗрдХो-рдЯूрд░िрдЬ्рдо рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрдХो рдЯूрд░िрдЬ्рдо рдиीрддि, 2015, рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2015 рдоें рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै

рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд рд╡рди рднूрдоि, рдЧैрд░-рд╡рди рднूрдоि рдкрд░ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдерд▓ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╡рдирд░ोрдкрдг  рдпोрдЬрдиाрдПं,рднूрд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдпोрдЬрдиा, рдЬрд▓्рджी рдмрдв़рдиेрд╡ाрд▓े рдкौрдзे рдХी рдпोрдЬрдиा, рддрд╕рд░ рд╡рди рд░ोрдкрдг, рд╢ीрд╢рдо рд╡рдирд░ोрдкрдг рдХे рд▓िрдП рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 15-16 рдоें 6900 рд▓ाрдЦ рдХा рдмрдЬрдЯ рдЙрдкрдмंрдз рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ै

рдкрде -рддрдЯ рд░ोрдкрдг рд╕рд╣ рд╡ाрдиिрдХी рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ ,рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░рдХ рдПрд╡ं рдЖрд░ाрдо рджेрд╣ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╕рдб़рдХों рдХे рдХिрдиाрд░े, рд╕рд░рдХाрд░ी рдкрд░िрд╕рд░ों рддрдеा рд╕्рдХूрд▓ों, рдХॉрд▓ेрдЬों, рд╕рд░рдХाрд░ी рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों, рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдЗрдд्рдпाрджि рдкрд░ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдЫाрдпाрджाрд░/ рдлрд▓рджाрд░/ рдлूрд▓рджाрд░ /рдЗрдоाрд░рддी рдХाрд╕्рдЯ/рдЕрди्рдп  рд╕ौंрджрд░्рдп рдХाрд░рдХ рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХा рд╡ृрдХ्рд╖ рд░ोрдкрдг рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै

рд╕्рдеाрдИ рдкौрдзрд╢ाрд▓ा рдПрд╡ं рд╕ीрдб् рдЖрд░्рдЪрдб्рд╕  рдпोрдЬрдиाрди्рддрд░्рдЧрдд рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдмॉрд╕ рдЧोрдмिрдпрди рд╡ृрдХ्рд╖рд░ोрдкрдг рд╣ेрддु рдФрд╕рддрди 5 рд╕े 8 рдлीрдЯ рд▓ंрдмे рдкौрдзे рддैрдпाрд░ рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं

рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рдиीрддि рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧी рдиीрддि рд╣ै ,рдЬो рд╡рдиों рдХे рдк्рд░рддि рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХों рдоें рдЙрдирдХे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддी рд╣ैं 

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╡рди рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдФрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рд╡िрдзिрд╡рдд  рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд░ांрдЪी рдоें рдмिрд░рд╕ा рдХृрд╖ि рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рд╕ंрдмрдж्рдз рд╡ाрдиिрдХी рдХॉрд▓ेрдЬों рдоें рд╡ाрдиिрдХी рд╕ंрдХाрдп рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै

рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рд╡рди рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдПрд╡ं рд╡рди рд╕ीрдоाрдУं рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ाрдЗрдЬेрд╢рди рдПрд╡ं рдЬिрдпोрд░ेрдлрд░ेंрд╕िंрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै

Share:

Unordered List

Search This Blog

Powered by Blogger.

About Me

My photo
Education marks proper humanity.

Text Widget

Featured Posts

Popular Posts