All Jharkhand Competitive Exam JSSC, JPSC, Current Affairs, SSC CGL, K-12, NEET-Medical (Botany+Zoology), CSIR-NET(Life Science)

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

SIMOTI CLASSES

Education Marks Proper Humanity

Showing posts with label HOME. Show all posts
Showing posts with label HOME. Show all posts

Saturday, August 1, 2026

Santhalo ka Parav Tyohar (рд╕ंрддाрд▓ों рдХा рдкрд░्рд╡ рдд्рдпौрд╣ाрд░)

                                 

рд╕ंрддाрд▓ों рдХा рдкрд░्рд╡ рдд्рдпौрд╣ाрд░ 




                    рд╕ंрддाрд▓ों рдХा рдкрд░्рд╡-рдд्рдпोंрд╣ाрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдордиाрдпे рдЬाрдиे рдХी рдкрд░рдо्рдкрд░ा рд╣ैं। рдкрд░्рд╡-рдд्рдпौрд╣ाрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рдПрд╡ं рдоाрд╣ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕ंрддाрд▓ी рд▓ोрдХрдЧीрдд рдпा рд▓ोрдХрдиृрдд्рдп рдоौрд╕рдо рдпा рдоाрд╣ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмрджрд▓рддे рд╣ैं। рдирд╡ рдд्рдпौрд╣ाрд░ рдХा рд╢ुрднрд░ाрдн 'рдоाрдЧ' рдкрд░्рд╡ рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рдмाрд░рд╣ рдоाрд╣ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдорд╣ीрдиों рдпा рдмोрдЧा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬैрд╕े- рдоाрдШ рдоाрд╣ рдоें рдоाрдШ рдмोंрдЧा, рдлाрдЧुрди рдоाрд╣ рд╕े рдмाрд╣ा рдмोंрдЧा рдЪैрдд рдоें рд░ोрд╣рдиी, рд╡ैрд╢ाрдЦ рдоें рдПрд░ो, рдЭेрдЯे рдХे рдоुрдЪрд░ी, рдЖрд╕ाрдв़ рдоें рдЖрд╕ाрдвिрдпा, рд╕ाрди рдоें рдХाрд░ाрдо, рднाрджрд░ рдоें рдЬाрдирддाрдб़, рджाрд╕ाрдп рд╕ोрд╣рд░ाрдп рдоें рд╕ोрд╣рд░ाрдп, рдзाрдб़ рдкूрд╕ рдоें рд╕ाрдХрд░ाрдд, ।

                                                 рдкрд░्рд╡ рддाрд▓िрдХा

рдХ्рд░. рдоाрд╣  /рдмोंрдЧाрдкрд░्рд╡ / рдкाрд░ाрдм рджेрд╡рд╕्рдерд▓    рдЧीрдд      рдиृрдд्рдп     рд╡ाрдж्рдп        рджिрди 

1.    рдоाрдШ   рдоाрдШ рдмोंрдЧा        рдоैрджाрди     рдбाрд╣ाрд░   рдбाрд╣ाрд░    рдЯाрдоाрдХ  рдоाрдШ рдоुрд▓ुрдХрд╕े  

                                                       рд▓ाрдЧрдб़े   рд▓ाрдЧрдб़े     рджुрдорджाः 

                                                       рджोрдб़ 

2.  рдлाрдЧुрди  рдмाрд╣ा рдмौंрдЧा         рдЬाрд╣ेрд░       рдмाрд╣ा     рдмाрд╣ा       ''         "

                рдлाрдЧुрдирдоुрд▓ुः 

 3. рдЪैрдд        рд░ोрд╣рдиी          рджोрд╕िрдордиा     рдкाрддा     рдкाрддा           ''     рдХुрдиाрдоी рддрдХ 

                                                        рд╕ेंрджрд░ां

                                                        рд▓рдЧрдб़े 

4. рдмाрдпрд╕ाрдШ     рдПрд░ोः        рдоैрджाрди          рджोрдб.         рдкाрддा        "                  "

5. рдЬेрда         рдоुрдЪрд░ी         рдоैрджाрди             "              "            "                   "

6. рдЖрд╖ाрдб़   рдЖрд╕ाрдб़िрдпा   рдЬाрд╣ेрд░          "               "            "    рдЖрд╖ाрдв़ рдк्рд░рдердо 

7. рд╕ाрд╡рди        рдХाрд░ाрдо      рдЕрдЦрдб़ा      рдХाрд░ाрдо      рдХाрд░ाрдо      "    рд╕ाрд╡рди рдк्рд░рдердо

                                                        рджोрдб. 

8.рднाрджोрд░     рдЬाрдирддाрдб़   рдЦेрддрдЬाрдХाрдо рд╕ाрдкрдб़ा       рдкाрддा     рднुрд╡ाрдб.          "

                                       рдЬाрд╣ेрд░                         рдкाрддा     рдХрд░рддाрд▓

 9. рджाँрд╕ाрдп     рджाँрд╕ाрдп       рдЧुрд░ुрдЧृрд╣       рджाँрд╕ाрдп    рджाँрд╕ाрдп   рднुрд╡ाрдб.   рджाрд╕ाрдп рджुрд░्рдЧाрдкूрдЬा рдХे

                                                          рд░ंрдЧрдбा                                рддीрди рджिрди рдЖрдЧे

                                                                                      рддुрдорджाः рдЯाрдоाः рдПрдоाрди 

10. рд╕ोрд╣рд░ाрдп   рд╕ोрд╣рд░ाрдп        рдЧोрдЯрдкुрдЬा    рд╕ोрд╣рд░ाрдп       рд╕ोрд╣рд░ाрдп    рддुрдорджाः    рдХाрд▓ीрдкूрдЬा 

11. рдЖंрдШाрдб़    рд╕ोрд╣рд░ाрдп          рдоैрджाрди       рд▓рдЧрдб़े            рдбाрдг्рдЯрд╕       "        рдПрдоाрди 

12. рдкूрд╕         рд╕ोрд╣рд░ाрдп           рдШрд░           рдЧाрдб़ी            рдЧाрдб़ी   рдбाрдг्рдаा   рдкोрд╕рд╕ाрдХрд░ाрдд

                     рд╕ाрдХрд░ाрдд                         рдЖрд╕ेрди           рдЖрд╕ेрди

1. рдоाрдШрдкрд░्рд╡-  рдоाрдШ рдкрд░्рд╡ 'рдоाрдЧрдмोंрдЧा' рдпा рдЬрдирд╡рд░ी-рдлрд░рд╡рд░ी рдоाрд╣ рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬрдм рдирдпी рдкрдд्рддिрдпाँ рдкेрдб़ рдкौрдзों рдоें рдЖрддी рд╣ैं рддрдм рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬрдм рддрдХ рдоाрдШे рдкрд░्рд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рддрдм рдХोрдИ рднी рд╕ंрддाрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддि рдирдпी рдкрдд्рддी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рддे рд╣ै рдкрд╣ाрдб़ рдЬंрдЧрд▓ рдирд╣ीं рдЬाрддे рд╣ै। рд╕ंрддाрд▓ рд╕рдоाрдЬ рдк्рд░рдХृрддि рдкुрдЬाрд░ी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рдХृрддि рдкूрдЬा рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рдирдпी рдкрдд्рддिрдпाँ рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ाрддे рд╣ै।

 2.рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡ - рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡,рдлाрдЧुрди рдоाрд╣ рдпा рдлрд░рд╡рд░ी-рдоाрд░्рдЪ рдоें рдЧांрд╡ рдХे рдЬाрд╣ेрд░ рдеाрди рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ाрд▓ рдлूрд▓ рд╕ाрд░рдЬोрдо рдмाрд╣ा рдЬрдм рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЦिрд▓ рдЙрдарддा рд╣ै рддрдм рд╕ंрддाрд▓ рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡ рдордиाрддे рд╣ै। рдЗрд╕ рдоाрд╣ рдоें рдлूрд▓ рдмрди, рдЬंрдЧрд▓, рдирджी, рдоैрджाрди рд╕рд░्рд╡рдд्рд░ рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдЫा рдЬाрддी рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдХो рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡ рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡ рдордиाрдиे рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрдирдХा рднाрд╡िрд╖्рдп рд╕ुрдЦ рд╕рдоृрдж्рдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡ рддीрди рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдкрд╣рд▓ा рджिрди 'рдЙрдо рдиाрдб़рдХा рджिрди рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЗрд╕ рджिрди рджेрд╡ी рджेрд╡рддाрдУं рдХो рдирд╣рд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рджूрд╕рд░े рджिрди 'рдмाрд╣ा рд╕ाрд░рджी рдХрд╣рддे рд╣ैं рдПрд╡ं рддीрд╕рд░े рджिрди 'рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡' рдХी рдмिрджाрдИ рдПрд╡ं рдмाрд╣ा рд╢िрдХाрд░ (рдмाрд╣ा рд╕ेंрджрд░ा) рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдлाрдЧुрди рдорд╣ीрдиा рдоें рд╣ी рдмाрд╣ा рдкрд░्рд╡ рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। 

3. рдПрд░ो рдкрд░्рд╡- рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдЪैрдд рдПрд╡ं рд╡ैрд╢ाрдЦ рдоाрд╣ рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЧाँрд╡ рдХे рдЬाрд╣ेрд░ рдеाрди рдоें рджेрд╡ी рджेрд╡рддाрдУं рдХे рдиाрдо рд╕े рдоुрд░्рдЧी рдХी рдмрд▓ि рджी рдЬाрддी рд╣ै рддрдеा рднрд▓ी рднрддि рдмीрдЬ рдХे рдЙрдЧрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। 

4. рдЖрд╕ाрдб़िрдпा рдкрд░्рд╡- рдЖрд╖ाрдв़ рдоाрд╣ рдоें 'рдЖрд╕ाрдб़िрдпा рдкрд░्рд╡' рдЬाрд╣ेрд░ рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬрдм рдзाрди рдХी рдлрд╕рд▓ рдоें рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдЖ рдЬाрддी рд╣ै рддрдм рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 'рдЖрд╖ाрдб़ рдкрд░्рд╡' рдЬрдм рддрдХ рд╕рдо्рдкрди्рди рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै рддрдм рддрдХ рдХोрдИ рднी рд╕ंрддाрд▓ рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдЬंрдЧрд▓ी рдШाрд╕ рдпा рдЪाрд░ेрдЪ рдирд╣ीं рдХाрдЯрддे рд╣ै, рддрдеा рдирд╣ीं рд▓ाрддे рд╣ैं। 

5.рдХाрд░ाрдо рдкрд░्рд╡- (рд╕ाрд╡рди) рдоाрд╣ рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд░рдо рдкेрдб़ рджेрд╡рддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкूрдЬрди рд╣ोрддा рд╣ै। 

6. рджाрд╕ाрдп рдкрд░्рд╡ - рджॉрд╕ाрдп рдкрд░्рд╡ рджाрд╕ाрдп рдоाрд╣ рдЕрд░्рдеाрдд рд╕िрддрдо्рдмрд░-рдЕрдХ्рдЯूрд╡рд░ рджुрд░्рдЧाрдкूрдЬा рдХे рд╕рдордп рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै। 

7. рд╕ोрд╣рд░ाрдп рдкрд░्рд╡- рд╕ोрд╣рд░ाрдп рдкрд░्рд╡ рд╕ंрдеाрд▓ рдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдд्рдпौрд╣ाрд░ рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдкाрд▓рддू рдкрд╢ु рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдХे рдмीрдЪ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░ेрдо рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै. рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ 'рд╕ोрд╣рд░ाрдп рдмोंрдЧा' рдирд╡рдо्рдмрд░ рджिрд╕рдо्рдмрд░ рдЬрдирд╡рд░ी рдоाрд╣ рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдорд╡ेрд╢िрдпों рдХा рдкрд░्рд╡ рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЧोрдзрди рдХी рдкूрдЬा рдЕрд░्рдЪрдиा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдзाрди рдХी рдирдпी рдлрд╕рд▓ рдШрд░ рдоें рдЖрдиे рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖ рдоें рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдУं, рдкिрддрд░ों, рдорд╡ेрд╢िрдпों рдХी рдкूрдЬा рдЕрд░्рдЪрдиा рдХी рдЬाрддी рд╣ै।рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдкाँрдЪ рджिрдиों рддрдХ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдкрд░्рд╡ рдХे рдкрд╣рд▓े рджिрди рдЧांрд╡ рдХे рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा'рдЧोрдЯрдкूрдЬा' рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै।рдЧोрдЯрдкूрдЬा рдоें рдЧोрдзрди рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХрд░рддे рд╣ै। рдоुрд░्рдЧी рдХीрдмрд▓ि рддрдеा рд╣ँрдб़िрдпा рдЪрдв़ाрддे рд╣ै। рджूрд╕рд░े рджिрди 'рдЧोрд╣ाрд▓ рдкूрдЬा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рддीрд╕рд░ेрджिрди рдЧांрд╡ рдХे рд╕рднी рд▓ोрдЧ рдЧाрдп, рдмैрд▓ рдПрд╡ं рднैंрд╕ों рдХो рдзाрди рдХी рдмाрд▓ी рдХी рдоाрд▓ाрдУं рдЖрджि рд╕े рд╕рдЬाрдХрд░ рдЦुंрдЯाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЕрди्рддिрдо рджिрди рдЧांрд╡ рдХे рдпुрд╡рдХ рдпुрд╡рддिрдпोंрдХा рджрд▓ рдШрд░-рдШрд░ рдЬाрдХрд░ рдиाрдЪрддे-рдЧाрддे рдордиोрд░ंрдЬрди рдПрд╡ं рдЦाрди-рдкाрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

8. рд╕ाрдХрд░ाрдд рдкрд░्рд╡- рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рд╡рд░्рд╖ рдХे рдЕрди्рддिрдо рдоाрд╣ рдкौрд╖ рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рджो рджिрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдкрд╣рд▓ा рджिрди рд╣ाрдХू рдХाрдЯрдХोрдо рджिрди рдХрд╣рддे рд╣ै рдЗрд╕ рджिрди рдЧांрд╡ рдХे рдЗрд░्рдж-рдЧिрд░्рдж рдордЫрд▓िрдпों рдХेрдХрдб़ों, рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХा рд╢िрдХाрд░ рдХिрдпाрдЬाрддा рд╣ै। рджूрд╕рд░े рджिрди 'рд╕ाрдХрд░ाрдд рдмुрдв़ी' рдХी рдкूрдЬा рд╣ोрддी рд╣ैं рдПрдХ рдоुрд░्рдЧी рдХी рдмрд▓ि, рдШрд░ рдХे рдЪौрдЦрдЯ рдкрд░ рдмрд▓ि рдЪрдв़ाрддे рд╣ैं, рддрдеा рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдХुрд╢рд▓рддा рдХे рд▓िрдП рдЙрдирд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। 

                           рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕ंрддाрд▓ рдЖрджिрдо рдЬाрддि рдХे рдкрд░्рд╡ рдк्рд░рдХृрддि, рдХृрд╖ि рддрдеा рдЖрд▓ौрдХिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рд╕े рд╕рдо्рдмрди्рдзिрдд рд╣ैं। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд╕ंрддाрд▓ों рдХे рдкрд░्рд╡ рдХा рд╕рдордп рдХृрд╖ि рдкेрдб़ рдкौрдзे рддрдеा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪрдд рд╣ोрддा рд╣ै


рд╕्рд░ोрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣   рд╕ंрдеाрд▓ी рдЧрдж्рдп-рдкрдж्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣
                      рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рддрд╕्рд╡ीрд░

Share:

Thursday, July 30, 2026

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी (Child Learners)



Child Learner рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╡े рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЪрд░рдг рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬिрдирдХा рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдЦेрд▓ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рддेрдЬी рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдордЬ़ेрджाрд░, рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдмрдиाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ (рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ) рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕ीрдЦрдиे рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдоें рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬ्рдЮाрди, рдоूрд▓्рдпों рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХें рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рднाрд╡ी рд░ूрдк рд╕े рднाрдЧ рд▓े рд╕рдХें। рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмрдЪ्рдЪों рдХो рднाрд╖ा, рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рд╕рдордЭ, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рддाрд░्рдХिрдХ рд╕ोрдЪ рдоें рджрдХ्рд╖ рдмрдиाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी, рдЖрдд्рдо-рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиा рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд, рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा, рдЙрдирдХी рд╕ंрд╡ाрдж рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдо-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдмрдиाрдиा рднी рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рди рдХेрд╡рд▓ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдиाрдиा рднी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиे рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рддाрдХि рд╡े рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдмुрдиिрдпाрдж рдмрдиा рд╕рдХें рдФрд░ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░, рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрди рд╕рдХें।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु, рд╕рдХ्рд░िрдп рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд, рдЕрдиुрднрд╡ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХो рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡े рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░ें, рддाрдХि рд╡े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рдЬीрд╡рди рдЬी рд╕рдХें। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╡े рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЪрд░рдг рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬिрдирдХा рдоाрдирд╕िрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдЬ्рдЮाрди рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╕ीрдЦрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рдЙрдирдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдФрд░ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рдЬाрдирдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдЬрд▓्рджी рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдирдИ рдЪीрдЬ़ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдЦेрд▓ рдФрд░ рдоैрдд्рд░ीрдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд░ुрдЪि рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдоें рдХрдо рд╕рдордп рдоें рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрдирдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪे рджूрд╕рд░ों рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдоिрдд्рд░ों рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХे рддрд░ीрдХे рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╡े рд╕рдоूрд╣ рдоें рд░рд╣рдиा рдкрд╕ंрдж рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиिрдпрдоों рдХो рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдоें рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрднी-рдХрднी рд╡े рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдпा рдЬिрдж्рджी рднी рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рд╡े рд╕ंрдмंрдз рдмрдиाрдиे рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдирдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рд╣рдЬ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों рд╕े рдоिрд▓े рдк्рд░ेрдо, рд╕рд░ाрд╣рдиा рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕े рдЙрд╕ рдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ोрддा  рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рднाрд╡рдиाрдПँ рдЬрд▓्рджी рдмрджрд▓рддी рд╣ैं, рд╡े рдХрднी рдмрд╣ुрдд рдЦुрд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं рддो рдХрднी рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрджाрд╕ рдпा рдиाрд░ाрдЬ़ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЦुрд▓рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдмाрд░ рдЙрди्рд╣ें рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддे।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдкрдиी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдФрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рдлрд▓рддा рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै। рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрдкрдиाрдкрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рд╡े рдк्рдпाрд░ рдФрд░ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдкाрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдбांрдЯ-рдлрдЯрдХाрд░ рд╕े рд╡े рднрдпрднीрдд рдпा рдЕрд╕рд╣рдЬ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡े рдЕрдиुрдХрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рдпाрдиी рд╡े рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рд╡े рдЖрдд्рдо-рдиिрдпंрдд्рд░рдг, рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рдзैрд░्рдп рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ (Cognitive) рдХ्рд╖рдорддाрдПँ рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ीрдЦрдХрд░ рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░िрдпाँ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪрдиे, рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдмрдв़ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡े рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ़ рдХे рдмाрд░े рдоें “рдХ्рдпों?” рдФрд░ “рдХैрд╕े?” рдкूрдЫрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдк्рд░рдмрд▓ рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЧрдв़рддे рд╣ैं рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрддे рд╣ैं।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЪीрдЬों рдХो рд╕ीрдзे рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдоें рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХाрд░्рдп рдкрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдХрдаिрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдирдХрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╡े рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдФрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि (Attention Span) рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЧрддिрд╡िрдзि-рдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиाрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡े рдзीрд░े-рдзीрд░े рднाрд╖ा, рдЧрдгिрддीрдп рддрд░्рдХ рдФрд░ рд╕्рдорд░рдг рд╢рдХ्рддि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рдЙрдирдоें рддрд░्рдХрд╢ीрд▓рддा, рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд╕ीрдЦ рд╕рдХें।

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░рдгрдиीрддिрдпाँ

рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдЙрдирдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рддैрдпाрд░ рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЬрдм рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдЦेрд▓, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд╕ाрде рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдмрдЪ्рдЪे рди рдХेрд╡рд▓ рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХा рдЖрдиंрдж рднी рд▓ेрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ाрдд्рдордХ рдмрдиाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै рддाрдХि рдЙрдирдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдмрдиी рд░рд╣े। рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рд╕рдлрд▓ рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдордоुрдЦी рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ैं:

  • рдЦेрд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг (Play-based Learning): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЦेрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдПрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддि рд╣ै। рдЦेрд▓ рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рддौрд░ рдкрд░, рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЦेрд▓, рдЬैрд╕े рдкрдЬрд▓्рд╕, рдмोрд░्рдб рдЧेрдо्рд╕, рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдЙрдирдХे рдХौрд╢рд▓ рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдг (Visual-Auditory Learning): рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рджृрд╢्рдп рдФрд░ рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕ंрдХेрддों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЪिрдд्рд░, рд╡ीрдбिрдпो, рд╕ंрдЧीрдд, рдФрд░ рдЕрди्рдп рджृрд╢्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдХे рдЙрдирдХी рдз्рдпाрди рдЕрд╡рдзि рдмрдв़ाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдФрд░ рд╡े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
  • рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдд्рдордХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ (Sensory Activities): рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЙрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░ें рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ंрд╡ेрджी рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рдЙрдд्рддेрдЬिрдд рдХрд░ें, рдЬैрд╕े рд░ंрдЧीрди рдЪिрдд्рд░ рдмрдиाрдиा, рдкाрдиी рдоें рдЦेрд▓рдиा, рдпा рдоोрд▓्рдбिंрдЧ рдХ्рд▓े рд╕े рдЖрдХाрд░ рдмрдиाрдиा। рдЗрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै।
  • рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг (Fostering Empathy and Motivation): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд╕िрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ुрджृрдвीрдХрд░рдг (Positive Reinforcement) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें। рдЙрдирдХी рд╕рдлрд▓рддाрдУं рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрд╕рдлрд▓рддाрдУं рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХा рдоौрдХा рджें। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╢рдХ्рддि рдмрдв़ेрдЧी।
  • рд╕рдоूрд╣ рдХाрд░्рдп рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ (Group Work and Collaboration): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рд╡े рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ंрд╡ाрдж, рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ुрд▓рдЭाрдиे рдХी рдХрд▓ा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं। рд╕рдоूрд╣ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХौрд╢рд▓ рдХो рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा (Assessment and Feedback): рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдгाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджें। рдпрд╣ рдЙрди्рд╣ें рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
  • рдк्рд░ेрд░рдХ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ (Motivational and Creative Stories): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ेрд░рдХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕ुрдиाрдПं рдЬो рдЙрди्рд╣ें рдиैрддिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХौрд╢рд▓ рд╕े рдЬुрдб़ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрддें рд╕िрдЦाрдПं। рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ (Opportunities for Independence and Decision Making): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ेрдЧी। рд╡े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиे рдФрд░ рдЪुрдирдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ेंрдЧे, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो рд╕рдХे рддрдеा рдРрд╕ा рдоाрд╣ौрд▓ рдмрдиाрдиा рдЬрд╣ां рд╡े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рдЧрд▓рддिрдпां рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ें।
    Share:

    Unordered List

    Search This Blog

    Powered by Blogger.

    About Me

    My photo
    Education marks proper humanity.

    Text Widget

    Featured Posts

    Popular Posts